စာရြက္ စာတမ္း တစ္ထပ္ျကီးကို ျပရင္း ပါးစပ္က ေပါက္ေပါက္ေဖာက္သလို တရစပ္ ေျပာေနေသာ ေဆး ကုမဿပဏီ မွ ေဆးေျကာှျငာ အေရာင္းသမားေလးကို သူေငးျကည့္ေနမိ၏။ ေဆးတကဿကသိုလ္မွ ေက်ာင္းျပီးစ ဆရာဝန္ ငယ္ေလး၊ နုပ်ိုမွု၊ တက္ျကြလန္းဆန္းမွု၊ လူငယ္တို့၏ အားမာန္၊ ဒါေတြကို သူ့မ်က္နွာမွာ အတိုင္း သား ျမင္ေနရသည္။ ေဆးေက်ာင္းစာေမးပြဲတိုင္းကိုသာ ဒင္း ဒီလို ကရားေရလြွတ္ တက္တက္ျကြျကြ ေျဖနိုင္ လို့ကေတာ့ ထြက္လိုက္မဲ့ ဂုဏ္ထူးေတြ အနတဿတဂဿဂမ။

“အခုဆိုရင္ အျခားအျခားေသာ ဖြတ္က်ား ကုမဿပဏီ ေတြက ထုတ္လုပ္တဲ့ အမ်ိုးသာတူျပီး အာနိသင္ျခင္း တစ္ျခားစီ ျဖစ္တဲ့ ေဆးပုတ္၊ ေဆးယုတ္ ေတြထက္ အဖက္ဖက္က သာလြန္ေကာင္းမြန္ျပီး ေဆးအာနိသင္နဲ့ နွိုင္းယွဉ္ရင္ အင္မတန္ ေဈးနွုန္းခ်ိုသာတဲ့ က်ြန္ေတာှတို့ ဆန္းျပား ကုမဿပဏီရဲ့ ေဆးကို ဆရာျကီးတို့လို နိုင္ငံေက်ာှ ဆရာဝန္ျကီးေတြ အရမ္းကို တန္ဖိုးထားသံုးစြဲလာျကပါျပီ ခင္ဗ်ား”

အလို- အဖက္ဖက္က သာလြန္ ေကာင္းမြန္တယ္ ဆိုပဲ။ အရာ ခပ္သိမ္းထက္ သာလြန္ေသာ ေခ်ာေမြ့မွု ဆိုတဲ့ ေျကာှျငာတစ္ခုကို ဘာမဆိုင္၊ ညာမဆိုင္ သတိရလိုက္မိေသးသည္။ ကိုယ္ေကာင္းဖို့ အျခား တစ္ခု က အျမဲ ညံ့ေပး ေနရေတာ့မွာလား။ ကမဿဘာေက်ာှဆရာဝန္ျကီးေတြရဲ့ သုေတသန ဆိုတာေကာ၊ ဘယ္ ကမဿဘာ ကို ဘယ္လို ေက်ာှတာလဲ၊ ကြဲကြဲျပားျပား မသိ။ အျခားေဆးေတြထက္သာလို့ ဆရာဝန္ျကီးေတြ အရမ္း သံုးျက တာလား၊ ဆရာဝန္ျကီးေတြ အရမ္းသံုးျကလို့ အျခားေဆးေတြထက္သာသြားတာလား။ ဘာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ဆရာျကီးတို့လို နိုင္ငံေက်ာှ ဆရာဝန္ျကီးေတြ ဆိုပဲ။ ငါ နိုင္ငံ ေတာင္ ေက်ာှေနပါေပါ့လား။ ငါ့ကိုယ္ငါ ေတာင္ သူေျပာမွ နိုင္ငံေက်ာှ ျဖစ္ေနမွန္း သိရသကိုး။

သူဘာျပန္ေျပာရမည္နည္း။ တီဗြီထဲ ျမင္ေနျက ေမာှဒယ္လ္ ေကာင္မေလးေတြလို ငါးပူတင္းျပံုးေလး ျပံုးျပီး ေက်းဇူးပဲ ေပါ့ေနာှ လို့ နွုတ္ခမ္းေလး စူကာ စူကာ ျပန္ေျပာလို့ေတာ့ မျဖစ္ေရးခ် မျဖစ္။

“ဒါက ဆရာျကီး အတြက္ တစ္ဗူးကို ငါးသိန္းတန္ ထူးမျခားနား ေဆးနမူနာ နွစ္ဘူးပါ။ က်ြန္ေတာှတို့ ကုမဿပဏီ ျကီးရဲ့ ေမတဿတာလက္ေဆာင္ပါ ခင္ဗ်။ ဆရာျကီး အလိုရွိ္လို့ အားေပးခ်င္တယ္၊ လူနာေတြ သံုးဖို့ ညြွန္းေပးခ်င္တယ္ ဆိုရင္ ဒီမွာ က်ြန္ေတာှ့ လိပ္စာကဒ္ပါ။ ဟန္းဖုန္းေလးသာ ေက်းဇူးျပုျပီး ဆက္လိုက္ပါ ဆရာ။ ဖိုက္ပလပ္စ္ဝမ္း အထူးနွုန္းနဲ့ ဆရာျကီး အတြက္ က်ြန္ေတာှတို့ စပါယ္ရွယ္ စီစဉ္ထားပါတယ္”

စားပြဲေပါှတင္လိုက္ေသာ ေဆးဘူးေလး နွစ္ဘူးကို သူေငးျကည့္ေနမိသည္။ တန္ဖိုးအားျဖင့္ ဆယ္သိန္း တန္ ေသာ ထိုေဆးနွစ္ဘူး။ အခု နမူနာတဲ့၊ အလကားေပးတာတဲ့။ သူ့လိုပဲ အျခားအျခားေသာ နာမည္ျကီး ဆရာ ဝန္ျကီးမ်ားလည္း ဒီေဆးေတြကို ဒီလို ရျကလိမ့္ဦးမွာပဲ။

ေလာကဿ၌ အလကားရသည္ဆိုေသာ ပစဿစည္းသည္ မရွိ။ ေျကာှျငာတဲ့ အေနနဲ့ သူတို့လို ဆရာဝန္ျကီး ေတြကို ေဆးနမူနာ ေလ်ွာက္ေဝတဲ့ ကုန္က်စရိတ္ သိန္းေပါင္းမ်ားစြာကို ဒီေဆးကုမဿပဏီက ဘယ္သူ့ဆီက ျပန္ေတာင္း မွာလဲ။ လိုအပ္လို့ ေဆးမွာခ်င္ရင္ ဖိုက္ပလပ္စ္ဝမ္း အထူးနွုန္းဆိုတာက ပါလိုက္ေသး။ သေဘာကေတာ့ ငါးဘူးဝယ္ရင္ တစ္ဘူး အလကားေပးမယ္ေပါ့။ အဲဒီ အလကားေပးတဲ့ တစ္ဘူးဖိုးကေရာ ဘယ္သူက စိုက္ေပးမွာလဲ။

ဒီေဆးကို တကယ္သံုးမဲ့လူဟာ ေရြွသမင္ ဘယ္ကထြက္၊ မင္းျကီးတာကထြက္ ဆိုသလို ေရာဂါ ေဝဒနာ ခံစား ေနရတဲ့ လူနာပဲ။ ေျကာှျငာခေတြ၊ အထူးနွုန္းေတြရဲ့ ကုန္က် စရိတ္ အားလံုးဟာ လူနာ့ အိတ္ထဲက ေဆးဖိုး အျဖစ္ထြက္သြားမဲ့ ေငြေတြပဲေပါ့။ ေဆးအတြက္ ကုန္သမ်ွ စရိတ္ေတြ အျပင္ အျမတ္ပါ တင္လိုက္ျပီး အဲဒါကို လူနာက ေပးဆိုေတာ့။

သူ့ေခါင္းထဲမွာ အေတြးေတြ တရစပ္၊ နွုတ္ကေတာ့ ဘာမွ ျပန္မေျပာမိေသး။ အေရာင္းသမားေလးက သူ့ကို အကဲခတ္သလို ျကည့္ေနသည္။

ဖတ္ဖူးေသာ သုေတသန စာတမ္း တစ္ေစာင္ကို ဖ်တ္ကနဲ သတိရလိုက္မိသည္။ ထိုစာတမ္းက ေဆးဝါး အတြက္ ကုန္က်စရိတ္သည္ သူတို့လို ဖြံ့ျဖိုးဆဲ နိုင္ငံမ်ားမွ သံုးစြဲသူ လူနာမ်ားအတြက္ မနိုင္ရင္ကာ မ်ားလြန္း သည္ ဟု ေဖာှထုတ္ထားသည္။ ထုတ္လုပ္ေသာ ကုမဿပဏီ နာမည္ ေက်ာှျကားေလေလ၊ ေဆးအတြက္ သုေတသန စရိတ္မ်ားေလေလ၊ ေဆးတန္ဖိုးျကီးေလ ျဖစ္ရသည္က လက္ခံနိုင္ေသး၏။ ထို စရိတ္မ်ား ထဲတြင္ သေဘဿငာတင္စရိတ္၊ အေကာက္ခြန္ စရိတ္၊ သိုေလွာင္စရိတ္၊ ပို့ေဆာင္စရိတ္မ်ားကို ထည့္သြင္း လိုက္ေသာ အခါ ေဆးတန္ဖိုးသည္ မူလ ကုမဿပဏီ ထုတ္ေဈးထက္ အေတာှပိုသြားျပီ ျဖစ္၏။ ထိုအထဲသို့ ကေလးေက်ာင္းစရိတ္၊ အိမ္စရိတ္၊ ေက်ာင္းဒကာ ေက်ာင္းအမ ျဖစ္ဖို့ ေက်ာင္းအလွူစရိတ္၊ ကားစရိတ္၊ မယားစရိတ္ စသည့္ ကိုယ့္ တြက္ကိန္း နွင့္ကိုယ္၊ ကိုယ့္ေလာဘ နွင့္ကိုယ္၊ အသီးသီး အသက က အဆင့္ဆင့္ တင္ေသာ အျမတ္မ်ား ထည့္သြင္း လိုက္ေသာ အခါ ေဆးတန္ဖိုးသည္ မ်က္လံုး မ်က္ဆန္ ျပူးစရာ ေကာင္းေလာက္ေအာင္ မ်ားလာသည္။ မူလ တန္ဖိုးထက္ အဆေပါင္းမ်ားစြာ တက္လာသည္။

တကယ္ေတာ့ ေဆးဝါးဆိုသည္မွာ ကုမဿပဏီက စိတ္ျကိုက္နာမည္ေပး၍ မူပိုင္ယူထားေသာ Brand Name Drug မ်ားသာ ရွိသည္ မဟုတ္။ သံုးစြဲသူတို့ အဖိုးနွုန္းခ်ိုသာေရးကို ေရွ့ရွု၍ နိုင္ငံပိုင္ ေဆးဝါး စက္ရံုမ်ား၊ ကမဿဘာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ့နွင့္ နွီးနြယ္ အဖြဲ့အစည္းမ်ားမွ ေဆးမ်ိုးရင္းနာမည္ျဖင့္ ထုတ္လုပ္ေသာ Generic Drug မ်ားလည္း ရွိသည္ပင္။ ပါရာစီတေမာလ္ ဆိုသည့္ အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆး ဆိုပါစို့၊ ပါရာစီတေမာလ္ သည္ မ်ိုးရင္း နာမည္။ နိုင္ငံပိုင္ ေဆးဝါးထုတ္လုပ္ေရး စက္ရံုမွ ပါရာစီတေမာလ္ ဆိုသည့္ နာမည္ျဖင့္သာ ထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်သည္။ အလြန္ေဈးသက္သာသည္။ တစ္လံုးမွ ၁ဝ က်ပ္ေလာက္သာ က်မည္။ အဆိုပါ ပါရာစီ တေမာလ္ကို ပင္ ဦးထိပ္သီးနွင့္သားမ်ား ေဆးကုမဿပဏီမွ ပါရာသီး ဆိုသည့္ နာမည္နွင့္ ထုတ္သည္ ဆိုပါစို့။ တစ္လံုးကို ၅ဝ က်ပ္ က်မည္။ ဦးနံျပားနွင့္ မယားမ်ား ေဆးကုမဿပဏီမွ ပါရာျပား ဆိုသည့္ နာမည္နွင့္ ထုတ္သည္ ဆိုပါစို့။ တစ္လံုးကို ၁ဝဝ က်ပ္ က်မည္။ ထိုသို့ ေဈးကြာျခားသြားျခင္းမွာ ထိပ္သီး နွင့္ နံျပား တို့၏ ပါရာစီတေမာလ္က အာနိသင္ ပိုရွိ၍ မဟုတ္။ အေျခခံ ေဖာှျမူလာ အတူတူ၊ သံုးစြဲသည့္ ဓါတ္ေပါင္း အတူတူ ထုတ္လုပ္သည့္ ေဆးကို သူရို့က ဘာကိစဿစ ထူးျပီး ပိုျပီး အာနိသင္ ပိုရွိရမတုန္း။ ပါရာစီတေမာလ္ ဆိုတာက အမ်ားသိသည့္ မ်ိုးရင္းနာမည္။ ပါရာသီးတို့ ပါရာျပားတို့က ကုမဿပဏီ နွစ္သက္ရာ ေပးထားသည့္ ကုမဿပဏီ နာမည္။ ပါရာသီးကို ေသာက္ေသာ သူသည္ ပါရာစီတေမာလ္ ၁ဝ ဖိုးေသာက္၍ ပါရာသီး ဆိုသည့္ နာမည္ကို ၄ဝ ဖိုးေသာက္ရသကဲ့သို့ ေငြပိုကုန္ျခင္းသာ အက်ိုးထူးသည္။

ဆရာဝန္ တစ္ဦး အေနျဖင့္ လူနာကို ေဆးဝါး၏ မ်ိုးရင္း နာမည္ျဖင့္သာ ေဆးညြွန္း ေပးအပ္သည္။ ဦးထိပ္သီး က လက္ေဆာင္ေတြ နင္းကန္ ေပးထားလို့ လူနာကို ပါရာသီး ကိုသာ ေသာက္ပါဟု မေျပာအပ္။ ဦးနံျပား က မယား ညီအကို မို့လို့ လူနာကို ပါရာျပားကလြဲရင္ ဖြဲနဲ့ ဆန္ကြဲ လို့ မတိုက္တြန္းအပ္။ ဒါက ဆရာဝန္ ေတြ လိုက္နာ သင့္သည့္ အေျခခံ က်င့္ဝတ္။

သို့ေသာှလည္း၊ သို့ေသာှလည္း ေပါ့ေလ။ ေဈးကြက္စီးပြားေရးေခတ္မွာ သူ့လို ဆရာဝန္ျကီးေတြဟာ ကိုယ့္ ကိုယ္ကို ဘာလုပ္မိမွန္း သတိမထားလိုက္မိခင္မွာပဲ ကုမဿပဏီ နာမည္နဲ့ ေဆးေတြကို သြက္သြက္ျကီး ေဆးညြွန္း ေရးေပးေနမိ ပါပေကာ။

“ဆရာျကီး က်ြန္ေတာှ ေနာက္အပါတ္က် ထပ္လာခဲ့ပါဦးမယ္။ နမူနာေလးေတြ သံုးျကည့္ေပးပါေနာှ၊ ခြင့္ျပု ပါဦး ခင္ဗ်ာ”

သူ ေခါင္းညိတ္ျပလိုက္သည္။ အေရာင္းသမားေလး ျပန္မွာကို ခြင့္ျပုတဲ့ သေဘာနဲ့လား။ သူေပးခဲ့တဲ့ တန္ဖိုး ျကီး ေဆးနမူနာေတြကို ညေန ေဆးခန္းထိုင္ရင္ တြင္တြင္ျကီး ညြွန္းဖို့ ကတိ ကဝတ္ျပုတဲ့ အေနနဲ့လား။ ေနာက္အပါတ္ ျပန္လာဦးမွာကို ေစာင့္ျကိုေနပါ့မယ္ ဆိုတဲ့ သေဘာနဲ့ ေခါင္းညိတ္ျပမိ တာလား။ သူ့ဟာ သူပင္ ေသေသခ်ာခ်ာ မသိ။

