That's Our Bamar (12)
20 Jul 2008 2 Comments
in သမိုင္း, သမိုင္းထဲက ျမန္မာျပည္သား
ဘုရင္ညံ့ သံုးပါး (တတိယပိုင္း)
ဘုရင္ညံ့ သံုးပါး ထဲမွာ ေနာက္ဆံုးပိတ္ အိတ္နဲ႔လြယ္ အညံ့ တကာ့ အညံ့ ဆံုးကေတာ့ ကုန္းေဘာင္ မင္းဆက္ ကိုအဆံုး သတ္ေပးၿပီး ျမန္မာ့ ပေဒ သရာဇ္ မင္းဆက္ မ်ိဳးျဖဳတ္ တဲ့ငယ္နာမည္ ေမာင္ေရစက္ ေခၚ သီေပါမင္း ပါပဲ။ ပဲခူးကို စစ္ရံႈးတဲ့ ဘုရင္ ကိုဟံသာ ၀တီ ပါမင္း ေခၚရင္ အဂၤလိပ္ ကိုစစ္ရံႈးတဲ့ သူ႔ကို မဒရပ္ ပါမင္း လို႔ေခၚသင့္ ပါတယ္။ သူညံ့ပံု ကေလး ေတြကို ရႈစား ၾကည့္မယ္ ဆိုရင္-
(က) ၀ါႏုျခင္း
အသက္ ၂၀ သာရွိေသး တဲ့သီေပါ မင္းသား ဟာသူ႔ေရွ ႔က ေနာင္ေတာ္ႀကီး ေတြျဖစ္တဲ့ မကၡရာ မင္းသား၊ ေညာင္ရမ္း မင္းသား၊ သံုးဆယ္ မင္းသား တို႔ကို ေက်ာ္လြန္ ၿပီးမင္း အရာ ရဖို႔ ဆိုတာ သူ႔အစြမ္း သူ႔အစ နဲ႔ဆိုရင္ ဓါးေတာင္ ကို ေက်ာ္ၿပီး မီးပင္လယ္ ျဖတ္တာ ေတာင္ ရဖို႔ မေသ ခ်ာပါ။ ဆင္ျဖဴ မရွင္ မိဖုရား နဲ႔ ကင္း၀န္ မင္းႀကီး ဦးေကာင္း တို႔ရဲ ႔ ေဘးတီး ေကာင္းလြန္းေတာ့ ဘုရင္ ျဖစ္လာ ခဲ့တယ္။ သီေပါကို နန္းတင္ ရာမွာ ႏွစ္ေယာက္ စလံုး သူ႔အႀကံ နဲ႔သူ၊ ဆင္ျဖဴ မရွင္ ကသူ႔ သမီး စုဖုရား ေတြနဲ႔ ႀကိဳက္ေန တဲ့သီေပါ ဘုရင္ ျဖစ္ရင္ ဆက္လက္ ေကာင္းစား မွာမို႔ ငို႔ဘ အႀကံနဲ႔၊ ဦးေကာင္းက ေယာဦးဖိုးလိႈင္ နဲ႔သူတို႔ ႏွစ္သက္ တဲ့စည္းမ်ဥ္း ခံဘုရင္ စံနစ္ နဲ႔ပါလီမာန္ ဒီမိုကေရစီ ကို အသက္ သြင္းဖို႔ သီေပါ ဟာအေကာင္းဆံုး အရုပ္ လို႔ယူဆလို႔။ မကၡရာ လိုဓါးထက္ တဲ့မင္းသား ကိုဒီလို လုပ္ရင္ လည္ပင္း ျပတ္ဖို႔ လမ္းမ်ား တယ္ဆိုတာ သိလို႔။
(ခ) ေလယူရာတိမ္း၍ႀကိဳးဆြဲရာကသူ
