Hiriautatpa

That's Our Bamar (23)

26 Aug 2008 1 Comment

by Juan in သမိုင္း, သမိုင္းထဲက ျမန္မာျပည္သား

သမိုင္း ထဲက ျမန္မာ ျပည္သား (၂၃)

ေက်ာက္စာ ထဲက ပုဂံ (၅)

ဣမ္တ၀္သွ်င္ (၁၁၆၃- ၁၁၆၅ ေအဒီ)

ဣမ္တ၀္သွ်င္ ဆိုတာ အီဂ်စ္မွာ ဘုရင္ ကို အိမ္ႀကီးရွင္ လို႔ အဓိပၸါယ္ ရတဲ့ ဖာရိုး (Pharaoh) လို႔ေခၚသလို၊ ပထမ အင္း၀ ေခတ္ေႏွာင္းက ဘုရင္ ကိုေရႊနန္းေက်ာ့ရွင္ လို႔ေခၚခဲ့သလိုမ်ိဳး အိမ္ေတာ္ သခင္ ေရႊနန္းရွင္ ဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ နဲ႔ေခၚဆို တာပါ။ ရာဇ၀င္က်မ္း မ်ား အလိုအရ နရသူရ ေခၚ နရသူ ေခၚ ကုလားက် မင္းျဖစ္ပါတယ္။

အိမ္ေတာ္ သခင္ ေရႊနန္းရွင္ ဆိုေတာ့ သူ႔လက္ထက္ မွာ နန္းေတာ္သစ္ မ်ားေဆာက္ေလ သလား လို႔ သံသယ ျဖစ္ဖြယ္ ရွိတဲ့ ဒီမင္းဟာ ပုဂံေခတ္ ပထမပိုင္း ေခၚ မြန္ယဥ္ေက်းမႈ ႀကီးစိုး လႊမ္းမိုးတဲ့ ေခတ္ နဲ႔ ဒုတိယ ပိုင္း လို႔ဆို ႏိုင္တဲ့ ျမန္မာ မႈ သက္သက္ အေရးေပးလာတဲ့ ေခတ္ ႏွစ္ခုတဲ့ junction လို႔ဆိုရမယ္။

၁၁၆၃ မွာနန္းတက္ တယ္ဆိုတဲ့ အေပၚမွာလည္း ၀ိ၀ါဒ ကြဲျပားၾကတယ္။ ပါေမာကၡ Luce ရဲ ႔အဆိုအရ ပထမ စည္သူ ဟာ ၁၁၆၀ မွာ နတ္ရြာစံ တာေသခ်ာ တဲ့အတြက္ ဣမ္တ၀္သွ်င္ နန္းတက္ တာ ၁၁၆၀ ထက္ဘယ္နည္းနဲ႔ မွ ေနာက္က် စရာ အေၾကာင္းမရွိဘူး လို႔ဆိုပါတယ္။