အေရာင္းသမားေလး ျပန္သြားေတာ့ အေတြးမ်ွင္ ဆက္တန္းေနမိသည္။ ေဆးဝါးတို့၏ ေဈးနွုန္းသည္ လူနာ တတ္နိုင္သည့္ အဖိုးအခ မ်ွသာ ျဖစ္သင့္သည္တဲ့။ တတ္နိုင္၊ မတတ္နိုင္ ဆိုျခင္းကို အနိမ့္ဆံုး လုပ္ခ လစာ ရ ေန့စား အလုပ္သမား တစ္ဦးရဲ့ တစ္ရက္ဝင္ေငြ ကို စံျပု၍ တိုင္းတာျကသည္တဲ့။ ကိုင္း- အခု ဒီေဆးကို လူနာ့ ကို ေပးေတာ့မယ္ ဆိုပါစို့၊ ငါးသိန္းတန္ ဒီ ေဆးတစ္ဘူးမွာ ေဆးအလံုး ေျခာက္ဆယ္ ပါတယ္။ ေရာဂါ ကုဖုိ့ အတြက္ တစ္ရက္ကို ေဆး (၂) လံုး နဲ့ ဆယ္ရက္ ေသာက္ရမယ္။ အလံုး ၂ဝ။ ေရာဂါေပ်ာက္ဖို့ ေငြ တစ္သိန္း ေျခာက္ေသာင္း ကုန္သြားျပီ။ အဲဒါ ေဆးဖိုး သက္သက္။ ဝင္ေငြ အနည္းဆံုး ေန့စား အလုပ္ သမား တစ္ေယာက္ဟာ တစ္ရက္ကို ေငြ တစ္ေထာင္ရတယ္ ဆိုပါေတာ့။ သူ့ေရာဂါ ေပ်ာက္ဖို့ အတြက္ ဒီေဆးကို စားရရင္ ဆယ္ရက္ ေဆးစားဖို့ အတြက္ ရက္ေပါင္း (၁၆ဝ)၊ ေျခာက္လ နီးပါးေလာက္ အလုပ္လုပ္ျပီး ေဆးဖိုး ရွာရမလို ျဖစ္ေနေတာ့မယ္။ စားဖို့၊ ေသာက္ဖို့၊ သူ့ကို မွီခိုေနတဲ့ မိသားစုေတြကို ေက်ြးဖို့ ေမြးဖို့ မတတ္နိုင္ ေတာ့ဘူး။ ဒီေဆးနဲ့ အလားတူ Generic drug ဆိုရင္ အလံုး နွစ္ဆယ္မွ ေငြ ေလးေထာင္ပဲ က်မယ္။ ဒါဆို ေဆးဝယ္နိုင္ဖို့ ေလးရက္ပဲ အလုပ္လုပ္ရမယ္။ ဒီေတာ့——-။ သူတြက္ဆ ေနမိသည္။ ေခါင္းတညိတ္ညိတ္။

=============

“ဆရာျကီး၊ က်ြန္ေတာှ့ကို ဝင္ခြင့္ျပုပါ ခင္ဗ်ာ”

သူ့အခန္း ခန္းဆီး ကေလးကို လွပ္ရင္း လိုအပ္သည္ထက္ပို၍ ညြွတ္တြား ခယကာ ဝင္ေရာက္လာေသာ ေဆးေျကာှျငာ အေရာင္းသမားေလးကို ေတြ့လိုက္ရမွ တစ္ပါတ္ေတာင္ ျပည့္သြားျပီကိုးဟု သတိရမိသည္။

ထိုင္ပါ ဟူေသာ သူ့အေျပာကို အေသအခ်ာ ေစာင့္စားျပီးမွ သူ့ေရွ့က ဆိုဖာ ကုလားထိုင္ေပါှတြင္ ထိုင္တယ္ ဆိုရံု ျကံု့ျကံု့ရံု့ရံု့ေလး ထိုင္လိုက္သည္။ အေနအထိုင္ ပိျပား ေသသပ္ လိုက္ေလျခင္း။ လြယ္လာေသာ ဧရာမ သားေရအိတ္ အမဲျကီးထဲမွ တစ္စံု တစ္ရာကို ရိုရိုေသေသ ထုတ္ယူေနသည္။ ျပီးေတာ့ သူ့စားပြဲေပါှ အသာ တင္လိုက္သည္။ အလို- ေျပာင္လွ၊ ဝင္းလွ ေခ်လား။

“မနက္ျဖန္ ဆရာျကီးတို့ ဇနီးေမာင္နွံ ရဲ့ ဒန္ရတု နွစ္ပါတ္လည္ မဂဿငလာေန့ မဟုတ္လား ဆရာျကီး။ မမ နဲ့ ဆရာျကီး တို့ အတြက္ က်ြန္ေတာှတို့ ဆန္းျပား ကုမဿပဏီ၊ ထူးမျခားနား ေဆးရဲ့ ေက်းဇူးတင္ ဂါရဝျပု လက္ေဆာင္ ပစဿစည္းေလးေတြပါ ခင္ဗ်ာ။ ဇနီးေမာင္နွံ ရာသက္ပန္ စံုတြဲ ဝတ္ဖို့ ဆြဇ္ မိတ္ နာရီ စံုတြဲ ကေလး ပါ။ ဆရာျကီးတို့ ဇနီးေမာင္နွံ ကို ဝတ္ေစခ်င္လြန္းလို့ တစ္တြဲကို (၅၆) သိန္းနဲ့ ေပးဝယ္ခဲ့တာပါ။ ေက်းဇူးျပု ျပီး လက္ခံေပးပါေနာှ ဆရာျကီး”

အေရာင္းသမားေလးသည္ သူ့ကို စကားေျပာခ်ိန္မေပး။ ေနာက္ထပ္ အရာ ဝတဿတု တစ္ခုကို အိတ္မဲျကီး ထဲမွ မ်က္လွည့္ျပသလို ဘြားကနဲ ေပါှလာေစသည္။ သားေရဖိုင္တြဲ တစ္တြဲ။

“ေနာက္လဆန္း စင္ကာပူ မွာ တစ္ပါတ္ျကာ က်င္းပမဲ့ ဆရာျကီးတို့ရဲ့ ဘာသာရပ္ ဆိုင္ရာ ညီလာခံ ကို က်ြန္ေတာှတို့ တိုင္းျပည္ရဲ့ ဂုဏ္ေဆာင္ အထူးကု ဆရာဝန္ျကီး အေနနဲ့ ဆရာျကီးတက္ေရာက္နိုင္ဖို့ က်ြန္ေတာှတို့ ဆန္းျပား ကုမဿပဏီက အသြားအျပန္ Business class ေလယာဉ္လက္မွတ္၊ ျကယ္ငါးပြင့္ ဟိုတယ္ တည္းခို စရိတ္နဲ့ ေန့စဉ္သံုး စရိတ္ အားလံုးကို က်ခံေပးမဲ့ စာရြက္စာတမ္းေတြပါဆရာ။ မမ ကို လည္း အလည္ ေခါှသြားနိုင္ေအာင္ နွစ္ေယာက္စာ လုပ္လာခဲ့ပါတယ္”

စာရြက္ စာတမ္းမ်ားကို သူ့ေရွ့ အသာထိုးေပးျပီး သူ့ကို ျကည့္ေနသည္။ အေရာင္ တလက္လက္ ထြက္ေန ေသာ အျကည့္။ ဘာကို ကိုယ္စားျပု ေဖာှညြွန္းတဲ့ အျကည့္ေလလဲ။ အေရာင္းသမားေလး၏ ျပံုးေယာင္ေယာင္ နွုတ္ခမ္းမ်ား၊ လိုအပ္သည္ထက္ ပို၍ ညြွတ္ကိုင္းထားေသာ ခါးမ်ား။ သူျပန္ေျပာ လိုက္သည္။

“ေအးေလ၊ ထံုးစံ အတိုင္း သြားတာေပါ့ကြာ၊ မင့္ မမ ကေတာင္ ဟိုတစ္ေန့က စင္ကာပူ မေရာက္ျဖစ္တာ ျကာျပီေနာှလို့ ေျပာေနေသးတယ္။ မင္းလည္း ပူမေနပါနဲ့။ ထံုးစံ အတိုင္း မင့္ေဆးကို ကိုယ္သံုးေပးမွာေပါ့”

သူ့ နွုတ္ခမ္းမ်ားလည္း ျပံုးေယာင္သမ္းလ်ွက္။

++++++++++++

သင့္လူ

အျခား ကုန္ပစဿစည္းမွာ ထုတ္လုပ္ ေရာင္းခ်သူက ဝယ္ယူ သံုးစြဲသူဆီ တိုက္ရိုက္ သတင္း အခ်က္ အလက္ ေတြေပးျပီး ေရာင္းရေအာင္ ျကိုးပမ္းေလ့ရွိေပမဲ့ ေဆးဝါး ကေတာ့ တစ္မ်ိုး တစ္ဘာသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာ မွာ ေဆးဝါး ဆိုတာကို အေနာက္တိုင္း သို့မဟုတ္ ေဆးသိပဿပံ အတတ္ပညာ အရ တီထြင္ေဖာှထုတ္ထားတဲ့ ေဆးဝါးမ်ားလို့ မွတ္ယူေစခ်င္ပါတယ္။ တိုင္းရင္းေဆးဝါးမ်ား၊ ေဆးျမီးတိုမ်ားကို မဆိုလိုပါ။ ေဆးဝါးဟာ အမ်ိုး အစား နွစ္မ်ိုးရွိပါတယ္။

အိုတီစီ (OTC- Over the counter) ေဆးဝါးမ်ားဆိုတာက ေဆးပညာရွင္ ဆရာဝန္ ရဲ့ ေဆးညြွန္းမလိုပဲ သံုးစြဲသူက မိမိ သေဘာနဲ့ ေဆးဆိုင္မ်ားမွာ ဝယ္ယူသံုးစြဲလို့ ရတဲ့ ေဆးဝါး အမ်ိုး အစားမ်ိုး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ အိုတီစီ ေဆးဝါးေတြကို ထုတ္လုပ္ ျဖန့္ျဖူးသူက သံုးစြဲသူဆီ တိုက္ရိုက္ ေျကာှျငာေလ့ ရွိျကတယ္။ ရုပ္ျမင္သံျကားေျကာှျငာေတြမွာ အျမဲေတြ့ရတဲ့ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး၊ တုပ္ေကြး အေအးမိ ေပ်ာက္ေဆး၊ ဗီတာမင္ ေဆးဝါး မ်ား၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ အားတိုးေဆးမ်ားဟာ အိုတီစီ ေဆးအမ်ိုးအစားထဲ ပါပါတယ္။ အိမ္သံုးေဆးဝါးမ်ား လို့လည္း ေခါှျကတယ္ ထင္တယ္။ တစ္ခါတစ္ေလ အဲဒီ ေဆးေျကာှျငာေတြကို ဆရာဝန္ဘြဲ့ရထားတဲ့ အနုပညာရွင္ေတြက အားတက္သေရာ ေျကာှျငာေပးေနတာ ကို လည္း အံ့အားသင့္ ဖြယ္ ေတြ့ျမင္ရပါေသးတယ္။

ဒုတိယ အမ်ိုးအစားကေတာ့ ဆရာဝန္ရဲ့ ေဆးညြွန္းပါမွ ဝယ္ယူသံုးစြဲရတဲ့ Prescription drug လို့ ေခါှပါ တယ္။ ပဋိဇီဝေဆး (Antibiotics) အမ်ိုးမ်ိုး၊ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးသတ္ေဆး အေထြေထြ၊ ကင္ဆာေဆး အျပားျပား၊ ေသြးက်ေဆးမ်ား၊ ဆီးခ်ိုထိန္းေဆးမ်ား တို့ဟာ ဒီအမ်ိုးအစား ေဆးဝါးေတြပဲ။  မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့ ေဆးဝါးမ်ား (Essential Drugs) ဆိုတာ အဲဒီ ဒုတိယ အမ်ိုးအစား ေဆးဝါးေတြ အမ်ားဆံုး ပါဝင္ပါတယ္။ ဒီေဆးအမ်ိုးအစားေတြကို ေျကာှျငာတဲ့ နည္းလမ္းကေတာ့ တစ္မ်ိုး တစ္ဘာသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဆရာဝန္ ညြွန္ျကားခ်က္နဲ့ သံုးရမဲ့ ေဆးဝါး အမ်ိုးအစားလို့ ဆိုထားတဲ့ အတြက္ ဒီေဆးဝါးမ်ားကို ထုတ္လုပ္ ျဖန့္ျဖူး ေရာင္းခ်သူေတြဟာ ဝယ္ယူအားေပးသူ မိတ္သဟာ အေပါင္းျဖစ္တဲ့ လူနာေတြကို တိုက္ရိုက္ ေျကာှျငာ ေရာင္းခ်လို့ မရစေကာင္း။ ဒီေတာ့ကာ အဆိုပါ ေဆးဝါးမ်ားကို ေျကာှျငာ ေရာင္းခ်ဖို့ ပစ္မွတ္ဟာ ေဆးညြွန္း ေရးေပးမဲ့ ဆရာဝန္ျကီးေတြ ျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။ ေဆးေျကာှျငာသံ ဆရာဝန့္ထံ ေပါ့ခင္ဗ်ာ။

ဆရာဝန္ျကီးေတြဆီကို ဘယ္ပံု ဘယ္နည္း ေျကာှျငာမလဲ။ တီဗြီမွာ ေျကာှျငာလို့ကေတာ့ အက်ိုးထူးလိမ့္ မယ္ မထင္။ ဆရာဝန္ျကီးေတြဟာ အဲဒီ ေျကာှျငာေတြကို အခ်ိန္ေပးျပီး ျကည့္ဖို့ ေနေနသာသာ၊ ယားရင္ေတာင္ ယားတဲ့ ေနရာ ထံုးတို့ မွတ္ထားျပီး အားမွ ကုတ္မယ္လို့ ေတးမွတ္ထားရေလာက္ေအာင္ အခ်ိန္ ဆင္းရဲ ရွာတဲ့ ပုဂဿဂိုလ္ေတြကိုး။ အဲသလို အဲဒီေလာက္ အလုပ္မ်ားျကတဲ့ ဆရာဝန္ျကီးေတြထံကို ကိုယ့္ပစဿစည္း၊ ကိုယ့္ေဆး အေရာက္ ပို့ေဆာင္နိုင္ဖို့ အတြက္ ေဆးဝါး ထုတ္လုပ္ ျဖန့္ျဖူးေရး ကုမဿပဏီမ်ား၊ ေဆးဝါး လက္ကား လက္လီ အေရာင္းဆိုင္ျကီးမ်ားဟာ ေဆးေျကာှျငာအေရာင္းသမားေတြကို တီထြင္ ဖန္တီး ထုတ္လုပ္ခဲ့ျကတယ္။ Sales Medical Representative လို့ေခါှတဲ့ ေဆးေျကာှျငာ အေရာင္းသမား။ စတိုင္လ္က်တယ္၊ သပ္ယပ္ လွပ တင့္တယ္တယ္၊ လစာေကာင္းတယ္၊ သူ့ရဲ့ ဦးထိပ္ထားရမဲ့ တာဝန္ကေတာ့ တိုက္ရိုက္ျဖစ္ေစ၊ သြယ္ဝိုက္ေသာ နည္းအားျဖင့္ ျဖစ္ေစ၊ ဝယ္သူရေအာင္လုပ္ဖို့နဲ့ ျမဲေအာင္လုပ္ဖို့၊ ကုမဿပဏီအတြက္ ဆီးသီးလံုး ေလာက္ရွိတဲ့ ေငြမိုးျကီးေတြ တေဝါေဝါ ရြာသြန္းေစဖို့ လုပ္ေပးရမဲ့ Rainmaker၊ သူ့ရဲ့ ဝါဒ လမ္းစဉ္က ဝယ္သူ ကို အခ်ိန္တိုင္းရင္ဝယ္ပိုက္ေထြးထားဖို့၊ ေဖာက္သည္ အျကီးစားျကီးေတြ ရွိနိုင္တဲ့ ငါးျကီးေတြ ရွိနိုင္တဲ့ ေနရာ မွာ ငါးမ်ွားတတ္ဖို့၊ ဝယ္သူ အျမဲမွန္ လုပ္တတ္ဖို့၊ ဝယ္သူ့ လိုအင္ကို အစြမ္းကုန္ ျဖည့္ဆည္းဖို့၊ ဝယ္လိုက္ရတဲ့ ပစဿစည္းဟာ အလြန္အင္မတန္ “တန္” ပါတယ္ ဆိုတာကို ဝယ္သူကိုယ္တိုင္ ေက်ေက်နပ္နပ္ လက္ခံ နိုင္ဖို့၊ ဝယ္သူ ေမ်ွာှလင့္တာထက္ပိုျပီး အပိုေဆာင္းေလး ထည့္ေပးဖို့၊ ဝယ္သူ့ကို အားနာျပီး ေကြးေကာက္ သြားေလာက္ေအာင္ မျငင္းနိုင္တဲ့ လက္ေဆာင္ပစဿစည္းေတြလည္းေပး၊ ေက်းဇူးတင္ စကားေတြလည္း ခဏ ခဏ ေျပာဖို့၊ ဝယ္သူ အျခား ေရာက္မသြားေအာင္ နည္းမ်ိုးစံုနဲ့ တားဆီးဖို့၊ ေနာက္တစ္ျကိမ္ ထပ္ဝယ္ဖို့ တိုက္တြန္း လုပ္ေဆာင္ရမွာပဲ ျဖစ္တယ္။