မင္းညီ မင္းသား ေလးဆယ္ေက်ာ္ ကိုဖမ္းခ်ဳပ္ၿပီး ရေနာင္ ေမာင္ေမာင္တုတ္ နဲ႔အေပါင္းပါ တို႔က လုပ္ႀကံ သတ္ျဖတ္ တာကို ကန္႔ကြက္ ၾကတဲ့ ေရနံေခ်ာင္း မင္းႀကီး၊ မေကြးမင္းႀကီး နဲ႔ၿမိဳ ႔သစ္ ၀န္ေထာက္ တို႔ကို ရာထူး မွခ်၊ ဖမ္းဆီး ခ်ဳပ္ေႏွာင္ ေစတယ္။ ဒါကို ၁၈၈၅ ခုႏွစ္ ႏို၀င္ဘာ ၂၉ မနက္ (ပါေတာ္မူမဲ့ေန႔) ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ပရင္ဒါဂတ္ နဲ႔အတူ ပါလာတဲ့ လန္ဒန္တိုင္း သတင္းေထာက္ E.K. Moylan ကသူ႔ကို အင္တာဗ်ဴး တဲ့အခါ-
“ခင္ဗ်ား တို႔အဂၤလိပ္ ေတြက ေဆြေတာ္ မ်ိဳးေတာ္ မင္းညီ မင္းသား အားလံုး ကိုက်ဳပ္သတ္ တယ္လို႔ ထင္ၾကတယ္။ ဒီလို မဟုတ္ ပါဘူး။ သူတို႔ အားလံုး လူသတ္ သမား လက္ခ်က္ နဲ႔က်ဆံုး ၾကရ ျခင္းပါ။ က်ဳပ္ကို လည္းအေစာင့္ေတြ ခ်ထား တာပဲ။ က်ဳပ္ကိုယ္တိုင္ အသတ္ မခံ ရတာက က်ဳပ္ဟာ အင္မတန္ ေအးတဲ့ သားေတာ္ ပါလို႔ ရွင္ဘုရင္ႀကီး (မင္းတုန္း) နတ္ရြာ မစံ ခင္က မိဖုရားႀကီး ကိုေျပာ ၾကားခဲ့တဲ့ စကား ေၾကာင့္ပါ။ ပုဏၰား ေတာ္ေတြ ဇာတာ ဖြဲ႔ၾကေတာ့ က်ဳပ္ဇာတာ ဟာ ေရွ ႔ဆံုးက ထြက္လာ တာပဲ။ ဘုရင္ ျဖစ္ၿပီး လို႔ (၇) လၾကာ တဲ့အထိ က်ဳပ္ဟာ ဘယ္အထဲ မွာမွ မပါ ရပါဘူး၊ က်ဳပ္ကို ဘိသိတ္ ေတာင္ မေႁမႇာက္ဖူး။ ရဟန္း ၀တ္နဲ႔ ပဲေနခဲ့ ရတယ္။ ေဆြေတာ္ မ်ိဳးေတာ္ ေတြကို မသတ္ ပါနဲ႔၊ အက်ဥ္း ပဲခ် ထားပါ လို႔က်ဳပ္ ကအမိန္႔ေပး ပါတယ္။ ဒါက ႏိုင္ငံ မွာ ဆူဆူ ပူပူ မျဖစ္ ေအာင္လို႔ပဲ။ မင္းညီ မင္းသား ေတြကို သတ္ဖို႔ ၀န္ႀကီး ေတြက အမိန္႔ ေပးေတာ့ က်ဳပ္က အိပ္ယာ ထဲမွာ အိပ္ေန တာပါ။ ေနာက္ (၈) လၾကာ တဲ့အခါ မင္းညီ မင္းသား ေတြကို သတ္ခဲ့ တဲ့ရေနာင္ မင္းသားႀကီး ကက်ဳပ္ကို သတ္ဖို႔ႀကိဳးစား ေသးတယ္” လို႔ သူ႔ကိုယ္သူ ကာကြယ္ခဲ့တယ္။ ဒါကို နည္းနည္း စဥ္းစား ၾကည့္ဖို႔ ေကာင္းတယ္။
၁၊ သီေပါ ဟာအမ်ား ထင္သလို လူႏံု၊ လူအ ဘာမွ မသိတဲ့ လူတစ္ေယာက္ မဟုတ္ပါ။ ပါဠိ နဲ႔ ဗုဒၶ စာေပ ကိုကြ်မ္းက်င္ ႏိုင္နင္း ေသာ ပညာရွင္ အဆင့္ ပုဂၢိဳလ္ တစ္ဦး ျဖစ္တယ္။
