Hiriautatpa

That's Our Bamar (4)

25 Jun 2008 2 Comments

by Juan in သမိုင္း, သမိုင္းထဲက ျမန္မာျပည္သား

ကုန္းေဘာင္ေခတ္ ႏိုင္ငံျခား ပညာေတာ္သင္မ်ား

ပထမနဲ႔ ဒုတိယ အဂၤလိပ္-ျမန္မာ စစ္ႏွစ္ႀကိမ္ ရွံဳးနိမ့္ ၿပီးတဲ့ေနာက္ အေနာက္ တိုင္းသားကို အေနာက္တိုင္း ပညာနဲ႔ တန္ျပန္ တိုက္ခိုက္မွ ရမယ္လို႔ ျမန္မာတို႔ သေဘာေပါက္ နားလည္ လာၾကပါတယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္း လိုလို ၁၈၅၃ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္လမွာ အေမရိကန္ ေရတပ္က ဗိုလ္ မက္သရူးစီပယ္ရီ ဂ်ပန္ကြ်န္းကို ေရာက္လာၿပီး ႏိုင္ငံျခားသား ေတြအတြက္ တံခါး ဖြင့္ေပးရမယ္ လို႔ အႏိုင္က်င့္ ေစာ္ကားၿပီး အတင္းအက်ပ္ အမိန္႔ေပး ေစခိုင္း ခံခဲ့ရတဲ့ ဂ်ပန္ေတြ ဟာလည္း အေနာက္တိုင္း ပညာ သင္ရမယ္ ဆိုတာကို သေဘာေပါက္ လာၾကတယ္။
အိမ္နီးနားခ်င္း ထိုင္းႏိုင္ငံ မွာေတာ့ ဒီလို အက်ပ္ရိုက္လို႔ မဟုတ္ေပမဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္သူ ခ်ဴလာေလာင္ကြန္ ဘုရင္ရဲ႕ ဖြင့္ထားတဲ့ ႏွလံုးသား၊ ေရာက္ခဲ့တဲ့ ေရျခား ေျမျခား ခရီးမ်ားနဲ႔ ငယ္စဥ္ ကတည္းက သင္ၾကား ခဲ့ရတဲ့ အေနာက္တိုင္း ပညာအခံ၊ အေျခအေနကို ေကာင္းစြာ တြက္ဆႏိုင္တဲ့ ဦးေဏွာက္ တို႔ေၾကာင့္ နန္းညြန္႔ နန္းလွ်ာ မင္းသား၊ မင္းသမီးေတြက အစ ႏိုင္ငံျခား ပညာေတာ္သင္ ေစလြတ္ခဲ့တယ္။ အာရွ ႏိုင္ငံေတြ အေနနဲ႔ ဒီလို ႏိုင္ငံျခား ပညာေတာ္သင္ ေစလႊတ္ ပြဲႀကီးကို ၀ွဲခ်ီး က်င္းပ ၾကရာ-