အဲဒီ အရည္အခ်င္းေတြနဲ့ ျပည့္စံုတဲ့ ေဆးေျကာှျငာ အေရာင္းသမားကို အနွီ ကုမဿပဏီျကီးေတြ ဘယ္က သြားရွာျကသလဲ။ ဘယ္ကမွ သြားမရွာျကပါ။ စီးပြားေရး ေလာက မွာ က်င္လည္ က်က္စားေနတာ ျကာျပီ ျဖစ္တဲ့ ေဆးကုမဿပဏီျကီးေတြဟာ ငါးျကင္းဆီ နဲ့ ငါးျကင္းေျကာှ ဆိုသလို ဆရာဝန္ျကီးေတြကို ျမွူဆြယ္ ေဆးေရာင္း ဖို့ တာဝန္ကို ေဆးေက်ာင္းဆင္းျပီးစ ဆရာဝန္ ေပါက္စကေလးေတြကို ေပးလိုက္ျကပါ ေတာ့တယ္။

လစာကေလး စို့စို့ ပို့ပို့လည္းရ၊ လူအထင္ျကီးေလာက္ေအာင္လည္း ဝတ္စား ဆင္ယင္ သြားလာ ေနထိုင္ရ၊ ဆိုေတာ့ အခ်ို့ ဆရာဝန္ ကေလးမ်ားဟာ ေဆးကုမဿပဏီျကီးေတြရဲ့ ေတာှေကာက္ျခင္းကို မျငင္းနိုင္ျကေတာ့ ပဲ အရွင္ေမြးေတာ့ ေန့ခ်င္းျကီးတဲ့ ေဆးေျကာှျငာ အေရာင္းသမားေလးေတြ ျဖစ္လာျကပါတယ္။ အဲဒီ ဆရာဝန္ ကေလးမ်ားဟာ ေဆးေက်ာင္းတုန္းက တစ္ခါဘူးမွ သင္ျကားခဲ့ရျခင္းမရွိတဲ့ အေရာင္းပညာ၊ မားကက္တင္း ပညာမ်ားကို လက္ပူတိုက္ေလ့လာျပီး သကာလ သူတို့ကို ဆရာဝန္ ျဖစ္ေအာင္ စာသင္ ေပးခဲ့တဲ့ ဆရာဝန္ျကီးေတြဆီကို ေဆးေရာင္းဖို့ သြားျကရပါတယ္။

ေဆးကုသေဆာင္ တစ္ခုရဲ့ ရာထူး အျကီးဆံုး၊ လုပ္ပိုင္ခြင့္ အရွိဆံုး ဆရာဝန္ျကီးမ်ားဟာ အဲဒီ ေဆးေျကာှျငာ သမားေတြရဲ့ အေရာင္းပစ္မွတ္ ျဖစ္တယ္။ အဲဒီလို ေဆးေျကာှျငာ သမား ဆရာဝန္ ကေလး တစ္ေယာက္ က ခ်ဉ္းကပ္ လာတဲ့အခါ ဝါရင့္ သမဿဘာရင့္ ဆရာဝန္ျကီးက ဘယ္လို့ တုန့္ျပန္ လိမ့္မလဲ။ ျမင္ကြင္းေလး တစ္ခု ကို စိတ္ကူးနဲ့ စဉ္းစားျကည့္ခ်င္လိုက္တာ။

+++++++++++++

မ်ားေသာအားျဖင့္ ေဆးဝါး ကုမဿပဏီ တစ္ခုကေန ထုတ္လုပ္ ေရာင္းခ်လိုက္တဲ့ ေဆးဝါး ေတြကို သံုးစြဲျကရတဲ့ ေဝဒနာရွင္ အေပါင္းဟာ မူလ ထုတ္လုပ္ ေရာင္းခ် လိုက္တဲ့ ကုမဿပဏီေဈးထက္ အဆေပါင္းမ်ားစြာ ျကီးျမင့္တဲ့ ေဈးနွုန္းေတြနဲ့ ဝယ္ယူ သံုးစြဲရစျမဲပါ။ ေဆးေဈးနွုန္းေတြဟာ ဘယ္ေနရာေတြ မွာ ဘာေျကာင့္ ဘယ္လို ထပ္ထပ္တင္ လိုက္ရတယ္ ဆိုတာကို ဘယ္သူကမွ၊ ဘယ္တုန္းကမွ ေျကျငာေလ့မရွိပါဘူး။ ဘုရားရွင္ ဗ်ာဒိတ္ေပးထားသလို ကိုယ္ေရာင္းခ်င္တဲ့ ေဈးနဲ့ တင္ခ်င္ သလို တင္ျပီး ေရာင္းခ်င္သလို ေရာင္းျကတာပါပဲ။

ေဆးဝါး တင္သြင္း ျဖန့္ျဖူး ေရာင္းခ်တဲ့ အခါ အျခား ကုန္ပစဿစည္းေတြနဲ့ အျကီးအက်ယ္ ျခားနားတဲ့ အခ်က္ျကီး တစ္ခ်က္ ရွိေနပါတယ္။ အျခား  ကုန္ပစဿစည္းေတြမွာ ျဖန့္ျဖူး ေရာင္းခ်သူက ဝယ္ယူအားေပးသူ ဆီ တိုက္ရိုက္ ေျကာှျငာ ေရာင္းခ် ေလ့ရွိပါတယ္။ မားကက္တင္း လုပ္တယ္ လို့ သံုးနွုန္း တတ္ျကပါတယ္။ ကိုယ့္ပစဿစည္း ေရာင္းရဖို့၊ ေဈးကြက္ ေဝစု မ်ားမ်ားရဖို့ သံုးစြဲသူ အမူအက်င့္ (Consumer Behaviour) ဆိုတဲ့ ဝယ္သူကို ဘယ္လို ျမွူမလဲ ဆိုတဲ့ အတတ္ပညာ၊ သစဿစာရွိေသာ ဝယ္ယူအားေပးသူမ်ား (Loyal Customer) ျဖစ္ေအာင္ လုပ္နည္း နိသဿသရည္းမ်ား၊ ေဈးကြက္ကို ပထဝီ ေျမေနရာ အေန အထားအရ၊ ဝယ္ယူအားေပးသူတို့၏ အသက္ အရြယ္၊ လိင္အမ်ိုးအစားအရ၊ ပညာေရး၊ စီးပြားေရး ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံ အေနအထားအရ၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခံစားမွု အာရံုအရ၊ ယဉ္ေက်းမွု ဓေလ့ ထံုးစံအရ ခြဲေဝ ပိုင္းျခားျခင္း နည္းပညာမ်ား (Market Segmentation) ဆိုတာေတြကို အတတ္ပညာ တစ္ခု အေနနဲ့ေတာင္ စီးပြားေရး စီမံခန့္ခြဲမွု မဟာဘြဲ့ သင္တန္းေတြမွာ အားပါးတရ သင္ေပးျကပါေသးတယ္။

မ်ားေသာ အားျဖင့္ေတာ့ အထိေရာက္ဆံုး မားကက္တင္းဟာ ေျကာှျငာေပါ့။ ဇာတ္လမ္းေကာင္းေနတုန္း ျကားျဖတ္ဝင္ရင္ လူေတြ ေတာက္တေခါက္ေခါက္ ျဖစ္တတ္ျကေပမဲ့ စီးပြားေရး သမားေတြ အတြက္ေတာ့ ေျကာှျငာဟာ မရွိမျဖစ္၊ သည္းေျချကိုက္ ျဖစ္ပါတယ္။ မားကက္တင္း သမားတို့ရဲ့ ေခါင္းကိုင္အဖ ဖီးလစ္ ေကာ့တလာ ကေတာ့ “ေျကာှျငာေကာင္းတို့ မည္သည္ တီထြင္ ဖန္တီးနိုင္မွု စြမ္းအား နွင့္ ျပည့္စံုရံုမ်ွ မက သူတို့ ကိုယ္တိုင္ပင္လ်ွင္ ပစဿစည္းေရာင္းနိုင္စြမ္းရွိသည္” ဆိုျပီး ေျကာှျငာကို အလြန္အျကူး အမြွန္းတင္ပါတယ္။ ဘယ္လိုဟာမ်ိုးတဲ့တုန္း။ ေကာ့တလာကေတာ့ မာလ္ဘိုရို စီးကရက္ ေျကာှျငာဟာ အဲသလို ေျကာှျငာ အမ်ိုးအစားမ်ိုးပါတဲ့။ ေကာင္းဘြိုင္တစ္ေယာက္ ျမင္းစီးေနတာကို ဘယ္ေနရာမွာပဲ ျမင္ျမင္ မာလ္ဘိုရိုကို သတိရလာေအာင္၊ ေသာက္ခ်င္စိတ္ေပါှလာေအာင္၊ ဝယ္ခ်င္စိတ္ေပါှလာေအာင္ ထိေရာက္ ထက္ျမက္တဲ့၊ ေသာက္က်ိုးနည္း ေကာင္းတဲ့၊ သူ့ထက္ေကာင္းတာေတြေတာင္ သူ့ေလာက္ မေကာင္းတဲ့ မဟာ့ မဟာ ေျကာှျငာေကာင္းတဲ့။

ေျကာှျငာဆိုတာ ကုန္ပစဿစည္း တစ္မ်ိုးမ်ိုး အတြက္ အခ်က္အလက္ ဗဟုသုတကို ေပးရတာမ်ိုး မဟုတ္၊ သံုးစြဲ သူ အေပါင္း ဘဝင္က်စရာ အိပ္မက္ခ်ိုခ်ို တစ္ခုကို ေရာင္းခ်ရတဲ့ အနုပညာတဲ့။ ရက္ဗလြန္ နွုတ္ခမ္းနီ သူေဋဿဌး ခ်ားလ္ ရက္ဗ္ဆြန္က လည္း “က်ြန္ေတာှတို့ စက္ရံုေတြက နွုတ္ခမ္းနီေတြကို ထုတ္လုပ္တယ္။ က်ြန္ေတာှ တို့ရဲ့ ေျကာှျငာေတြကေတာ့ ပ်ိုေမ မဒီတို့ အတြက္ ေမ်ွာှလင့္ခ်က္ေတြကို ေရာင္းတယ္” လို့ ေျကာှျငာကို ေျကာှျငာဝင္ျပန္ပါေသး။

ေျကာှျငာဟာ အိပ္မက္ခ်ိုခ်ိုဆိုပဲ။ ေဆာင္းတြင္းအိပ္မက္ ဂေယာက္ ဂယက္ေရာ မျဖစ္နိုင္ဘူးလား။ နာမည္ျကီး မင္းသားျကီးနဲ့ ေျကာှျငာတဲ့ လက္ပါတ္နာရီကို ဝယ္ပါတ္လို့ ရုပ္ရွင္မင္းသား ေအာှတိုမက္တစ္ ျဖစ္သြားလိမ့္မယ္လို့ လူေတြ တကယ္ပဲ ယံုျကည္ျကသလား။ ဟာသပညာရွင္ စတီဖင္ လီးေကာ့ခ္ ကေတာ့ “ေျကာှျငာဆိုတာ ေျကာှျငာ ေအဂ်င္စီေတြ ပိုက္ဆံ ရေနသမ်ွ ကာလပါတ္လံုး လူေတြရဲ့ အသိဉာဏ္ကို စနစ္ တက် ဖမ္းဆီး ခ်ုပ္ေနွာင္တတ္တဲ့ သိပဿပံဆိုင္ရာ အတတ္ပညာ တစ္ခု” လို့ ေျကာှျငာအေပါှ ခပ္ေလွာင္ေလွာင္ ေျပာင္ထားတယ္။

တကယ္ေတာ့ ေျကာှျငာ အမ်ားစုဟာ ေျကာှျငာခ်င္တဲ့ ကုန္ပစဿစည္း အေျကာင္းကို လူေတြကို အသိေပးရံု ေလာက္သာ တတ္နိုင္ျကတာပါ။ ရတတ္သမ်ွ စကဿကန့္ပိုင္းေလာက္ အခ်ိန္ေလး အတြင္း ကိုယ့္ ပစဿစည္းရဲ့ အားသာခ်က္ကို စက္ေသနတ္နဲ့ ပစ္သလို တရစပ္ နင္းခြ ေျကာှျငာေလ့ရွိျကတယ္။ တစ္ခါတစ္ေလလည္း သီခ်င္းေတြ ဝုန္းဒိုင္းျကဲဖြင့္ျပီး အေျခာက္တိုက္ ကခုန္၊ တဟီဟီ တဟားဟား နဲ့ ဟီလာတိုက္ျပေနတဲ့ ေျကာှျငာေတြကိုလည္း ေတြ့ဖူးျကမွာေပါ့။ ပစဿစည္းေျကာှျငာတာလား၊ လူကို ေျကာှျငာတာလား မခြဲျခားနိုင္ ေလာက္ေအာင္ စိတ္ပ်က္စရာ၊ ေအာ့နွလံုးနာစရာ ေျကာှျငာေတြလို့ ေျပာရင္ စိတ္ဆိုးျကမွာ အမွန္ပဲ။ သီခ်င္း ဆို၍ ငိုရသည္ ဆိုတာ အဲသလို ေျကာှျငာေတြကို ျကည့္ခ်င္ခ်င္ မျကည့္ခ်င္ခ်င္ ထိုင္ျကည့္ရတဲ့ သနားစရာ လူေတြကိုမ်ား ရည္ညြွန္းေလသလား။

အဲသလို ညံ့ေသာ၊ တံုးေသာ၊ ဖ်င္းေသာ၊ ျငီးေငြ့ဖြယ္ ေကာင္းေသာ သီခ်င္းပေဒသာ ေျကာှျငာေတြဟာ ေျကာှျငာရွင္တို့ အလိုက် လိုက္လုပ္ျကရတာမ်ားလား။ ေကာင္းလွပါျပီ လူျကီးမင္းတို့၊ ေျကာှျငာ တစ္ခုကို မစီမံ မဖန္တီးခင္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဒီလို ေမးျကည့္ျကဖူးပါသလား။

“ေျကာှျငာအသံုးစရိတ္ ဟာ ပစဿစည္း အရည္ အေသြး ပိုေကာင္းေအာင္ လုပ္ဖို့၊ စားသံုးသူ အတြက္ ပိုျပီးေကာင္းတဲ့ ဝန္ေဆာင္မွုကို ေပးဖို့ အသံုးစရိတ္ထက္ ဝယ္သူကို ပိုျပီး စိတ္ေက်နပ္မွု ေပးနိုင္ပါသလား”

တကယ္ေတာ့ ဘယ္ေပးနိုင္လိမ့္မတုန္း၊ ဒါေပမဲ့လည္း ခုေခတ္ ေဈးကြက္ စီးပြားေရးမွာ သိျကတဲ့ အတိုင္း ေျကာှျငာမွ ေျကာှျငာ ဆိုတဲ့ ေျကာှျငာ ခေရဇီ ေတြက ဒုနဲ့ေဒးကိုး။ အဲဒီ ပုဂဿဂိုလ္ေတြကေတာ့-