၂၊ ဆရာ မွတ္ႀကီး လို႔ ဗမာ ေတြ ေခၚၾကတဲ့ အဂၤလိပ္ ခရစ္ယာန္ ဘုန္းႀကီး Dr. Marks ရဲ ႔ ၁၈၅၉ ခုႏွစ္ ဇြန္လ (၇) ရက္ေန႔က မႏၱေလးမွာ စတင္ ထူေထာင္တဲ့ ခရစ္ယာန္ ေက်ာင္းကို စတင္ တက္ခြင့္ ရတဲ့ မင္းညီ မင္းသား ေလးပါး ထဲမွာ တစ္ပါး အပါ အ၀င္ ျဖစ္လို႔ အဂၤလိပ္စာ နဲ႔ ကမၻာ့ ဗဟုသုတ ရွိသင့္ သေလာက္ ရွိတယ္။
၃၊ မင္းတုန္း မင္းအသည္း အသန္ ျဖစ္ေန ခ်ိန္မွာ ဆင္ျဖဴ မရွင္ နဲ႔ဦးေကာင္း ကသီေပါ ကိုအိမ္ေရွ ႔စံ အျဖစ္ သေဘာရွိ ကေလာဟိ လိုက္ၾကၿပီး ေနာက္ သူ႔သားေတာ္ ႀကီးေတြျဖစ္တဲ့ သံုးဆယ္မင္းသား၊ မကၡရာ မင္းသား နဲ႔ ေညာင္ရမ္း မင္းသား တို႔ကို ခ်င္းတြင္း၊ ေတာင္တြင္းႀကီး နဲ႔ ေအာက္ျမစ္စဥ္ေဒသ ေတြကို ဘုရင္ခံ အျဖစ္ အမိန္႔ ထုတ္ၿပီး ခ်က္ခ်င္းပဲ ဆင္ျဖဴမရွင္ နဲ႔မႈးမတ္ ေတြကဖမ္းဆီး ထားတာကို မင္းတုန္းမင္း ေနျပန္ေကာင္း လာရင္ သိမွာ စိုးလို႔ ဆင္ျဖဴ မရွင္က မင္းႀကီး ကိုအဆိပ္ တိုက္စီရင္ ခဲ့တယ္ လို႔ဆိုၾကတယ္။ ရွင္ဘုရင္ ကိုဒီလို စီရင္ ၀ံ့တဲ့ ဆင္ျဖဴမရွင္ ဟာေနာက္ ရွင္ဘုရင္ အသစ္ သီေပါ ရဲ ႔အက်ိဳး အတြက္ လုပ္တာမို႔ သီေပါဟာ မင္းသား သတ္မႈေတြ မွာလံုး၀ မသိပါဘူး လို႔ျငင္းတာ ကေတာ့ သိပ္မျဖစ္ ႏိုင္လွပါ။ ႏွာေစး ေနတာ သာျဖစ္ေကာင္း ျဖစ္ပါမယ္။
(ဂ) ဘ႑ာေရးအေျခအေန
တိုင္းျပည္ေငြ ကိုသံုးျဖဳန္း တဲ့ေနရာ မေတာ့ သီေပါနဲ႔ သူ႔မိဖုရား စုဖုရား လတ္ဟာ ေရွ ႔ကမင္းႏွစ္ပါး ထက္အျပတ္ အသတ္ ကိုသာလြန္ပါတယ္။ လူရႊင္ေတာ္ ကိုေငြ ၁၀၀၀ ပက္ကနဲ ဆုခ် ဘူးတယ္။ သူနဲ႔ ရင္းခ်ာသူ ေဆြမ်ိဳး၊ သားခ်င္း၊ ငယ္ကြ်န္ မ်ားေငြ အလြဲ သံုးစားမႈ နဲ႔ တရား ဆိုင္ရရင္ သနား လြန္လြန္း အားႀကီး ေတာ္မူလို႔ ဘ႑ာေတာ္ ထဲက စိုက္ထုတ္ ေပးေလွ်ာ္ ေစတယ္။ အလွဴႀကီး ေပးတယ္။ ပုဏၰားေတာ္ တုိ႔ကို ပက္ပက္ စက္စက္ စြန္႔ႀကဲတယ္။နန္းတက္ၿပီး ေလးႏွစ္ အၾကာ ရသံုး မွန္းေခ် ေငြစာရင္း ရွင္းတမ္း ထုတ္ျပန္ ေစရာ ရေငြ ၉၅ သိန္းေက်ာ္၊ ထြက္ေငြ ၅၄ သိန္းေက်ာ္၊ က်န္ေငြ ၄၁ သိန္းေက်ာ္ ကိုမင္း၊ မိဖုရား တို႔စိတ္ႀကိဳက္ သံုးဖို႔ လို႔ေတြ႔ရ တယ္။