ပုဂံ ဘုရား ေတြထဲမွာ အႀကီးတကာ့ အႀကီးဆံုး၊ တည္ေဆာက္ပံု အင္မတန္ သပ္ရပ္ ေကာင္းမြန္တဲ့ ဓမၼရံႀကီး ဂူဘုရား ရဲ ႔ဒယကာ ဟာ ဣမ္တ၀္သွ်င္ ပဲလို႔ သမိုင္း ဆရာေတြ တညီတညႊတ္ တည္းသေဘာ မတူေတာင္ ျငင္း၀ံ့တဲ့ သူေတာ့ မရွိ ၾကပါ။ ဒီေလာက္ ႀကီးက်ယ္၊ ျမင့္မား၊ ခန္႔ထည္ တဲ့ ဂူဘုရားႀကီး ကိုႏွစ္တိုတို နဲ႔ အၿပီးသတ္ ဖို႔ မျဖစ္ႏိုင္ လို႔ သူနန္းတက္ တာ ၁၁၆၀ ကျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ဣမ္တ၀္သွ်င္ ဟာ နရသူ အျဖစ္နဲ႔ ရာဇ၀င္ က်မ္းမ်ား မွာ အသံုးေတာ္ခံ ရစဥ္က ခမည္းေတာ္၊ ေနာင္ေတာ္ ေတြကို လုပ္ႀကံ ၿပီး ထီးနန္း လုယူတဲ့ အင္မတန္ ရက္စက္ေသာ၊ ဖိစီး ႏွိပ္စက္ေသာ လူဆိုး ဇာတ္ရုပ္ နဲ႔ ပါ၀င္ခဲ့ ရရွာတယ္။ နာမည္ကိုက ကုလားက်မင္း လို႔ဆိုထားတဲ့ အတြက္ ဒီမင္းကို ဘယ္ကုလား သတ္သလဲ ဆိုတာ ေမးစရာ ျဖစ္ရ ျပန္တယ္။ မွန္နန္း ရာဇ၀င္ (အပိုဒ္ ၁၄၂) မွာ ဣမ္တ၀္သွ်င္ ဟာ ပဋိကၠရား မွကုလားမ်ား ရဲ ႔လုပ္ႀကံျခင္း ခံရတယ္ လို႔ဆိုတယ္။ သီဟိုဠ္ ရာဇ၀င္ ျဖစ္တဲ့ စူဠာ ၀ံသက်မ္း မွာေတာ့ သီဟိုဠ္ မင္း ပထမ ပရာၾကမ ဗာဟု (၁၁၆၄- ၁၁၉၇) ဟာ အာဒိစၥ အမတ္ ကို စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ ခန္႔ၿပီး ပုဂံ ကိုစစ္ခ်ီ ေစရာ ႏိုင္ငံကို အလိုေတာ္ျပည့္၍ မင္းကိုလည္း သတ္ရ၏ လို႔ ဆိုထားေတာ့ မေျပးေသာ္လည္း ကန္ရာရွိ သူ႔လက္ထက္မို႔ သူ႔ သတ္တာေနမွာေပါ့ လို႔ ယူဆ ၾကျပန္တယ္။ သီဟိုဠ္ ကုလားက သတ္သတ္၊ ပဋိကၠရား ကုလား ကသတ္သတ္ ႏိုင္ငံျခားသား သတ္လို႔ ေသရတယ္ ဆိုတာေတာ့ ေသခ်ာေလာက္တယ္။ တိုင္းျပည္ပ်က္ေနခ်ိန္ မို႔ သူ႔ အေၾကာင္း ဘာမွေထြေထြ ထူးထူး ေျပာစရာ မရွိေပမဲ့ သူနဲ႔ သူ႔ေအာက္က စည္သူ (၂) ၾကားမွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ကိစၥ ေတြအေပၚ ၀ိ၀ါဒ ကြဲျပား ၾကတာကိုေတာ့ ေျပာစရာ ရွိတယ္။

ေရွး ရာဇ၀င္ က်မ္း အဆက္ဆက္ မွာ နရသူ နဲ႔ နရ ပတိ စည္သူ (စည္သူ ၂) ၾကားမွာ ၁၁၇၁ ကေန ၁၁၇၄ အထိ မင္းျပဳ စိုးစံတဲ့ မင္းယဥ္ နရ သိခၤ ဆိုတာ ကိုထည့္သြင္း ထားတယ္။ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ ဣမ္တ၀္သွ်င္ နဲ႔ ဒုတိယ စည္သူ ၾကား မွာဘယ္မင္း မွမရွိပါ။ တိုင္းျပည္ပ်က္ ေနတဲ့ ကာလ ဆိုၿပီး မင္းမဲ့ ကာလ ကိုးႏွစ္ လို႔သာ ပညာရွင္မ်ားက ယူၾက တယ္။ သို႔ေသာ္ ေႏွာင္းေခတ္ ေတြ႔ရွိ လာတဲ့ အသိသစ္ မ်ားအရ မင္းမဲ့ ကာလ ရွိခဲ့ ေပမဲ့ ကိုးႏွစ္ မဟုတ္ပဲ ေလးႏွစ္ထက္ မပိုဘူး လို႔ ဆိုၾက ျပန္ပါတယ္။ ဣမ္တ၀္သွ်င္ ကို သီဟိုဠ္ မင္း ပထမ ပရာၾကမ ဗာဟု ကသတ္တယ္ လို႔ ေရးထားတဲ့ သီရိ လကၤာ ရဲ ႔ စူဠာ ၀ံသက်မ္း အရ အႏွစ္ ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္ ရဲမက္ အင္အားစု ထားတဲ့ စစ္အင္အားႀကီး သီဟိုဠ္ မင္းဟာ အဲဒီ အခါ ကသူရဲ တစ္ေထာင္ ေလာက္သာ ရွိတဲ့ ပုဂံ စစ္အင္အား ကို လွ်ပ္တစ္ျပက္ တိုက္ခိုက္ ၿပီးမင္းေနျပည္ေတာ္ ပုဂံ ကို ယာယီ သိမ္းႏိုင္ခဲ့ ေပမဲ့ ျပင္းထန္ လွတဲ့ အပူရွိန္ နဲ႔ တြန္းလွန္ ထႂကြ ၾကမဲ့ တိုင္းရင္းသား တို႔ အေရးေၾကာင့္ စည္သူ (၂) ကို မင္းအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳ ၿပီး မဟာမိတ္ျပဳကာ ျပန္လည္ ဆုတ္ခြာ ၾကတယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။ နန္းတက္ စမွာ အေျခ အေန ကရႈပ္ေထြးၿပီး မင္းသစ္ ကလည္း အာဏာ မဲ့သလို ျဖစ္ေနေလေတာ့ ၁၁၆၅ ကေန ၁၁၇၄ အထိ ကိုးႏွစ္ တာကို မင္းမဲ့ ကာလ လို႔ ေျပာခဲ့ မိတာ ျဖစ္သတဲ့။ တကယ္ေတာ့ စည္သူ (၂) နန္းရ တာ ၁၁၆၈ ကလို႔ အေသ အခ်ာ ေျပာႏိုင္ပါ သတဲ့။