“ေျကာှျငာ မပါေသာ လုပ္ငန္း၊ မေျကာှျငာေသာ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းသည္ လမိုက္ည သန္းေခါင္ယံ အခ်ိန္ တြင္ လမ္းမီးမ်ား ပ်က္ေနတုန္း ကုလားမေလး တစ္ေယာက္ကို မ်က္စိမွိတ္ျပမိသလို အျဖစ္မ်ိုး ျကံုေတြ့ရ လိမ့္မည္ ျဖစ္ေျကာင္းကို တြံ- အသင္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္သည္ ဂဏာဟိ- မွတ္ေလေလာ့။ သင္ဘာလုပ္မိ မွန္း သင့္ကိုယ္သင္ သိခ်င္ သိမည္ ျဖစ္ေသာှလည္း အျခား ဘယ္သူမွ မသိ” လို့ ျကံုးဝါး ေျကြးေျကာှျကျပီး ေျကာှျငာဖက္က အစြမ္းကုန္ ေရွ့ေန လိုက္ျကေတာ့တာကိုး။ အဲသလို ဆိုေတာ့လည္း စံုစီ နဖာ ေျကာှ ေအာင္ ျငာ ျကေပါ့ ခင္ဗ်ား။

Possession game ဆိုတာ ေဘာလုံးပိုင္ဆိုင္မွုကို အသားေပးၿပီး ကစားေလ့ ရွိတဲ့ ေဘာလုံး နည္းဗ်ဴဟာ တစ္မ်ိဳးပါ၊ ေဘာလုံးကို ရတာနဲ႔ ကန္တင္ေျပးၿပီး ဂိုးသြင္းဖို႔ႀကိဳးစားေလ့ရွိတဲ့ ကစားနည္းေတြနဲ႔ အေတာ္ကြာျခားပါတယ္၊ ဂိုးသြင္းဖို႔ အခြင့္အေရးမရမခ်င္း ေဘာလုံးကို ကိုယ့္ေျခေထာက္ထဲမွာပဲ ထည့္ထားၿပီးေနရာလြတ္ေတြ ရွာေဖြကာထိုးေဖာက္ကစားေလ့ရွိတဲ့ နည္းဗ်ဴဟာပါ၊ ဒီလိုကစားနည္းမ်ိဳးကို ယေန႔ ကမၻာမွာ ကမၻာ့အေကာင္းဆုံး လက္ေရြးစင္အသင္းလို႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ စပိန္အသင္း၊ ကမၻာ့အေကာင္းဆုံး ကလပ္အသင္းလို႔ နားလည္ထားၾကတဲ့ ဘာစီလိုနာအသင္း၊အဂၤလန္ က ထိပ္သီးကလပ္ျဖစ္တဲ့ အာဆင္နယ္အသင္းတို႔ က စြဲစြဲျမဲျမဲကစားေနၾကပါတယ္၊

ဒီေနရာမွာ ေျပာခ်င္တာက ကစားနည္းဗ်ဴဟာခ်င္းဆင္တူေပမယ့္ေအာင္ျမင္မွုျခင္း ကြာ ျခား လွတဲ့ အသင္းႏွစ္သင္းျဖစ္တဲ့ ဘာစီလိုနာ အသင္းနဲ႔ အာဆင္နယ္အသင္းတို႔ နဲ႔ ပက္သက္ လို႔ေတြးမိတာေလးေတြပါ၊ အားလုံးသိၾကတဲ့အတိုင္း ဘာစီလိုနာအသင္းဟာ ဒီ ကစားဟန္နဲ႔ပဲ ျပည္တြင္းအမွတ္ေပးခ်န္ပီယံဆုေတြ၊ ဥေရာပခ်န္ပီယံလိဂ္ဖလားေတြ၊ တစ္ခုၿပီးတစ္ခု ဆက္တိုက္ရယူေနခဲ့ပါတယ္၊ အာဆင္နယ္အသင္းကေတာ့ ဒီကစားဟန္နဲ႔ပဲ တ စိုက္မက္မက္ ကစားလာခဲ့တာ ၅ႏွစ္ဆက္တိုက္ ဖလားလက္မဲ့ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္၊ ဒီႏွစ္လည္း ဖလားလက္မဲ့ျဖစ္ဦးမယ့္အေနအထားမွာ ရွိေနပါတယ္၊ ဘာေၾကာင့္မို႔ ဒီႏွစ္သင္းအၾကားမွာဒီေလာက္အထိ ကြာျခားသြားခဲ့ပါသလဲ၊ ကမၻာ့ခ်န္ပီယံစပိန္အသင္းနဲ႔ ကမၻာ့အေကာင္းဆုံးကလပ္ ဘာစီလိုနာတို႔ကိုၾကည့္ၿပီး Possession Game ေတြဟာ အေတာ့္ကို ေရပန္းစားလာခဲ့တယ္၊ ေဘာလုံးကိုေျခေထာက္ထဲမွာ ထိန္းထားနိင္သေရြ႕ ပြဲရဲ့ရလာဒ္ ဟာ ကိုယ့္လက္ထဲမွာပဲရွိတယ္ဆိုတဲ့ ဒႆနကို လူေတြအေတာ့ကို စိတ္ဝင္စားလာခဲ့ၾကတယ္၊ ဒါေပမယ့္ အာဆင္နယ္အသင္းၾကဳံေတြ႕ေနရတဲ့ အခက္အခဲေတြကိုၾကည့္ၿပီးေတာ့ ဒီ possession gameေတြအေပၚ ပုံၿပီးယုံဖို႔ရာလည္းခက္ေနခဲ့တယ္၊ အဲဒီေတာ့ ဒီpossession game ေတြမွာ ဘာေတြအားသာခ်က္ရွိၿပီး ဘာေတြအားနည္းခ်က္ရွိေနလို႔လဲ၊

ေသခ်ာတာကေတာ့ ေဘာလုံးပိုင္ဆိုင္မွုကို အသားေပးကစားတဲ့အသင္းဟာ ေဘာလုံးကို ကိုယ့္ေျခေထာက္ထဲမွာပဲ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကိုင္ထားရလို႔ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယုံၾကည္မွု ရွိေစပါတယ္၊ တဆက္တည္းမွာ တဖက္လူဟာ အခ်ိန္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေျခေထာက္ထဲမွာ ေဘာလုံးမရွိတဲ့အ တြက္သိမ္ငယ္စိတ္ဝင္ပါတယ္၊ ဂိုးအရ မရွုံးေသးပင္မယ့္ စိတ္ဓာတ္ေရးရာအရ တပန္းရွုံးေနပါတယ္၊ စဥ္းစားၾကည့္ပါ၊ တဖက္အသင္းကကိုယ့္ကို ေဘာလုံးကန္ခြင့္လုံးဝမေပးပဲ ေခြး႐ူးလုပ္တာခံေနရတာ ေတာ္ေတာ္ မခံခ်င္စရာ မေကာင္း ဘူးလား၊ အထူးသျဖင့္ ကမၻာတစ္လႊားက ၾကည့္ေနတဲ့ပိရိသတ္ေတြရဲ့ အေရွ႕မွာကိုယ့္အသင္းဟာ တဖက္အသင္းနဲ႔ယွဥ္လိုက္ရင္ေအာက္အသင္းလို ျဖစ္ေနတာ ကိုက ေတာ္ေတာ္ ရွက္ဖို႔ေကာင္းေနၿပီမဟုပ္လား၊ ေနာက္တစ္ခါ ေဘာလုံးကိုကိုင္ထားတဲ့အသင္းဟာ ဂိုးသြင္းခြင့္ကိုသူကပဲ ဖန္တီးမယ္၊ တဖက္လူကို လုံးဝအခြင့္အေရးမေပးဘူးဆိုတဲ့မူကို ကိုင္ဆြဲထားတဲ့အတြက္ သီအိုရီအရ နိင္စရာရွိ၊ သူပဲနိင္ဖို႔မ်ားၿပီး ဂိုးမသြင္းနိင္လို႔ သေရက်တာမ်ိဳးကလြဲၿပီး ရွုံးဖို႔အခြင့္အေရးနည္းပါတယ္၊ တကယ္လို႔ ေဘာလုံးကို တဖက္လူက ဝင္လုၿပီးရသြားရင္ေတာင္ ခံစစ္ကစားရာကေန တန္ျပန္တိုက္စစ္ဆင္ဖို႔ အရံသင့္ ျဖစ္မေန တတ္တာ မ်ားပါတယ္၊

ေနာက္ထပ္သူ႔ရဲ့ အားသာခ်က္ကေတာ့ သူကိုင္ထားတဲ့ေဘာလုံးကို တဖက္လူက အျမဲလုဖို႔ ႀကိဳးစားေနရတဲ့ အတြက္ပင္ပန္းမယ္၊ ေနာက္ၿပီး သူ႔ရဲ့ ေဘာလုံးလာနိင္တဲ့လမ္းေၾကာင္းတစ္ေလ်ာက္တဖက္လူက စိုးရိမ္ပူပန္စြာလိုက္ၿပီး ပိတ္ဆို႔ ဟန႔္တားေနရတဲ့ အတြက္အခ်ိန္ၾကာလာတာနဲ႔အမၽွ ေမာပန္းႏြမ္းနယ္ လာရပါတယ္၊အဲဒီမွာ အမွားအယြင္းေတြ မ်ားလာၿပီး ဟာကြက္လြတ္ကြက္ေတြေပၚလာတတ္ပါတယ္၊ အဲဒီေတာ့မွ ရလာတဲ့အခြင့္အေရးကို ဂိုးအျဖစ္ ဖန္တီးေလ့ရွိၾကပါတယ္၊ အဲဒီေတာ့ ေဘာလုံးပိုင္ဆိုင္မွု အသားေပး ကစားတဲ့ဟန္ဟာ ဒီလိုအျမင္အရ အေတာ့္ကို ျပည့္စုံတဲ့ ကစားနည္းလိုပါပဲ၊ဒါေပမယ့္ ေလာကမွာ ဘယ္အရာမွ ေျပာစရာမရွိေလာက္ေအာင္ သာလြန္ ေကာင္းမြန္တယ္ဆိုတာမရွိနိုင္ပါဘူး၊

သူ႔သဘာဝအရ ေဘာလုံးပိုင္ဆိုင္မွုကို အသားေပးတတ္တဲ့သူေတြ ဆိုေတာ့ ေဘာလုံးကိုေျခေထာက္ထဲကေန ဆုံးရွုံးသြားတာနဲ႔၊ ေျခေထာက္ထဲမွာေဘာလုံး မရွိေတာ့တာနဲ႔ မေနတတ္မထိုင္တတ္ျဖစ္ေတာ့တာပါပဲ၊ စိတ္မွာ မလုံျခဳံမွုကို ခံစားရေတာ့တာပါပဲ၊ တစ္ခ်ိန္လုံး အေပၚစီးကေနကစားလာခဲ့သမၽွ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဆရာႀကီးထင္ေနတဲ့စိတ္ေတြ ဘယ္ထြက္ေျပးသြားၾကမွန္းမသိ၊ ကိုယ့္အစြမ္းအစကိုယ္ ပုံမွန္ ယုံၾကည္ တာေလးေတာင္ ေပ်ာက္ဆုံးၿပီး ပူပန္မွုေတြဝင္ေၾကာက္စိတ္ေတြနဲ႔ ပ်ာယာခတ္ေတာ့တာပါပဲ၊ အဲဒီမွာ အမွားအယြင္းေတြ စလုပ္မိတတ္ၾကပါတယ္၊ အဲဒီမွာ ကံဆိုးလို႔ မထင္မွတ္ပဲ ဂိုးေပးလိုက္ရတဲ့အခါမ်ိဳးမွာ ဘဝင္ႂကြေနတဲ့ စိတ္က မခံခ်ိမခံသာ ရွက္ရမ္းရမ္းၿပီး အမွားအယြင္းေတြ ပိုလုပ္မိတတ္ေတာ့တယ္၊

ဒီရာသီအာဆင္နယ္အသင္းရဲ့ အံ့ၾသဖြယ္ရာ ရလာဒ္ေတြ ထြက္ခဲ့တဲ့ပြဲေတြကို အစအဆုံးထိုင္ၾကည့္ရင္ ကၽြန္ေတာ္ ေျပာတာကို ပိုသေဘာေပါက္ပါလိမ့္မယ္၊ စပါးအသင္းကို ေစာေစာစီးစီး သုံးဂိုးျပတ္ထည့္ၿပီးပြဲအၿပီးမွာ ေလးဂိုးျပန္ေပးလိုက္ရတာေတြ၊ နယူးကာဆယ္အသင္းကို သုံးဂိုးျပတ္ထည့္ၿပီး မယုံနိုင္စရာ သေရက်သြားတာေတြ ကိုၾကည့္လိုက္ရင္ ေဘာလုံးကို မကိုင္ထားနိင္တာနဲ႔ ယုံၾကည္မွု ေပ်ာက္သြားတဲ့ အာဆင္နယ္အသင္းရဲ့ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ျပႆနာကို သတိျပဳမိနိုင္ပါတယ္၊ တျခားအသင္းေတြလို ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယုံယုံၾကည္ၾကည္နဲ႔ေဘာလုံးမပါပဲ ခံစစ္သက္သက္ မကစားတတ္တာကိုသြားေတြ႕ရပါတယ္၊ ေနာက္တစ္ခ်က္က ပိုင္ဆိုင္မွုအသားေပးတဲ့ အသင္းေတြဟာ ပိုင္ဆိုင္မွု မဆုံးရွုံးေအာင္ အရမ္းအာ႐ုံစိုက္ေနရတဲ့အတြက္ဂိုးရဖို႔ အခြင့္အေရးကို ရဖို႔ အေတာ္ အခ်ိန္ယူရပါတယ္၊  နိင္ေနတဲ့အခ်ိန္ ဂိုးရဖို႔ အေရးမႀကီးတဲ့ အခ်ိန္မွာ ပိုင္ဆိုင္မွုအသားေပးၿပီး လွလွပပ အခ်ိန္ဆြဲကစားလို႔ေကာင္းေပမယ့္ ဂိုးရဖို႔အသည္းအသန္ လိုေနတဲ့အခ်ိန္မွာေတာ့ အလုပ္မျဖစ္တာ မၾကာခဏေတြ႕ရပါတယ္၊

ပိုင္ဆိုင္မွုအသားေပးကစားေနတဲ့ ဒီအသင္းႏွစ္ခုကို ႏွိုင္းယွဥ္ၿပီး ေကာက္ခ်က္ဆြဲရယင္ေတာ့ ဒီကစားနည္းဟာ မိမိကိုယ္ကိုယုံၾကည္မွု၊ အာ႐ုံစူးစိုက္မွု၊ေဘာလုံး အထိန္းအသိမ္းကၽြမ္းက်င္မွု၊ အသင္းလိုက္ညီညြတ္နားလည္မွု စတဲ့အရာ ေတြအားလုံး ျပည့္စုံဖို႔လိုေနတာေတြ႕ရပါတယ္၊ တစ္ခုခု ခ်ိဳ႕ယြင္းတာနဲ႔ အလုပ္ မျဖစ္ ေတာ့ပါဘူး၊

အဲဒီေတာ့ ဒီ ေဘာလုံးကစားနည္း ေတြကေန စပ္ဆက္ေတြးလိုက္တဲ့အခါ ကၽြန္ေတာ္ တို႔ဟာဘဝမွာ ကိုယ့္ရဲ့ ပိုင္ဆိုင္မွု ေတြကို မဆုံးရွုံးေအာင္ possession game ေတြကို ကစားေနၾကတဲ့လူေတြနဲ႔ တူေနခဲ့တယ္၊ ကိုယ့္ရဲ့ ပိုင္ဆိုင္မွုေတြကို တျပားတခ်ပ္မွ မဆုံးရွုံးရေအာင္ ျဖစ္နိုင္ရင္ သူမ်ားဆီကပဲ ရသေလာက္ယူရေအာင္ အဆက္ မျပတ္ ႀကိဳးစားေနခဲ့ၾကတယ္၊ အခ်ိန္ဘယ္ေလာက္ရမယ္မွန္းမသိတဲ့ ကစားပြဲမွာ ကိုယ့္နည္း နဲ႔ကိုအနိင္ယူဖို႔ စိတ္ပိုင္းျဖတ္ထားၾကတယ္၊ ဒါေပမယ့္ ပိုင္ဆိုင္မွုဟာ ေအာင္ျမင္မွုနဲ႔အျမဲ ထပ္တူက်မေနဘူးဆိုတာ သေဘာမေပါက္တဲ့အခါမွာ ကိုယ့္ေျခေထာက္ထဲ ေဘာလုံးရွိေနယုံနဲ႔ပဲ သာယာေနတတ္ၾကပါတယ္၊ တကယ္ေတာ့ ဆရာ ဝင္းမင္းေထြး ရဲ့ ဂ်စ္ပစီမိုးတိမ္သီခ်င္းထဲကလိုပါပဲ၊ အေျဖဟာ ဝိုင္းသိမ္းေတာ့မွ သိမယ့္ကိစၥပါ၊ ပြဲသိမ္းဝီစီမမွုတ္မခ်င္းေတာ့ ဘယ္အသင္းမွ အနိုင္မရေသးဘူးဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္တို႔အားလုံး မေမ့ၾကဖို႔လိုပါတယ္။          ။