(ဃ) အခြန္၊ အေကာက္
အခြန္ အေကာက္ တိုးရဖို႔ မႏၱေလး မွာထီရံုေပါင္း (၆၀) ေက်ာ္ဖြင့္ လိုက္တာ သူခိုး၊ ဓါးျပ ေပါလာ တာအဖတ္ တင္ပါ တယ္၊ ေယာမင္း ဦးဖိုးလႈိင္ ကလခစား ဘုရင္ စံနစ္ ကိုလုပ္ဖို႔ ရာဇ ဓမၼ သဂၤဟ က်မ္းကို စီရင္ ၿပီးဘုရင္ နဲ႔မိဖုရား အဆီး အတား မရွိ သံုးျဖဳန္း ေနတာ ေတြကို ေဘာင္ခတ္ ဖို႔ႀကိဳးစား ခဲ့တာကို အစ ပိုင္းေတာ့ ဟုတ္ၿပီ ဟုတ္ရဲ ႔နဲ႔ တကယ္တမ္း ကိုယ္က်ိဳး စီးပြား ထိခိုက္ လာေတာ့ စုဖုရားလတ္ ကရာဇမာန္ ရွေတာ္ မူၿပီး “သယ္- ငဘိုးလႈိင္ ကရာရာ သသ၊ သူက မုန္႔ဖိုး ေပးမွ ငတို႔ စားရ မတဲ့လား” လို႔ ေအာ္ဟစ္ ေငါက္ငန္းၿပီး ဦးဖိုးလိႈင္ ကိုစာအုပ္နဲ႔ ပိတ္ေပါက္ လိုက္ရာ ကစည္းမ်ဥ္း ခံဘုရင္ စံနစ္ အိပ္မက္က လန္႔ႏိုး ၿပီးကြ်န္ သေဘာက္ အိပ္မက္ဆိုး ကိုမႏိုးတမ္း မက္ရ ပါေတာ့တယ္။
(င) မိုးလြန္မွထြန္ခ်
မဒရပ္ သြားမဲ့ သေဘၤာ ေပၚေရာက္ မွ “ငါနန္း တက္စ က ဦးေကာင္း ေျပာသည့္ အတိုင္း အဂၤလန္ ျပည္ကို ခ်စ္ၾကည္ေရး သြားမိလွ်င္ ဒီလို ျဖစ္မွာ မဟုတ္” ဆိုတဲ့ ေနာင္တ စကား ေျပာပါ သတဲ့။ အဲဒီ တုန္းက အစီ အစဥ္ ကိုဖ်က္ သူက တိုင္းတား မင္းႀကီး ဦးဖိုးပါ။ သူက “အရွင္ ဘိလပ္ သြားေန တုန္းမွာ မွဴးမတ္ ေတြက အျခား မင္းသား တစ္ပါး ကိုရွင္ ဘုရင္ ခန္႔ထား လိုက္ရင္ ေသာင္ျပင္ မွာလႊတ္ ေသာေခြးကဲ့သို႔ ဘိလပ္ မွာငတ္၍ ေသရ လိမ့္မည္” လို႔ၿဖဲေခ်ာက္ တာနဲ႔ ေၾကာက္ၿပီး အစီ အစဥ္ ပ်က္ခဲ့ ရတယ္။