၁၈၇၂ ခုႏွစ္ ကင္း၀န္ မင္းႀကီး အဂၤလန္ ေရာက္တဲ့အခါ ဂ်ပန္ ပညာေတာ္သင္ ၆၀၀ ေက်ာ္၊ ထိုင္း ပညာေတာ္သင္ ၁၀၀ ေက်ာ္ေအာင္ေအာင္ ျမင္ျမင္ ပညာေတာ္ သင္ေနၾက ေပမဲ့ ကေနာင္မင္းသားႀကီး ကိုယ္တိုင္ ေခါင္းေခါက္ ေရြးခ်ယ္ လိုက္တဲ့ ဒို႔ ျမန္မာ ပညာေတာ္သင္မ်ား အနက္ ေမာင္ျမႇဴ၊ ေမာင္ၿဖဲ၊ ေမာင္ေအာင္သူ၊ ေမာင္တလုပ္ျဖဴ၊ ေမာင္ခ်မ္းသာ၊ ေမာင္တိုးၿခံဳ၊ ေမာင္သာထား၊ ေမာင္စီနဲ႔ လက္ဖက္ရည္ေတာ္ ေနမ်ိဳးမင္းလွသခၤယာ တို႔သာ အဲဒီ အခ်ိန္ထိ ႀကံ့ႀကံ့ခံ ပညာ သင္ၾကား ေနၿပီး က်န္ ပညာေတာ္သင္မ်ား ကေတာ့ ဘယ္ေသာင္ ဘယ္ကမ္း ကပ္သြားတယ္ မသိရပါ။ ၁၈၇၄ ခုႏွစ္ ကင္း၀န္ရဲ႕ ဒုတိယ အႀကိမ္ ႏိုင္ငံျခား ခရီးမွာ အဂၤလန္ ေရာက္ျပန္ေတာ့ ေမာင္ျမႇဴ၊ ေမာင္ေအာင္သူနဲ႔ ေနမ်ိဳးမင္းလွသခၤါယာ ကလြဲလို႔ က်န္ လူအားလံုးကို ျပန္ေခၚ ပါေတာ့လို႔ ေျပာလို႔ ျပန္ေခၚဖို႔ စီမံၿပီး ေခၚခဲ့ရတယ္။ ပညာ ဆက္လက္ သင္ၾကား စိမ့္ျခင္းငွာ ဘယ္လိုမွ မစြမ္းသာေတာ့ ဆိုတဲ့ သေဘာေပါ့။ ႏိုင္ငံျခား ပညာေတာ္သင္ ကိစၥကို အားမေလွ်ာ့ ေသးတဲ့ ျမန္မာ ေတြဟာ ၁၈၇၅ ခုႏွစ္ ေျမာင္လွၿမိဳ႕စား ၀န္ေထာက္မင္းႀကီး သီရိမဟာေဇယ်သူ (ဦးၿခိမ့္) ေခါင္းေဆာင္တဲ့ တတိယ အႀကိမ္ ႏိုင္ငံျခားသြား သံတမန္ အဖြဲ႕မွာ ငထြန္းႀကီး၊ ငဘိုးလွ၊ ငဘိုးလူ၊ ငဘိုးေမာင္နဲ႔ ငဘိုးဆင္ ဆိုတဲ့ လူငယ္ ငါးဦးကို ဒီတစ္ႀကိမ္ေတာ့ အီတလီမွာ စစ္ပညာ သင္ဖို႔ ေခၚေဆာင္ လာၿပီး တူရင္မွာ ထားခဲ့ ျပန္တယ္။ ဦးၿခိမ့္ရဲ႕ ခရီးသြား မွတ္တမ္းမွာ-
“ေရလမ္း၊ ၾကည္းလမ္း၊ ေသနဂၤက်မ္း မ်ားကို တတ္ကြ်မ္း သိလိမၼာေအာင္၊ ပညာသင္ရန္ လူငယ္ငါး၊ ဆင္းရြယ္ ရူပ၊ တင့္တယ္ လွေသာ၊ ျမန္မာ အမ်ိဳးသား တို႔ကို၊ ရပ္ျခား ေဒသ ရွည္ေ၀းလံ၊ ပညာဆီမီး၊ ထိန္ေျပာင္ ၿငီးလွေသာ၊ ျပည္ႀကီး အီတာလွ်ံတြင္……. တူရင္ ၿမိဳ႕မွာ၊ ေက်ာင္းဆရာတြင္၊ ေကာင္းစြာအပ္ႏွံ ထား၍သင္ၾကား ျပသေလေစၿပီ (၃၀ ဒီဇင္ဘာ ၁၈၇၆)” ဆိုၿပီး ေတြ႕ရ ပါတယ္။ ဒီလူေတြ ျမန္မာႏိုင္ငံ ျပန္လာၿပီး အလုပ္အေကြ်း ျပဳတယ္ဆိုတဲ့ အေထာက္အထား မွတ္တမ္း မွတ္ရာ တစ္စံုတစ္ရာ မေတြ ့ရွိရ (ေသး) ပါ။ ဦးၿခိမ့္ဟာ ကင္း၀န္နဲ႔ ႏိုင္ငံျခား ႏွစ္ေခါက္ လိုက္ဖူးတာက တစ္ေၾကာင္း၊ လက္ဖက္ရည္ေတာ္သား ဘ၀တည္းက မင္းတုန္းမင္းနဲ႔ အလြန္ ရင္းႏွီး ကြ်မ္း၀င္တာက တစ္ေၾကာင္း ေၾကာင့္ တတိယ တစ္ေခါက္မွာ ေခါင္းေဆာင္ ခန္႔ၿပီး သံႀကီး တမန္ႀကီး လုပ္ေစ ခဲ့ေပမဲ့ ခရီးသြား မွတ္တမ္းကို လကၤာနဲ႔ မွတ္တမ္း တင္ခဲ့တာက လြဲလို႔ ကင္း၀န္မင္းႀကီးရဲ႕ မွတ္တမ္းလို မွတ္သား ေလာက္စရာ မပါ၊ ကင္း၀န္ လိုလည္း မစြမ္းေဆာင္ႏိုင္ ခဲ့ပါ။ ဘာသာစကား အခက္အခဲ၊ ပညာရပ္ကို လိုက္ႏိုင္စြမ္း ရွိမရွိ ဥာဏ္ပညာကို စမ္းသပ္ စစ္ေဆးျခင္း မျပဳဘဲ ႐ုပ္အဆင္း တင့္တယ္မွဳ၊ အရပ္ရွည္မွဳ စတဲ့ ဗဟိဒိၶ အသြင္ေတြကို ၾကည့္ၿပီး ႏိုင္ငံျခား ပညာေတာ္သင္ ေရြးခဲ့တာ၊ ခင္မင္ရာ ခင္မင္ေၾကာင္း သား၊ တူ၊ ညီမ်ားကို သြားေစတာ၊ သင္ေပးတဲ့ ဆရာေတြ ကလည္း ပညာ မလိုက္ႏိုင္ သူကို ေစတနာ မပါဘဲ ထြက္သြားလည္း ေအးတာပဲ ဆိုၿပီး စိတ္ပ်က္ ထြက္ေျပးေအာင္ တမင္ညႇင္းဆဲ ၾကတာ၊ စတဲ့ စတဲ့ အေၾကာင္းေၾကာင္း ေတြေၾကာင့္ ဂ်ပန္နဲ႔ တစ္ခ်ိန္တည္း စခဲ့တဲ့ ေခတ္ဦး ျမန္မာ အေနာက္တိုင္း ပညာေတာ္သင္ ဇာတ္လမ္းဟာ ရွားရွားပါးပါး ႏိုင္ငံျခား ပညာ ေအာင္ေအာင္ ျမင္ျမင္ သင္လာတဲ့ ေမာင္ျမႇဴကို ဖန္ခ်က္၀န္ ခန္႔၊ သီေပါမင္း လက္ထက္မွာ ျပင္သစ္သြား သံအမတ္ ခန္႔ခဲ့ ရတာနဲ႔ တစ္စခန္း ရပ္ခဲ့ ရပါတယ္၊ အမွန္ေတာ့ ဒီ့ထက္မက ပိုေအာင္ျမင္ သင့္ေၾကာင္းပါ ခင္ဗ်ား။
ကိုးကား

1. ကင္း၀န္မင္းႀကီး၊ ခရီးသြားမွတ္တမ္း
2. သန္းထြန္း၊ ေဒါက္တာ။ နယ္လွည့္ရာဇ၀င္
3. သန္းထြန္း၊ ေဒါက္တာ၊ ေခတ္ေဟာင္းျမန္မာရာဇ၀င္