သူသူငါငါ

၆ ေမ ၂၀၁၁

ေျမြကိုက္လို့ ေအာှတဲ့ ဖား

ရွဉ့္လည္း ေလ်ွာက္သာ၊ ပ်ားလည္း စြဲသာ

က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွု လုပ္ငန္းရဲ့ ကုန္က် စရိတ္ေတြဟာ စီးပြားေရး စနစ္ လြတ္လပ္ေလေလ၊ အျပိုင္ အဆိုင္ အနိုင္ျကဲျကတဲ့ ပုဂဿဂလိက က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွု ေတြ ထြန္းကားလာေလေလ၊ တစ္ထစ္ျပီး တစ္ထစ္ တစ္ရစ္ျပီး တစ္ရစ္ ျမင့္တက္လာေလ ဆိုတာကို အထက္မွာ ေဆြးေနြးခဲ့ျပီးပါျပီ။ အဲသလို မိုးထိ ေအာင္ ေလွကားေထာင္ေနတဲ့ က်န္းမာေရး ဆိုင္ရာ ကုန္က် စရိတ္မ်ားကို ေဆးကုမဿပဏီျကီးမ်ားက တစ္တပ္ တစ္အား ပါဝင္ ကူညီ ျကျပန္ပါတယ္။ ေဈးကြက္ စီးပြားေရး ေခတ္မွာ မည္သူ မဆို ေဈးကြက္ အတြင္း လြတ္လပ္စြာ ဝင္ေရာက္ ေရာင္းဝယ္ ေဖာက္ကား ျပီး ထင္တိုင္းျကဲ နိုင္သည္လို့ ဆိုထားေလေတာ့ အဲဒီ အထဲမွာ နိုင္ငံျခား ေဆးကုမဿပဏီ ေတြက ေဆးဝါး မ်ား မပါလို့ ပိတ္ပင္ တားဆီးလို့ ဘယ္ရလိမ့္မလဲ။ ဒီေတာ့ ေဆးကြက္ စီးပြားေရး ဘာလဲ၊ ဘယ္လဲ ဆိုတာ စိတ္ဝင္စား စရာ ျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။

ေဆးဝါး ထုတ္လုပ္ ေရာင္းခ် မွုဟာ အရင္း အနွီးျကီးသလို အျမတ္ အစြန္းလည္း အင္မတန္ ျကီးတဲ့ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းျကီး တစ္ခုပါ။ အသိဉာဏ္ ပညာဆိုင္ရာ မူပိုင္ခြင့္ (Intellectual Property Right) ဆိုတဲ့ မိမိ တီထြင္ ထုတ္လုပ္ေသာ ပစဿစည္း ကို မိမိ စိတ္ျကိုက္ စီမံ ခန့္ခြဲ ပိုင္ခြင့္ ရထားတဲ့ အတြက္ ေဆးဝါး ထုတ္လုပ္ေရးဟာ အျခား စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြ ထက္ပိုျပီး အာမခံခ်က္ ရွိတာလည္း အမွန္ပဲ။ သို့ေသာှ အဲဒီ အခြင့္အေရး ေတြကို အျပည့္အဝ ယူျပီး ငါတီထြင္တဲ့ ေဆး၊ ငါ့ဖာသာ ျကိုက္သေလာက္ ထုတ္လုပ္ျပီး ျကိုက္တဲ့ ေဈးနဲ့ ေရာင္းမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ စဥ္းစားစရာေတြ ျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။

တကယ္တမ္းက ေဆးဝါး ထုတ္လုပ္ေရး ကုမဿပဏီျကီးေတြမွာ Equitable Pricing Policy လို့ ေခါှတဲ့ သာတူ ညီမ်ွ ေဈးနွုန္းေပါှလစီ ဆိုတာရွိပါတယ္။ ဒီေဆးတစ္မ်ိုးတည္းကိုပဲ ခ်မ္းသာတဲ့ နိုင္ငံ၊ တတ္နိုင္တဲ့ လူတန္းစား ေတြကို ေဈးတစ္မ်ိုး၊ ဆင္းရဲတဲ့ နိုင္ငံ၊ မတတ္နိုင္တဲ့ လူတန္းစား ေတြ အတြက္ ေဈးတစ္မ်ိုး ထားျပီး ေရာင္းခ်ေပးျခင္းကို ဆိုလိုတာပါ။ ဒါေပမဲ့ ဒီေပါှလစီကို တကယ္တမ္း လက္ေတြ့က်င့္သံုးတဲ့ ကုမဿပဏီ ကေတာ့ လက္ခ်ိုးေရတြက္လို့ ရပါသတဲ့။

စီးပြားေရး လုပ္ငန္း လုပ္ရာမွာ ေကာင္းမြန္ မွန္ကန္တဲ့ က်င့္ဝတ္ တရား (Business Ethics) ရွိဖို့ လိုအပ္ပါတယ္။ က်င့္ဝတ္တရားနဲ့ ညီတဲ့ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းမ်ားဟာ ျပည္သူ့ အတြက္ တာဝန္သိတတ္မွု (Corporate Social Responsibility) ဆိုတဲ့ စကားလံုး ျကီးျကီး ကို သံုးေလ့ရွိတယ္။ ဒီလိုေျပာေတာ့ တို့က စီးပြားေရး လုပ္ေနတာ၊ ပရဟိတ လုပ္ေနတာ မဟုတ္ဖူး လို့ ေစာဒက တက္ခ်င္လည္း တက္ျကပါ လိမ့္မယ္။ စီးပြားေရး နဲ့ စီမံခန့္ခြဲမွု ပညာရွင္အခ်ို့ ကလည္း ဘိဇနက္ ဆိုတာ အတဿတဟိတ သေဘာ၊ က်င့္ဝတ္ တရား ဆိုတာ ပရဟိတ သေဘာ၊ ဒီနွစ္ခု ဟာ ပဋိပကဿခ သေဘာကို ေဆာင္တယ္ လို့ မီးေလာင္ရာ ေလပင့္ျကပါေသး။ တကယ္ပဲ ပရိဟိတ နဲ့ အတဿတဟိတ ဟာ ယွဉ္တြဲ လို့ မရတဲ့ အရာေတြလား၊ ပ်ားလည္းစြဲသာ ရွဉ့္လည္း ေလ်ွာက္သာ ဆိုတဲ့ လမ္း မရွိေတာ့ဘူးလား။

++++++++++++++

၁၉၇ဝ ျပည့္လြန္နွစ္မ်ားတုန္းက အာဖရိက နဲ့ လက္တင္ အေမရိက အပူပိုင္း ေဒသေတြက ျမစ္နား ကမ္းနားမွာ ေနတဲ့ ရြာသူ ရြာသား (၁၈) သန္း ေလာက္ကို ျခိမ္းေခ်ာက္ေနတဲ့ ေရာဂါဆိုး တစ္ခု ရွိခဲ့တယ္။

အဲဒီ ရြာသား ေတြဟာ ျမစ္ကမ္းစပ္ က ညစ္ပါတ္တဲ့ ေရထဲမွာ ေပါက္ဖြားတဲ့ ယင္မည္းရိုင္းျကီးေတြ ရဲ့ ကိုက္ခဲျခင္းကို မျကာခဏ ခံရေလ့ရွိတယ္။ ယင္ေကာင္ကိုက္ခံရတာေလာက္မ်ား၊ ဝါးဟားဟား လို့ မထင္ေလနဲ့။ ဒီယင္ေကာင္ေတြရဲ့ ခနဿဓာကိုယ္ထဲမွာ ကပ္ပါးေကာင္ေတြ ရွိတယ္။ လူကို ကိုက္လိုက္ရင္ အဲဒီ ကပ္ပါးေကာင္ေတြ ဟာ လူ့ခနဿဓာကိုယ္ထဲ ဝင္သြားျပီး အေရျပားေအာက္မွာ တျဖည္းျဖည္း ျကီးထြား လာလိုက္တာ တစ္ခါ တစ္ေလ (၂) ေပေလာက္ အထိ ရွည္လာတယ္။ အဲဒီ ကပ္ပါးေကာင္ေတြ ေခြေနတဲ့အတြက္ အေရျပားမွာ တစ္လက္မ ပါတ္လည္ေလာက္ ရွိတဲ့ ဘုလံုးျကီးေတြ ထလာတယ္။ မခံမရပ္ နိုင္ေအာင္ ယားတယ္။ တစ္ခါ တစ္ေလ မ်က္လံုးထဲ ဝင္သြားျပီး မ်က္စိကန္းသြားတတ္လို့ ဒီေရာဂါကို ျမစ္နား ကမ္းနား မ်က္ကန္း ေရာဂါ လို့ အမည္ေပး ကင္ပြန္းတပ္ထားျကတယ္။

သက္ဆိုင္ရာ က်န္းမာေရး အာဏာပိုင္ ေတြဟာ ဒီေရာဂါကို အျမစ္ျပတ္ေအာင္ ဘယ္လို လုပ္ရမွန္းကို မသိ ခဲ့ျကဘူး။ ကပ္ပါးေကာင္ေတြကို နွိမ္နင္းနိုင္တဲ့ ေဆးေတြ ရွိေပမဲ့ အလြန္ ေဈးျကီးတယ္။ ေဆးရံု ရက္ရွည္ တက္ျပီး အသည္း အသန္ ကုသမွ ေပ်ာက္မယ္။ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိုး ေတြလည္း မ်ားတဲ့ အတြက္ အနဿတရာယ္ လည္း မကင္းဘူး။ တစ္ေန့လုပ္မွ တစ္ေန့စားရတဲ့ ယာသမား ကိုင္းသမား ေတြအဖို့ ေဆးရံု ရက္ရွည္တက္ျပီး ေဆးကုသမွုခံယူ ဖို့ ဆိုတာ လူ့ျပည္က အပ္တစ္စင္းနဲ့ ျဗဟဿမာ့ျပည္က အပ္တစ္စင္း ထိရသေလာက္ကို ခက္ခဲ ျကရရွာတယ္။

ကပ္ပါးေကာင္ေတြကို သယ္ေဆာင္တဲ့ ယင္မည္းရိုင္းေတြကို ပိုးသတ္ေဆးေတြနဲ့ နွိမ္နင္း ျပန္ေတာ့လည္း မျကာခင္မွာပဲ ယင္ေကာင္ေတြဟာ ပိုးသတ္ေဆး ယဉ္ကုန္ျပီး ပိုးသာကုန္ ေမာင္ပံု ေစာင္း မတတ္ ျဖစ္ရ ျပန္တယ္။

ဒီလိုနဲ့ ျမစ္ကမ္းေဘးမွာေနတဲ့ လူေတြဟာ ဒီေရာဂါဆိုးရဲ့ နွိပ္စက္မွုကို ေျကာက္လို့ ကုန္းတြင္းပိုင္းကို ေျပာင္းေရြ့ ေနထိုင္ျက၊ ေျမဆီ ဩဇာ မေကာင္းတဲ့ ကုန္းတြင္းပိုင္းမွာ စိုက္ေရး ပ်ိုးေရး ကခက္၊ ဝမ္းေရး ျပသဿသနာေတြျဖစ္၊ ျမစ္ေဘး ျပန္ေျပာင္း၊ ေရာဂါ ရဲ့ ဒဏ္ကို ခံရနဲ့ ေက်ာက္စရစ္ေတာ ေနြေခါင္ေခါင္မွာ အေတာင္က်ြတ္ေသာ ျကိုးျကာ ေရရွာ၍ မရသကဲ့သို့ ဆိုတဲ့ အေျခအေနမ်ိုးနဲ့ ရင္ဆိုင္ေနျကရပါတယ္။

+++++++++++++

၁၉၇၉ ခုနွစ္မွာ အေမရိကန္ ေဆးဝါးထုတ္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းျကီးျဖစ္တဲ့ မာ့ခ္ (Merck) ကုမဿပဏီက သုေတသန ပညာရွင္ ေဒါက္တာ ဝီလီယမ္ ကမ္းဘဲလ္ နဲ့ အဖြဲ့ဟာ ကုမဿပဏီက ထုတ္လုပ္တဲ့ ေရာင္းအားျမင့္ တိရိစဿတာန္ ေဆးဝါး တစ္မ်ိုး ျဖစ္တဲ့ အိုင္ဗာမက္တင္ (Ivermectin) ဟာ ခုနက ျမစ္နား ကမ္းနား မ်က္ကန္း ေရာဂါ ရဲ့ လက္သည္ ကပ္ပါးေကာင္ ကို နွိမ္နင္းနိုင္စြမ္းရွိေျကာင္း ေတြ့ရွိခဲ့ျကတယ္။ ျပသဿသနာ တစ္ခု က အိုင္ဗာ မက္တင္ ေဆးဟာ တိရိစဿဆာန္ ေရာဂါ ေတြ အတြက္ပဲ ထုတ္လုပ္ထားတာ ျဖစ္တယ္။ လူေတြ အတြက္ ထုတ္လုပ္ထားတာ မဟုတ္ဖူး။ ေဒါက္တာ ကမ္းဘဲလ္ နဲ့ အဖြဲ့ဟာ အိုင္ဗာမက္တင္ကို လူေတြ အတြက္ ထုတ္လုပ္ခြင့္ ျပုဖို့ မာ့ခ္ ကုမဿပဏီ ဥကဿကဋဿဌ ေဒါက္တာ ပီ ရြိုင္း ဗက္ဂ်ီလို့စ္ ကိုတင္ျပျကတယ္။

မာ့ခ္ရဲ့ ထိပ္တန္း အဆင့္ စီမံခန့္ခြဲသူ အရာရွိျကီးမ်ား အားလံုးအေနနဲ့ ဒီကိစဿစဟာ ဓါးေတာင္ကို ေက်ာှျပီး မီးပင္လယ္ကို ျဖတ္ရမဲ့ ကိစဿစမွန္း သေဘာေပါက္ျကပါတယ္။ ထုတ္လုပ္ထားျပီးသား တိရိစဿဆာန္ေဆးကို လူမွာ သံုးဖို့ တစ္ခါတည္း တန္းေျပာင္းလို့ ရတဲ့ ကိစဿစ မဟုတ္ဘူး။ အဆင့္ဆင့္ေသာ ေဆးသုေတသန ေတြ လုပ္ျကည့္ရမယ္။ စမ္းသပ္မွု အမ်ိုးမ်ိုး ကို ေက်ာှျဖတ္ရမယ္။ ခြင့္ျပုခ်က္ အေထြေထြကို ေတာင္းခံရမယ္။ အဲဒါေတြ အားလံုး အတြက္ ကုန္က်စရိတ္ဟာ အနည္းဆံုး ေဒါှလာ သန္း တစ္ရာ ေက်ာှ။ တစ္ခါ လူမွာသံုးလို့ ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိုး မဖြယ္မရာ တစ္ခုခု ျဖစ္သြားရင္ အင္မတန္ ေရာင္းေကာင္းတဲ့ တိရိစဿဆာန္ေဆး အေရာင္းပါက်သြားဦးမယ္။ အဲဒီ အတြက္ တစ္နွစ္ကို ေဒါှလာ သန္း သံုးရာေလာက္ နစ္နာ စရာ အေျကာင္းရွိေသးတယ္။