ဘုရင္ အလုပ္ ကို အၿမဲ ပါ၀င္ စြက္ဖက္ ၾသဇာ ေပးတဲ့ စုဖု ရားလတ္ ကလည္း “ခုႏွစ္ႏွစ္ ခုႏွစ္မိုး (သီေပါနန္း စံသက္) ကလည္း ခုႏွစ္ရက္ ေလာက္ပဲ ရွိတယ္ေနာ္” ဆိုတဲ့ စကားကို သံပါတ္ ေပးထား တဲ့စက္ရုပ္ လိုထပ္ခါ တလဲလဲ ေျပာရင္း “ငါ့ေမာင္ေတာ္ ဘုရင္ မင္းတ ရားႀကီး နဲ႔ ငါ့တိုင္းသူ ျပည္သား ေတြကံဆိုး မိုးေမွာင္ က်ေအာင္ လုပ္တာ အျခား လူမဟုတ္ ဘူး။ ငါ–ငါ” လို႔ေျပာရင္း သမံတလင္း ကို လက္နဲ႔ထု၊ ေက်ာက္ျပား ေပၚလူးလိမ့္ ငိုေႂကြးၿပီး ရိႈက္ႀကီး တငင္ ငိုရွာ သတဲ့။ သူတို႔ ဒီလို ေႏွာင္းေနာင္တ ေတြကိုယ္စီ ရေန ခ်ိန္မွာ သေဘာၤ ကေတာ့ မဒရပ္ ေရာက္ေတာ့ မယ္ေလ။
(စ) လမ္းဆံုး
မဒရပ္ၿမိဳ ႔ ကေန ရတနာ ဂီရိ ကိုပို႔ သီးျခား စံအိမ္ေတာ္ နဲ႔ထားၿပီး တစ္ႏွစ္ ရူပီး တစ္သိန္း ပင္စင္ စရိတ္ ေထာက္ပံ့ ေပမဲ့ ထင္သလို သံုးျဖဳန္း ခဲ့တဲ့ အက်င့္ မေပ်ာက္ ရွာတဲ့ ဘုရင္ လူထြက္ ဟာေႂကြးေတြ ပါတ္လည္ ၀ိုင္းလို႔ လက္၀တ္ လက္စား ေတြေပါင္ႏွံ ေရာင္းခ် ရတဲ့ ဘ၀ ေရာက္၊ သမီးေတြ ကုလားနဲ႔ညား ကုန္ၿပီး စိတ္ဆင္းရဲ စြာနဲ႔ ၁၉၁၆ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁၆ ရက္ေန႔ မွာကံကုန္ ခဲ့ရွာ ပါတယ္။ စုဖုရားလတ္ ကေတာ့ ရန္ကုန္ ျပန္လာၿပီး ၁၉၂၅ ႏို၀င္ဘာ ၂၄ မွာခ်စ္လွ စြာေသာ ေမာင္ေတာ္ ေနာက္ကို ေကာက္ေကာက္ ပါေအာင္ လိုက္သြား ပါတယ္။
ကိုးကား
- ဦးတင္၊ ပုဂံ ၀န္ေထာက္၊ ျမန္မာမင္း အုပ္ခ်ဳပ္ပံု စာတမ္းမ်ား၊ ဒုတိယတြဲ
- ညိဳျမ၊ ကုန္းေဘာင္ ရွာပံုေတာ္
- Marks, Dr. ျမန္မာ ျပည္၀ယ္ ႏွစ္ေလးဆယ္
- ပါရဂူ၊ စုဖု ရားလတ္ ေျမလူးခန္း (ေနာက္ဆံုး အရုဏ္) ၊ မူရင္း Thibaw’s Queen by H. Fielding Hall 1897
- ျမန္မာ့ စြယ္စံုက်မ္း
Juan
သင့္လူ
ဗမင္းေႏြ
သူသူငါငါ
နီမို
Jul 20, 2008 @ 14:19:23
ေက်းဇူး
Jul 01, 2009 @ 00:12:41
ဆရာ ဟြတ္ ။ ေတာ္ေတာ္ ႏွံ႕ႏွံ႕စပ္စပ္ရွာထားတာပဲ။
ျမန္မာေတြဟာ ဇာတိမာန္ လို႕ဆုိလုိက္တာနဲ႕ ေကာင္းကြက္ေတြခ်ည္းေလ်ွာက္ႀကည့္ ေလ်ွာက္ေျပာတာ စိတ္ပ်က္စရာ အေကာင္းဆုံုးပါပဲ ။ အခ်ိန္ရမွ အစအဆံုး ဖတ္လိုက္အံုးမယ္ ဆဟြတ္ ။ေလးစားပါတယ္။