ဆိုေတာ့ ျမန္မာ ရာဇ၀င္ က်မ္းေတြ ထဲက မင္းယဥ္ နရသိခၤ ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘယ္လဲ လို႔ေမး စရာ ရွိလာ ပါေတာ့ တယ္။ တိုင္းျပည္ ပ်က္မေလာက္ ဒုကၡ ေရာက္ခ်ိန္မွာ မင္းမဲ့ ကာလ လို႔ မေရးခ်င္လို႔လား။ အမွတ္မွားၾက လို႔လား။ ဘာလား၊ ညာလား ေသခ်ာ မသိရပဲ မရွိတဲ့ မင္းယဥ္ နရ သိခၤ ကိုဇြတ္ထည့္ လိုက္တယ္။ ပုဂံမင္းဆက္မွာ နရ သိဃၤ ဥစၥနာ နဲ႔ မင္ယန္ ဆိုတဲ့ မင္းႏွစ္ပါး ရွိတယ္။ သူတို႔ ႏွစ္ေယာက္ ကိုစုေပါင္း ၿပီး မင္းယဥ္ နရ သိခၤ လုပ္လိုက္ေတာ့ တကယ္ရွိတဲ့ နာေတာင္မ်ာ နဲ႔ ကႅစြာ ၾကားက နရ သိဃၤ ဥစၥနာ ဆုိတဲ့ မင္းက ဆိုင္ရာ ေနရာ မွာ မပါေတာ့ပဲ သူတကယ္ နန္းရတဲ့ ၁၂၃၁ ထက္ကို အႏွစ္ ေျခာက္ဆယ္ ေစာၿပီး ေတာ့လည္းေကာင္း၊ စည္သူ (၃) ဥစၥနာ နဲ႔ စည္သူ (၄) တရုတ္ပႅိယ္ ၾကား ၁၂၅၆ မွာ မင္း အျဖစ္ တစ္ႏွစ္ေတာင္ မျပည့္ရွာတဲ့ မင္ယန္ ကလည္း တကယ္ မင္းျဖစ္တာထက္ (၈၅) ႏွစ္ေစာၿပီး မင္းျဖစ္ရ ရွာေတာ့တာေပါ့။ လုပ္လိုက္ ပံုမ်ား။

References

Epigraphia Barmanica Vol. I, II and III

Geiger W (1953). Culavamsa I & II. Colombo Government Publication, Chapter 76 & 78.

Than Tun Dr (1955) “History of Burma A.D. 1000-1300” BBHC, I, I, 39-57 and Rangoon University Annual Magazine, pp: 131-32.

သန္းထြန္း၊ ေဒါက္တာ၊ ပုဂံ ေခတ္ ႏိုင္ငံေရး သမိုင္း။