ဒီေဆးကို သံုးမဲ့ လူေတြ ျကည့္ေတာ့ အမြဲတကာ့ ထြဋ္ေခါင္ ဖြတ္မင္းေနာင္မွာ ျပာေတာင္ျကီး ေပါက္ကေရာ့ ဆိုေလာက္ ေအာင္ စီးပြားေရး ခ်ူခ်ာတဲ့ လူေတြ။ ေဆးဖိုးကို ဘယ္လိုနည္းနဲ့မွ တတ္နိုင္စရာ အေျကာင္း မျမင္၊ တကယ္လို့ တတ္နိုင္တယ္ ဆိုဦးေတာ့ အင္မတန္ ေခါင္လွတဲ့ ျမစ္ေဘးမွာ ေနတဲ့ ဒီလူေတြမွာ ဆရာဝန္ မရွိ၊ က်န္းမာေရး ဋဿဌာနမရွိ၊ ေဆးေပးခန္း မရွိ၊ ေဆးရံု နတဿထိ၊ ေဆးေရာက္ေအာင္ ပို့ေပးဖို့ ဆိုတာ ကိုက ျမင့္မိုရ္ေတာင္ တက္ရသေလာက္ ခက္ခဲတဲ့ ကိစဿစျဖစ္ေနတယ္။ တစ္ခါ မဖြံ့ျဖိုးေသးတဲ့ နိုင္ငံေတြမို့လို့ အနဿတရာယ္မကင္းတဲ့ ေဆးေတြကို လာစမ္းသပ္ေနသလား ဆိုတဲ့ ဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္မ်ားရဲ့ ေရြွစိတ္ေတာှ ျငိုျငင္မွုကိုလည္း ခံေကာင္း ခံရလိမ့္ဦးမယ္။ မာ့ခ္ကုမဿပဏီက လူေတြကို တိရိစဿဆာန္သဖြယ္ စမ္းသပ္ေနပါတယ္ ဆိုတဲ့ သတင္းထြက္သြားျပန္ရင္ အနွစ္နွစ္ အလလ ထူေထာင္ထားရတဲ့ နာမည္ တစ္လံုးဟာ အမ်ား တံေထြးခြက္မွာ ေမွာက္ခံု၊ ပက္လက္ ေမ်ာလိမ့္ဦးမယ္။ မထုတ္လုပ္ပဲ ထားလိုက္ျပန္ရင္လည္း ဒီေလာက္ လူေတြ ေသေျကပ်က္စီးေနတဲ့ ေရာဂါဆိုးကို ကယ္တင္နိုင္စြမ္း ရွိပါလ်ွက္နဲ့ မကယ္တင္ပဲ ေခြးစားစား၊ က်ီးထိုးထိုး ပစ္ထားရက္တဲ့ မုဆိုးတစ္ပိုင္း ဝိသမ ေလာဘသား လူအရိုင္းေတြလို့ အေျပာခံရလိမ့္ဦးမယ္။ မတတ္နိုင္တဲ့ လူေတြမို့ ေဈးေပါေပါနဲ့၊ ဒါမွ မဟုတ္ အလကား ေပးလိုက္ျပန္ရင္ မာ့ခ္ ကထုတ္တဲ့ တိရိစဿတာန္ေဆး အိုင္ဗာမက္တင္ ဟာ အလြန့္ အလြန္ ေဈးျကီးတဲ့ အတြက္ လူေတြသံုးဖို့ အိုင္ဗာ မက္တင္ကို တိရိစဿဆာန္ ဆရာဝန္ေတြကို ျပန္ေရာင္းျပီး အိုင္ဗာမက္တင္ ေမွာင္ခို ေဈးကြက္ျကီး ေပါှလာျပန္ရင္ ခက္ရခ်ည့္။

+++++++++++

ဒီလိုနဲ့ မာ့ခ္ရဲ့ စီမံခန့္ခြဲသူမ်ားဟာ ဘာလုပ္လို့ ဘာကိုင္ရမွန္း မသိေလာက္ေအာင္ အက်ပ္ရိုက္ခဲ့ျကပါတယ္။ မာ့ခ္ အေနနဲ့ ကမဿဘာတစ္ဝွမ္းမွာ တစ္နွစ္ကို ေဒါှလာ နွစ္ဘီလ်ွံဘိုးေလာက္ အထိ ေရာင္းအားေကာင္းတဲ့ ေဂါှဇီလာ ေဆးကုမဿပဏီျကီး ျဖစ္ေပမဲ့ ေဆးဝါး အသစ္ေတြ အတြက္ သုေတသန ကုန္က် စရိတ္နဲ့ ထုတ္လုပ္ မွုဆိုင္ရာ ကုန္က် စရိတ္ေတြေျကာင့္ အသားတင္ အျမတ္ေငြဟာ က်ဆင္းေနတဲ့ အခ်ိန္ကာလ ျဖစ္ေန ပါတယ္။ တစ္ပူေပါှ နွစ္ပူဆင့္ ဆိုသလိုပဲ အဲဒီ အခ်ိန္မွာ အေမရိကန္ အစိုးရဟာ အမ်ားျပည္သူ အက်ိုး အတြက္ ကုမဿပဏီျကီးေတြက မူပိုင္ခြင့္ ရထားတဲ့ ေဆးဝါး ေဖာှျမူလာေတြကို ေဈးခ်ိုခ်ို၊ မ်ိုးရင္းနာမည္နဲ့ ထုတ္လုပ္နိုင္စြမ္း ရွိတဲ့ ကုမဿပဏီေလးေတြကို ျဖန့္ျဖူးေပးရမယ္ဆိုတဲ့ ေဆးဝါး ထိန္းခ်ုပ္ေရး အက္ဥပေဒ ကို ျပဋဿဌာန္းဖို့ စိုင္းျပင္းဆဲကာလမို့ မာ့ခ္လို ေဆးေကာင္းေကာင္းကို နာမည္ျကီး တံဆိပ္တပ္ျပီး ေဈးေကာင္း ေကာင္းနဲ့ ေရာင္းတဲ့ ကုမဿပဏီျကီးေတြမွာ ေရွ့ေလ်ွာက္ အျမတ္ေငြ နည္းသထက္ နည္းသြားစရာ အေျကာင္း က ရွိေနျပန္ေရာ။ အဲသလို အေျခအေနမ်ိုးမွာ ဘာမွ စီးပြားေရး အရ အက်ိုး အျမတ္မရွိပဲ အက်ိုးယုတ္ ဖို့သာ ရွိတဲ့ ျမစ္နား ကမ္းနား မ်က္ကန္းေရာဂါ ကုသေဆးကို ေဒါှလာသန္း ရာခ်ီရင္းျပီး ထုတ္လုပ္ေပးရဦးမယ္ ဆိုေတာ့———————။

ဒါေပမဲ့ ဥကဿကဋဿဌ ဗက္ဂ်ီလို့စ္ နဲ့ မာ့ခ္ ထိပ္တန္း စီမံ ခန့္ခြဲသူမ်ားဟာ အျကိမ္ျကိမ္ ဒူးတိုက္ေဆြးေနြးျပီးတဲ့ ေနာက္ မာ့ခ္ အေနနဲ့ ျမစ္နားကမ္းနား မ်က္ကန္းေရာဂါ ကုသေဆး အျဖစ္ အိုင္ဗာမက္တင္ ကို ထုတ္လုပ္နိုင္စြမ္း ရွိပါလ်ွက္နဲ့ ကိုယ္နဲ့ မဆိုင္သလို ေဘးထြက္ထိုင္ေနျပီး လ်စ္လ်ွူရွုနိုင္စြမ္း မရွိပါလို့ ထုတ္ျပန္ ေျကျငာခဲ့ျက ပါတယ္။ ကုန္က် စရိတ္မ်ားလြန္းျပီး အက်ိုးအျမတ္ မေမ်ွာှမွန္းနိုင္ေလာက္ေအာင္ နည္းပါးမွန္း သိရဲ့သားနဲ့ ကို ၁၉ဂဝ ခုနွစ္မွာ အိုင္ဗာမက္တင္ကို လူသားေတြ အသံုးျပုနိုင္တဲ့ ေဆးအျဖစ္ ထုတ္လုပ္ဖို့ ဘတ္ဂ်က္ ခ်ေပး ခဲ့ျကပါတယ္။

(၇) နွစ္တိတိ ပင္ပန္းျကီးစြာ အျကိမ္ျကိမ္ သုေတသန ျပုခဲ့ျကျပီး ေနာက္ဆံုးမွာ လူေတြ အသံုးျပုနိုင္တဲ့ အိုင္ဗာ မက္တင္ ကို ထုတ္လုပ္နိုင္ခဲ့ျကတယ္။ မာ့ခ္ရဲ့ အိုင္ဗာမက္တင္ဟာ ဘယ္ေလာက္ အစြမ္းထက္ သလဲ ဆိုရင္ ေဆးတစ္လံုး ကို တစ္ျကိမ္တည္း ေသာက္ရံုနဲ့ စြဲကပ္ေနတဲ့ ျမစ္နား ကမ္းနား မ်က္ကန္း ေရာဂါ ပိုးကို ထာဝရ ေပ်ာက္ကြယ္သြားေစနိုင္သလို၊ မစြဲကပ္ေသးတဲ့ လူေတြ အတြက္လည္း ေနာင္ တစ္သက္လံုး အဲဒီ ေရာဂါ မစြဲကပ္ေအာင္ ကာကြယ္နိုင္စြမ္းရွိခဲ့တယ္။

တကယ္တမ္း ထုတ္လုပ္ျပီးတဲ့ အခါမွာလည္း ကနဦးက စိုးရိမ္ခဲ့ျကသလိုပဲ သူတို့ေဆးကို ဝယ္မဲ့သူ တစ္ေယာက္မွ ေပါှမလာခဲ့ဘူး။ မာ့ခ္ ကုမဿပဏီ အရာရွိေတြ အေနနဲ့ ေရာင္းရလို၊ ေရာင္းရျငား ဆိုျပီး ကမဿဘာ့ က်န္းမာေရး အဖြဲ့၊ အေမရိကန္ အစိုးရနဲ့ ေရာဂါပ်ံ့နွံ့ရာ အာဖရိက နဲ့ လက္တင္ အေမရိက အစိုးရ ဆီကို ေရာဂါ ရနိုင္ေခ် ရွိတဲ့ လူေပါင္း ၈၅ သန္းကို ကယ္တင္နိုင္တဲ့ ေဆးျဖစ္ေျကာင္း၊ ရင္းနွီးျမွုပ္နွံဖို့ အင္မတန္ ထိုက္တန္တဲ့ ေဆးျဖစ္ေျကာင္း အိုင္ဗာ မက္တင္ ေျကာှျငာေတြ ဝင္ခဲ့ျကေပမဲ့ ဘယ္သူမွ တုပ္တုပ္ မလွုပ္ျက၊ ကန္ေတာ့ပါေသးရဲ့ လို အေျပာမခံရတာေတာင္ ကံေကာင္းလွျပီလို့ ဆိုရေလာက္ေအာင္ အိုင္ဗာ မက္တင္ ကို စိတ္မဝင္စားခ်င္ ေယာင္ေဆာင္ ေနခဲ့ျကတယ္။ တကယ္ေတာ့ စိတ္မဝင္စားျကလို့ မဟုတ္ပါဘူး။ ရင္းနွီး ျမွုပ္နွံဖို့ မဝံ့ရဲျကလို့ပါ။ မာ့ခ္လို ထိပ္ထိပ္ျကဲ ေဆးဝါးေတြကို ထုတ္လုပ္တဲ့ ကုမဿပဏီရဲ့ နွစ္ရွည္လမ်ား သုေတသန ျပုျပီး ထုတ္လုပ္လိုက္တဲ့ ေဆးဟာ အင္မတန္ ေကာင္းမယ္မွန္း သိျကသားပဲ။ ေဆးေကာင္း သလို ေဈးလည္း ေကာင္းမယ္ ဆိုတာ သိျကတဲ့ အတြက္ ကုန္က် စရိတ္ကို တစ္ျပားမွ မေပးနိုင္တဲ့ တိုင္းသူ ျပည္သားမ်ားအတြက္ အစိုးရက ဝင္ျပီး အကုန္ အက် ခံရမွာကို တြန့္ေနျကတယ္။ တစ္ကမဿဘာလံုးက က်န္းမာ ေရး ျပသဿသနာ မွန္သမ်ွ ငါနဲ့ ဆိုင္သကြ ဆိုတဲ့ ကမဿဘာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ့အတြက္ေတာင္ အိုင္ဗာ မက္တင္ ဟာ ဆြတ္ခ်င္ေပမဲ့ မလွမ္းဝံ့ေအာင္ ေဈးျကီးတဲ့ မဥဿဇူသက နတ္ပန္း ျဖစ္ေနခဲ့တယ္။

ဒီလိုနဲ့ပဲ သူ့အိတ္ထဲက ထြက္နိုးနိုး၊ ကိုယ့္အိတ္ထဲက ထြက္နိုးနိုးနဲ့ ေထာင္ေပါင္း ေသာင္းေပါင္း မ်ားစြာေသာ အာဖရိကန္ နဲ့ လက္တင္ အေမရိကန္ ျမစ္ဝ က်ြန္းေပါှသားမ်ားရဲ့ စကဿခုအာရံုနဲ့ ဇီဝိန္ ေတြဟာ ျမစ္နား ကမ္းနား မ်က္ကန္း ေရာဂါ အတြက္ ေပးဆပ္ေနရတာကို ျမင္ျကရတဲ့ အခါ မာ့ခ္ရဲ့ စီမံခန့္ခြဲသူမ်ားဟာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ တစ္ခု ကို ပိုင္ပိုင္နိုင္နိုင္ခ်လိုက္ျကပါေတာ့တယ္။

အိုင္ဗာမက္တင္ေဆးကို ေရာဂါ ရနိုင္ေခ် ရွိသူမ်ား အားလံုးနဲ့ ေရာဂါ ျဖစ္ပြားေနသူ အားလံုးကို တစ္ျပားမွ မယူပဲ အလကား ေပးေဝမယ္ ဆိုတဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္။ ဒီလို ဆံုးျဖတ္ျပီးတာေတာင္ ျပသဿသနာက မျပီးေသးဘူး။ ဆိုခဲ့ျပီးတဲ့ အတိုင္း အဲဒီ ေဒသက လူေတြမွာ ေဆးရံု၊ ေဆးခန္း မရွိ၊ ဆရာဝန္ မရွိ ဆိုတဲ့ အတြက္ေျကာင့္ ေဆးကို သူတို့ လက္ဝယ္ေရာက္ေအာင္ ဘယ္လို ျဖန့္ျဖူးမလဲ။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ မာ့ခ္ဟာ အိုင္ဗာမက္တင္ ကို ပို့မဲ့ပို့ ကူးတို့ ေရာက္ေအာင္ ပို့ဖို့ စီမံလိုက္ျကပါေတာ့တယ္။

မာ့ခ္ဟာ ေငြေျကးစိုက္ထုတ္ျပီး အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေကာှမတီ တစ္ခု ဖြဲ့တယ္။ ကမဿဘာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ့ နဲ့ အျပည္ျပည္ ဆိုင္ရာ အစိုးရ မဟုတ္ေသာ အဖြဲ့အစည္းမ်ား ကတစ္ဆင့္ သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ အိုင္ဗာမက္တင္ လိုအပ္သူမ်ား အားလံုးကို ေဆးအလကား ျဖန့္ျဖူးျခင္း လုပ္ငန္းျကီးကို ၁၉၉၆ ခုနွစ္မွာ ေအာင္ျမင္စြာ လုပ္ေဆာင္နိုင္ခဲ့ပါတယ္။

ဘာျဖစ္လို့မ်ား ဓါးခုတ္ရာ လက္ဝင္လ်ွိုခ်င္ရတာလဲ၊ ‘အ’ ရန္ေကာ၊ ‘ညံ့’ ရန္ေကာ ဆိုတဲ့ ဘဝတူ ေဆးကုမဿပဏီေတြရဲ့ ကဲ့ရဲ့ သျဂဿငိုလ္ အတင္းဆိုသံေတြကို ဥကဿကဋဿဌ ျဖစ္သူ  ေဒါက္တာ ပီ ရြိုင္း ဗက္ဂ်ီလို့စ္ က အခုလို တုန့္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

“က်ြန္ေတာှတို့ အျကိမ္ျကိမ္ စဉ္းစားခဲ့ျကပါတယ္။ သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ လူသားေတြ ခံစားေနရတဲ့ ေရာဂါ ေဝဒနာကို ေပ်ာက္ကင္းေအာင္ လုပ္နိုင္စြမ္း ရွိတဲ့ အရာကို ျပုလုပ္နိုင္စြမ္း ရွိရဲ့သားနဲ့ မလုပ္မိခဲ့ဘူး ဆိုရင္ က်ြန္ေတာှတို့ ကုမဿပဏီ အေနနဲ့ တစ္သက္လံုး ေနာင္တ ရလို့ ဆံုးမွာ မဟုတ္ပါဘူး ခင္ဗ်ာ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၅ နွစ္ ေလာက္တုန္းက က်ြန္ေတာှ ဂ်ပန္ ကို ေရာက္ခဲ့တယ္။ ဂ်ပန္ စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ျကီးမ်ားက က်ြန္ေတာှ့ ကို ဘာေျပာ သလဲ ဆိုရင္ ဒုတိယ ကမဿဘာစစ္အျပီး သူတို့ တိုင္းျပည္ ျပာပံုထဲေရာက္ေနစဉ္တုန္းက ဘူးေလးရာ ဖရံုဆင့္ ဆိုသလို တီဘီ ေရာဂါရဲ့ နွိပ္စက္မွုကို အျကီးအက်ယ္ ခံေနခဲ့ျကရတယ္တဲ့။ အဲဒီတုန္းက မာ့ခ္ ကုမဿပဏီက လွူဒါန္းခဲ့တဲ့ စထရက္တိုမိုင္စင္ (Streptomycin) ထိုးေဆးေတြေျကာင့္ ဂ်ပန္လူမ်ိုးေတြ တီဘီ ကို အနိုင္ယူနိုင္ခဲ့တာ သူတို့ အျမဲတမ္း သတိရေနမွာပါတဲ့။ အဲဒီတုန္းကလည္း က်ြန္ေတာှတို့ အက်ိုးအျမတ္ ရယ္လို့ တစ္ျပားမွ မရခဲ့ပါဘူး။ ရေကာင္းေစရယ္လို့လည္း မေမ်ွာှမွန္းခဲ့ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ခုဂ်ပန္မွာ အျကီးဆံုး အေမရိကန္ ေဆးဝါး ကုမဿပဏီဟာ မာ့ခ္ ျဖစ္ေနတာကေတာ့ တိုက္ဆိုင္မွု သက္သက္ မဟုတ္ဖူးေပါ့ေလ။ ခုလည္း တတိယ ကမဿဘာကို က်ြန္ေတာှတို့ အလွူအတန္း တစ္ခု လုပ္လိုက္ျပန္ျပီ။ အက်ိုးလိုလို့ ေညာင္ေရ ေလာင္းခဲ့တာ မဟုတ္ေပမဲ့ ေနာင္တစ္ခ်ိန္မွာ က်ြန္ေတာှတို့ ကုမဿပဏီ အေနနဲ့ အဲဒီ ေဒသမွာ အက်ိုး အျမတ္ ရွိလာမယ္ ဆိုတာ က်ြန္ေတာှေျပာရဲပါတယ္။ ေမတဿတာဟာ အသြား အျပန္ ရွိတယ္ေလ”

++++++++++++++++

လြတ္လပ္တဲ့ ေစ်းကြက္ဆိုတာ တကယ္ေတာ့ အဓိက ဇာတ္ေဆာင္ ႏွစ္ဦးထဲနဲ႔ ပြဲထြက္လာတဲ့ တစ္ခန္းရပ္ ျပဇာတ္ တစ္ခုပါပဲ။ ေရာင္းလို႔၊ ဝယ္လို႔၊ လဲလွယ္လို႔ရတဲ့ ပစၥည္းတစ္ခုကို ေရာင္းမဲ့သူ (Seller) နဲ႔ ဝယ္မဲ့သူ (Buyer) တို႔ႏွစ္ဦး သေဘာတူတဲ့ ေဈးနွုန္း တစ္ခုနဲ့ အေရာင္း အဝယ္ ျဖစ္ရင္ ကိစၥၿပီးၿပီ။ ဒီေနရာမွာ ေစ်းကြက္ကို တြန္းအားေပးတဲ့ အဓိက အခ်က္ဟာ ေရာင္းသူဖက္က ေရာင္းလိုအား (Supply) နဲ႔ ဝယ္သူဖက္က ဝယ္လိုအား၊ ေတာင္းဆိုအား (Demand) ဆိုတဲ့ ႏွစ္ခ်က္တည္းရွိပါတယ္။ ဘယ္လိုေစ်းကြက္မ်ိဳးပဲျဖစ္ျဖစ္ supply and demand တို႔ရဲ့ သေဘာ သဘာဝကို သိရင္ အလုပ္ျဖစ္ၿပီလို႔ စမစ္ ေနာက္လိုက္ မ်ားက အေသအေၾကယံုၾကည္ၾကတယ္ေလ။

ဒါျဖင့္ အဲဒီေရာင္းလိုအား၊ ဝယ္လိုအားေတြကို ဘယ္သူထိန္းခ်ဳပ္သလဲ။ အစိုးရက ထိန္းခ်ဳပ္ရမယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆက ေတာ့ တစ္လမ္းသြားဗဟိုဦးစီးစနစ္ မာ့ခ္၊ လီနင္၊ ေမာှစီတုန္း စီးပြားေရးမူဝါဒေပါ့။ ေကာင္း၊ မ ေကာင္း ကေတာ့ ေရႊအေၾကာင္း ဖေယာင္းသက္ေသထူၿပီးပါၿပီ။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ဆီမွာလည္း အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ ေလာက္ သံုးၾကည့္လိုက္ေတာ့ ေစ်းကြက္ကို အစိုးရထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းရဲ့ အရသာေတြကို အီေန၊ ဆိမ့္ေနေအာင္ ခံစား ဖူးၾကၿပီလို႔ဆိုရမယ္။ လူျကီးမင္း ဘာအလို ရွိပါသလဲ။ အိမ္ေထာင္စု တစ္စု ကို တစ္အုပ္ရတဲ့ ကုန္ဝယ္ စာအုပ္နဲ့ အတူ သမဝါယမ လူသံုးကုန္ ပစဿစည္းဆိုင္သို့ျကြ၊ ျကိုက္တဲ့ ပစဿစည္းကို ကိုယ့္စိတ္ျကိုက္ ဝယ္ပစ္မယ္ ဆိုတဲ့ စိတ္ကေလးကို ခနဿဓာကိုယ္ထဲက ခဏ ျဖစ္ျဖစ္ ရြာျပင္ထုတ္ထား၊ သင့္ေတာှ သလို ခြဲတမ္း ခ်ေပးတဲ့ ပစဿစည္းကို ဝယ္ခြင့္ရမယ္၊ ဒီပစဿစည္း လိုခ်င္ရင္ ဟိုဖက္က အေရာင္းထိုင္း ပစဿစည္းကိုပါ မဝယ္မေနရ တြဲဝယ္မွ ရလိမ့္မယ္ ဆိုတာ နွလံုးသြင္းထား၊ တစ္ကိုယ္တည္း အပ်ိုျကီး မမ က နို့ဆီ တစ္ဗူး ဝယ္ခ်င္လို့ မဝယ္မေနရ ေယာကဿင်ားဝတ္ စြတ္က်ယ္ အကဿင်ီျကီးကို ေအာင့္သက္သက္နဲ့ ဝယ္လား ဝယ္ရ၊ သျကားတစ္ပိသာ လိုခ်င္လို့ သူနဲ့ တြဲေရာင္းတဲ့ နို့သီးေခါင္းျကီး ကို ဂေယာင္ ဂယင္နဲ့ ဝယ္လာရျပီး ဘာလုပ္ရမွန္း မသိတဲ့ လူပ်ိုျကီး ေတြ ဗရပြ၊ အဲဒါဟာ အစိုးရက အလံုးစံု ထိန္းခ်ုပ္တဲ့ ဗဟို ဦးစီး စနစ္ရဲ့ အနွစ္သာရ။

စမစ္ရဲ့ သေဘာ အရ ဆိုရင္ အစိုးရကို စီးပြားေရးမွာ ခပ္ခြာခြာေလးေနစမ္းပါလို႔ အၿမဲတမ္း ႀကံဳတိုင္း ထည့္ထည့္ ေျပာတာ ေတြ႔ရတယ္။ ေစ်းကြက္ဆိုတာကို အဓိပၸါယ္ဖြင့္တာေတာင္-

A market is simply an adjustment mechanism for supply and demand which permits the exchange of goods and services between consumers and producers without the need for government intervention လို႔ အျပတ္ေျပာထား၊ ေရးထားတယ္။

ဒီလိုေျပာခဲ့ေရးခဲ့ေပမဲ့ ၂ဝဝ၈ ႏွစ္လည္ပိုင္းကစခဲ့တဲ့ ၂၁ ရာစု စီးပြားပ်က္ကပ္ဆိုးႀကီးက ေစ်းကြက္ကို ပြဲသိမ္းဒူးနဲ႔ တိုက္မယ္တကဲကဲလုပ္လာေတာ့ အေမရိကန္အစိုးရက AIG တို႔၊ Citigroup တို႔လို ဘဏ္ျကီးေတြကို ေဒဝါလီ ခံသြားမွာစိုးလို့ ေငြထုတ္ေခ်းက်ားကန္ေပးရတာကို အေၾကာင္းျပဳၿပီး ေစ်းကြက္မွာ အစိုးရရဲ့ ပါဝင္ပါတ္သက္မႈ တစ္စံုတစ္ရာ ပါရင္ေကာင္းတယ္လို႔ ေျပာလာၾက ျပန္ၿပီ။ ခုတစ္မ်ိဳး ေတာ္ၾကာ တစ္မ်ိဳး၊ ဒါသည္ ပင္လွ်င္ ခါးသီးတဲ့ အေတြ႕အႀကံဳေပၚမူတည္ သင္ခန္းစာယူရတဲ့ ေျပာင္းလဲျခင္း (Empirical based reform) ပဲမဟုတ္လား။

ကဲ-ထားပါ။ ခုနက စကားျပန္ဆက္ရရင္ အဒမ္စမစ္က ေရာင္းလိုအား၊ ဝယ္လိုအားေတြကို ဘယ္သူမွ သီးသန္႔ အေထြ အထူး ထိန္းေနခ်ဳပ္ေနစရာ မလိုပါဘူး၊ ေစ်းကြက္က သူ႔သေဘာသူေဆာင္၊ သူ႔ဖာသာ ၾကည့္လုပ္ သြားပါ လိမ့္မယ္။ ေဘးကသာ အသာေလး ထိုင္ၾကည့္ ေနစမ္းပါ လို႔ေျပာတယ္၊ ေရးတယ္။ ဒါကိုမွ မေက်နပ္ရင္ေတာ့ ေစ်းကြက္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ေနတဲ့ အရာကို မျမင္ရတဲ့ ကိုယ္ေပ်ာက္လက္ (Invisible hand) လို႔သာ ေခၚၾကပါေတာ့တဲ့။

ဘာတုန္း ကိုယ္ေပ်ာက္လက္။ စမစ္ရဲ့ အလိုအရ မျမင္ရတဲ့လက္ သို့တည္း မဟုတ္ ကိုယ္ေပ်ာက္ လက္ဆိုတာ ပစၥည္းေစ်း ႏႈန္း နဲ႔ အေရအတြက္၊ ကုန္ပစဿစည္း အမ်ိဳးအစားဆိုတဲ့ အရာေတြ ပါပဲတဲ့။ အဲဒီ အရာေတြကေန ဝယ္လိုအား၊ ေရာင္းလိုအား ကို ထိန္းခ်ဳပ္ ထားလို႔ အခ်ိန္တန္ရင္ ေစ်းကြက္တစ္ခုဟာ သူ႔ဆရာနဲ႔ သူ႔ဒကာ အလိုလို ေျပလည္စၿမဲ ဆိုတာေတြကို ဥပမာ၊ ဥပေမယ် ေတြလိႈင္လႈိင္ႀကီးေပးၿပီး အားပါး တရ ရွင္းျပပါတယ္။

ကိုင္း- အခု က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွု ကို ေဈးကြက္ထဲ သြတ္သြင္းလိုက္ျပီ။ ဘယ္လို ေစ်းကြက္ မ်ိဳးထဲ ဝင္သလဲ ဆိုေတာ့ ဘိဇနက္ လုပ္ငန္း အားလံုးရဲ ႔ ထိပ္ေခါင္တင္ ျဖစ္တဲ့ ဝန္ေဆာင္မႈ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း (Service Business) အမ်ိဳးအစား ထဲမွာ ပါပါ သတဲ့။

ဝန္ေဆာင္မႈ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း ဆိုတာ လြယ္လြယ္ ရွင္းရွင္း ေျပာရရင္ စားသံုးသူ (Consumer) အလိုက် ဝယ္သူ အၿမဲမွန္ (Customer is always right) ရတဲ့ လုပ္ငန္းမ်ိဳးပါ။ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ မွာ ဝန္ေဆာင္မႈ ေပးသူ (Service provider) ျဖစ္တဲ့ ဆရာဝန္ နဲ႔ ဝန္ေဆာင္မႈ ကိုရယူသူ (Consumer) ျဖစ္တဲ့ လူနာ၊ ႏွစ္ဦး ႏွစ္ဖက္ ျပည့္စံု ေနေတာ့ ဝန္ေဆာင္မႈ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း ဆိုတဲ့ ေစ်းကြက္ သေဘာ တရား နဲ႔ ဇြတ္တန္းညႇိ ပစ္လိုက္ ပံုရပါတယ္။

တကယ္တန္း အႏုလံု၊ ပဋိလံု သံုးသပ္ ၾကတဲ့ အခါ မေတာ့ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းဟာ အျခားအျခားေသာ ဝန္ေဆာင္မႈ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း မ်ားနဲ႔ ဖီလာ ကန္႔လန္႔ ျဖစ္ေနတာ ကို ေတြ႔လာ ၾကရ တယ္။ အျခားေသာ ဝန္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္း မ်ားမွာ service provider က customer ကိုအၿမဲ အလိုလိုက္ အႀကိဳက္ေဆာင္ ၾကရတယ္။ ေအာက္က်ို့ ခယျပီး ကိုယ္ေရာင္းခ်င္တဲ့ ပစဿစည္း၊ ကိုယ္ေပးခ်င္တဲ့ ဝန္ေဆာင္မွု ကို အစြံ ထုတ္ရတယ္။ တစ္နည္း ေျပာရရင္ service provider ကေအာက္စည္း၊ customer ကအထက္စီး ကေနရာယူ ထားတယ္ေပါ့၊ ဒါကလည္း ရွင္းပါတယ္၊ သူ႔အိတ္ ထဲက ေငြ ကိုယ့္အိတ္ ထဲ ေရာက္ဖို႔ အတြက္ လူ႔ေအာက္က်ိဳ ႔လို႔ လူပိ မေသ ေဆာင္ပုဒ္ ကိုလက္ကိုင္ ထားရ ေပမေပါ့။

က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း ကေတာ့ ေျပာေတာ့လည္း ဝန္ေဆာင္မႈစီးပြားေရး၊ service provider ျဖစ္တဲ့ ဆရာဝန္ က အထက္စီး ကေန တစ္ျပားသား မွမေလွ်ာ့ပဲ “ခင္ဗ်ား ကဆရာဝန္ လား၊ က်ဳပ္ ကဆရာဝန္လား၊ က်ဳပ္ေျပာ တာလုပ္၊ က်ဴပ္ကုေပးတာခံ” ဒီလို ဆက္ဆံတာကို consumer ျဖစ္တဲ့ လူနာ ကတစ္ခြန္းမခံ ဟုတ္ကဲ့၊ ဟုတ္ကဲ့ နဲ႔ျပန္ေျပာ ရင္း က်သမွ် ေငြကို ရိုရိုေသေသ ကမ္းေပးလို႔ ဆရာဝန္ အခန္းက ေခါင္းလွ်ိဳ ထြက္လာရ တဲ့ ဝန္ေဆာင္မႈ မ်ိဳးကိုး ခင္ဗ်။ “မ်ားလိုက္တာ ဆရာရယ္၊ ေလ်ွာ့ပါဦး၊ ဒစ္စေကာင့္ မေပးဘူးလား၊ ဘာညာ” ဆိုျပီး ေစာကဒ တက္ရိုး ထံုးစံ မရွိ။ ဒါေၾကာင့္ လည္းေစ်းကြက္ စီးပြားေရး စံေတြ အရ က်န္းမာေရး ဝန္ေဆာင္မႈ ဟာနားမလည္ ႏိုင္စရာ ဝန္ေဆာင္မႈ မ်ိဳးေပါ့။ customer ကေအာက္က်ိဳ ႔ခယ ၿပီး ဝန္ေဆာင္ခ ေပးရတယ္ ဆိုတာ စီးပြားေရး သေဘာမွာ မရွိပါ ဘူး။

ဒါေၾကာင့္ က်န္းမာေရး ေစ်းကြက္ ဟာ ဘယ္လိုဟာျကီးလဲ ဆိုတာကို ေဘာဂေဗဒ ပညာရွင္မ်ား စိတ္ဝင္ စားလာၾကတယ္။ သုေတ သန ေတြ ေလ်ွာက္ လုပ္ၾကည့္ ၾကတယ္။ ဘာေတြ ေတြ႔ရိွ ၾကသလဲ ဆိုေတာ့-

(က) က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း သည္ ဝန္ေဆာင္မႈ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း အမ်ိဳး အစားတြင္ ႁခြင္းခ်က္ ျဖင့္ ပါဝင္သည္။

(ခ) ပံုမွန္ ဝန္ေဆာင္မႈ စီးပြားေရး လုပ္ငန္း ၏ ဝိေသသ လကၡဏာ မ်ားႏွင့္ ဖီလာကန့္လန့္ ဆန္က်င္သည္၊ ထိုသို့ ျဖစ္ရျခင္း၏ အဓိက အေၾကာင္းရင္း မွာ သတင္း အခ်က္ အလက္ တစ္ဖက္ ေစာင္းနင္း ႏိုင္မႈ (Asymmetry of Information) ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။

(ဂ) ဤလုပ္ငန္း ကိုအလြန္ အကြ်ံ မျဖစ္ေအာင္ ေကာင္းမြန္ မွန္ကန္ေသာ က်န္းမာေရး စံနစ္ (Good Health System) ကို က်င့္သံုး၍ ထိန္းေက်ာင္း ေပးႏိုင္ရ မည္- ရယ္လို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေနရာ မွာ သတင္းအခ်က္ အလက္ တစ္ဖက္ေစာင္းနင္း ႏိုင္မႈ ဆိုတာက ဒီလိုပါ။ လူတစ္ေယာက္ဟာ Laptop ကြန္ျပူတာေလး တစ္လံုး ဝယ္ခ်င္ တယ္ဆိုပါစို႔။ ဘယ္ ကြန္ျပူတာ အေရာင္း ဆိုင္သြားဝယ္ဝယ္ ရပါတယ္။ Laptop နဲ႔ပါတ္သက္တဲ့ သတင္း အခ်က္ အလက္ ေတြကို အေရာင္း ဝန္ထမ္း ေတြကို ေမးမလား၊ စာရြက္ စာတမ္း ေတြ ေလ့လာ မလား၊ အြန္လိုင္း တက္ၿပီး ၾကည့္ဦး မလား။ ေစ်းႏႈန္း ကိုလြတ္လပ္ စြာ ႏိႈင္းယွဥ္ ေလ့လာၿပီး စိတ္ၾကိဳက္ အျဖစ္ဆံုး၊ အေကာင္းဆံုး နဲ့ ကိုယ္ေပးရတဲ့ ေငြနဲ့ အတန္ဆံုး ဆိုတဲ့ ပစဿစည္း ကိုမွ ေရြးခ်ယ္ ဝယ္ယူမယ္ မဟုတ္လား။ ဒါမ်ိဳး ကိုေရာင္းသူ နဲ႔ ဝယ္သူ ၾကား သတင္း အခ်က္ အလက္ ညီမွ်မႈ (Symmetry of Information) ရွိတယ္ လို႔ဆိုပါတယ္။

အဲ-လူတစ္ေယာက္ ႏွလံုး ေရာဂါ ရလို႔ ႏွလံုး အထူးကု သမားေတာှျကီး နဲ႔ ျပခ်င္တယ္ ဆိုပါစို႔၊ ကိုယ့္ေရာဂါ နဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ သတင္း အခ်က္ အလက္ ေတြကို ေဆးခန္းစာေရး ဆီ ေမးလို႔ ရမလား၊ စာအုပ္ ေတြဖတ္ ေတာ့ေရာ နားလည္မွာလား၊ အြန္လိုင္း ေပၚတက္ျပီး ေစ်းသက္သာ၊ အေျပာခ်ိုသာ၊ ကုသမႈ ေကာင္းတဲ့ သမားေတာ္ ကို စိတ္ႀကိဳက္ ေရြးခ်ယ္ လို႔ရမွာလား။ ကိုယ့္ ဖက္က ဘာမွမသိတဲ့ ဝန္ေဆာင္မႈကို provider ျဖစ္တဲ့ ဆရာဝန္ ျပဳသမွ် ႏုရ ၿပီး ေဈးမဆစ္ စတမ္း က်သေလာက္ေပး ရတဲ့ အတြက္ ေရြးခ်ယ္ခြင့္ မရပဲ ဝယ္ရတဲ့ ပစၥည္း ျဖစ္ေနပါတယ္။ အေၾကာင္း ကေတာ့ ကိုယ္ ဝယ္ယူရမဲ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ နဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ သတင္း အခ်က္ အလက္ ေတြကို ေရာင္းသူ ဆရာဝန္ က ဝယ္သူ လူနာ ထက္ အဆ ေပါင္းမ်ားစြာ ပိုမို သိရွိ ေနျခင္းေၾကာင့္ပါ။ ဒါကို ပဲ asymmetry of information လို႔ ဆိုၾကတာပါပဲ။

ဆိုေတာ့ အဒမ္ စမစ္ ရဲ့ အလိုအရ ေဈးကြက္ရဲ့ ဝယ္လိုအားနဲ့ ေရာင္းလိုအားကို ကိုယ္ေပ်ာက္လက္က ျကည့္ထိန္းသြားလိမ့္မယ္ ဆိုတဲ့ အယူအဆ ဟာ ေဆးကြက္ စီးပြားေရး မွာ ဘယ္နည္းနဲ့မွ မမွန္နိုင္ပါ။ ကိုယ္ေပ်ာက္လက္ကိုသာ ထိန္းခိုင္းထားရင္ ေဈးကြက္ထဲ ဝင္ေနတဲ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွုဟာ လိုဘ နဲ့ အာလ်ွ ကို မထိန္းနိုင္ပဲ ကိုယ္ရဖို့အေရး ျပူးျပဲ ရွာေဖြေနျကတဲ့ ဇီးကြက္ စီးပြားေရး ျဖစ္ကုန္ပါလိမ့္မယ္။ ဒီလိုနဲ့ပဲ ေဈးကြက္ထဲ ဇြတ္အတင္းဝင္လာတဲ့ ေဆးကြက္ စီးပြားေရးရဲ့ ထူးေထြသည့္ အံ့ရာေသာှဝ္ ဝိေသသ  မ်ားေျကာင့္ ပစဿစည္းမွန္ရင္ လြတ္လပ္စြာ ေရာင္းဝယ္ ေဖာက္ကားလို့ ရရမယ္ ဆိုတဲ့ စမစ္ရဲ့ အယူ အဆဟာ ကိုယ္ေမြးတဲ့ ေမ်ာက္ ကိုယ့္ျပန္ေျခာက္တဲ့ အေျခ အေနနဲ့ ရင္ဆိုင္ရပါေတာ့တယ္။

ျကံတိုင္းေအာင္လို့ ေဆာင္တိုင္းေျမာက္

သို့ေသာှ ဘာပဲ ေျပာေျပာ ေစ်းကြက္ ထဲမွာ ေအာင္ပန္းပန္ လို႔ ေအာင္လံ တံခြန္ လႊင့္ထူ ထားတဲ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္း ဟာ အေမ ရိကန္ တစ္ႏိုင္ငံ လံုးကို လြန္ခဲ့ တဲ့ အႏွစ္ ေလးဆယ္ ေလာက္က စလို႔ ဝါးမ်ိဳ ပစ္လိုက္ တယ္။ အိုဘာမား ျကီးက ဒါကို ေျမလွန္ ေျပာင္းလဲ ပစ္မယ္ ဆိုတဲ့ ေျကြးေျကာှသံ နဲ့ သမတ ျဖစ္လာသူေပါ့။ ခုေတာ့ ေျမလည္း မလွန္နိုင္၊ ေျပာင္းလဲ မေျပာင္းနိုင္ပဲ နွာေခါင္း က်ည္ေပြ့ ေတြ့ေနရွာျပီ။ ေရႊျပည္ႀကီး မွာလည္း ယခင္ စာဘူးေတာင္း သာသာ ပုဂၢလိက ေဆးခန္း ေလးမ်ား ရန္ကုန္ ေရႊဘံု သာလမ္း ေလာက္ မွာပဲ က်ိဳးတို႔ က်ဲတဲ ရွိခဲ့ ရာက ေစ်းကြက္ လိႈင္းလံုး ႀကီးေတြ စတင္ ရိုက္ခတ္တဲ့ ၁၉၉ဝ ျပည့္လြန္ ႏွစ္မ်ား ကစလို႔ ပုဂၢလိက ေဆးရံု ေဆးခန္း မ်ားဟာ ကလလ ရည္ၾကည္ သေႏၶ တည္လာ လိုက္တာ အခ်ိန္ တိုတို အတြင္း အေျခ ခိုင္ အသားက် လာၾကတယ္။ ဘယ္စီးပြား ေရးလုပ္ငန္း မွ မယွဥ္ ႏိုင္ေလာက္ ေအာင္ ဖြံ႔ၿဖိဳး လာတယ္။ ခႏၶာ ရွိသေရြ ႔ ေဝဒနာ ရွိမွာ မို႔ ေဖာက္သည္ မရွိမွာ ဘယ္ေတာ့ မွ ပူစရာ မလိုတဲ့ လုပ္ငန္း မ်ိုးကိုး။

ဝန္ေဆာင္မႈ သေဘာလည္းပါ၊ ေစ်းကြက္ စံနစ္ လည္းျဖစ္လို႔ ဒီေဈးကြက္ျကီး ငါ့တစ္ေယာက္ထဲ ျကိတ္ပစ္ မယ္ ဆိုျပီး လက္ဝါးႀကီး အုပ္ (Monopolize) ထားလို့ မရတဲ့ အတြက္ အၿပိဳင္ အဆိုင္ ေတြမ်ား လာတယ္။ ဒီလို ဆိုေတာ့ ကိုယ့္ ေဆးရံု၊ ေဆးခန္း ကို ဝင္လာမစဲ တသဲသဲ ျဖစ္ဖို့၊ ေနအထြက္မွာ ေရြွခြက္နဲ့ ေငြ အျပည့္ ခပ္နိုင္ဖို့ ဆြဲေဆာင္ တဲ့ နည္းလမ္း ေတြ၊ မာယာ တစ္သိန္း အပလိန္း အနနဿတနဲ့ ေျကာှျငာေတြကို  သံုးလာၾကရ ၿပီေပါ့။ ျပည္တြင္း ေဆးရံု၊ ေဆးခန္း ေတြတင္ ေျကာှျငာရတာ အားမရလို့ ခုေနာက္ပိုင္း ထိုင္း၊ စင္ကာပူ၊ အိနဿဒိယ တို့က ေဆးရံု ေဆးခန္း မ်ိုးစံု ေရြွျပည္ျကီးမွာ ေျခခ်င္းလိမ္ေအာင္ စံုစီ နဖာ လာေျကာှျငာ ျကတာ မေတြ့ခ်င္မွ အဆံုး မဟုတ္လား။ ဆရာဝန္ေတြ ေရွာင္ျကဉ္အပ္တဲ့ မသူေတာှ တရား ေျခာက္ပါးမွာ ေျကာှျငာဝင္ျခင္း (Advertising) ကို ထိပ္ဆံုး က ထည့္သြင္းျပီး ဟစ္ပိုကေရးတီးျကီး ကိုယ္တိုင္ ရွံု့ခ် ထားေပမဲ့ ေဈးကြက္ စီးပြားေရး ေခတ္မွာ အဲဒီ ဆရာဝန္ျကီးေတြ ကိုယ္တိုင္ပဲ သူရို့ ေဆးရံု၊ ေဆးခန္းမ်ား လူဝင္မ်ားေစရန္ အလို့ဌာ ေမတဿတာ တရား ေရွ့ထားလို့ ေျကာှျငာဝင္ျခင္း အလုပ္ကို ျပုျကရရွာပါတယ္။ ေဒသနာ အာပါတ္ လို့ သေဘာထားျပီး ေနာက္မွ အာပါတ္ ျပန္ေျဖျကမယ္ ထင္ပါရဲ့။

ဒီလို ေျကာှျငာ ျကတဲ့ အခါ လူနာ ေတြကို ကံစမ္းမဲ နဲ႔၊ ေမာ္ဒယ္ ရွိဳးပြဲ နဲ႔ ဆြဲေဆာင္လို႔ မရဘူး။ လူနာ ႏွစ္ေယာက္ က်ဳပ္တို႔ ေဆးရံု တက္ရင္ ေနာက္ထပ္ တစ္ေယာက္ အလကား တက္ခြင့္ ေပးမယ္ တူးပလပ္စ္ဝမ္း ပါလို႔ ပရိုမိုးရွင္း လုပ္လို႔ မရတာလဲ ေသခ်ာ တယ္။ ဒီမွာ တင္ပဲ အရည္ အေသြးျမင့္ ကုသေရး လုပ္ငန္း (Quality Health Care) ဆိုတဲ့ စကားလံုး ကိုႏႈတ္တက္ ရြရြ ရြတ္ဆို ၾကေတာ့တယ္။ ကုသမႈ အရည္ အေသြး ျမင့္ေလ၊ ေဝဒနာ ေပ်ာက္ကင္း ခ်မ္းသာ ဖို႔အာမခံ ခ်က္ေပးႏိုင္ ေလ၊ လူနာမ်ားမ်ား ရဖို႔ ေသခ်ာေလ၊ ဆိုေတာ့ ဒိတ္ဒိတ္ႀကဲ အေတြ႔အႀကံဳ ရင့္ ဆရာဝန္ႀကီးမ်ား၊ ေနာက္ဆံုးေပၚ ေရာဂါ ရွာေဖြေရး စက္ကရိယာ မ်ား၊ ျပည္သူ႔ ေဆးရံုမ်ား မွာ ခုထိ အိပ္မက္ေတာင္ မမက္ဝံ့ တဲ့ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ ကုသေရး အသံုး အေဆာင္မ်ား၊ လိႈက္လွဲ ပ်ဴဌာ ယဥ္ေက်း ၿပီးျမင္ရံု နဲ႔ ရင္တုန္ သြားရမဲ့ ဧည့္ႀကိဳ မယ္ကေလးမ်ား၊ အပ်ံစား လူနာ နားေန ခန္းမ်ား၊ မ်က္စိပႆာဒ ရွိဖို႔ စံုစီ နဖာ အကြန္႔ အညြန္႔ ေတြကို အၿပိဳင္ အဆိုင္ ထင္တိုင္းႀကဲ ၾကေတာ့တယ္။ ဟိုတယ္ ေဆးရံု ဝန္ေဆာင္မႈ (Hotel Hospital Service) ဆိုတဲ့ စကားလံုး ေတာင္သံုးလာ ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေနာင္ အျမတ္ အစြန္း ကိုေမွ်ာ္ကိုးၿပီး ထည့္လိုက္ ရတဲ့ အရင္း အႏွီး ကေၾကာက္ စရာေကာင္း ေလာက္ေအာင္ ႀကီးလာတယ္။ ေဆးရံု ေၾကာ္ျငာ ေလးတစ္ခု ဖတ္ၾကည့္ ၾကပါစို႔————–။

“အကြ်ႏ္ုပ္ တို႔၏ တာဝတိံသာ ေဆးရံုႀကီး သည္ ႏိုင္ငံ တကာ အဆင့္မွီ ေဆးကုသ မႈကို ေပးစြမ္း ႏိုင္ယံု မွ်မက ေဆးရံုတြင္း ႂကြေရာက္ လာသူ သဗၼဴရိသ အႏြယ္ဝင္ သူေတာ္စင္ မိတ္သဟာ အေပါင္းအား ခ်စ္စဖြယ္ ေကာင္းလွၿပီး ခ်ိဴသာ ယဥ္ေက်း လြန္းလွ သည့္ ဧည့္ႀကိဳမယ္ ကေလးမ်ား၏ အၿပံဳးပန္း မ်ားျဖင့္ ပထမ ဆံုးႀကိဳဆို ပါရေစ။ ရာေဂါ ဝါဒေန ထြာထြာေရ ကို အေျကာင္း မညီညြတ္၍ ေဘာင္းဘီက်ြတ္ မတတ္ ခံစား ေနရေသာ မိတ္ေဆြ၏ ေဆာင္ရြက္ စရာ ကိစၥရပ္ အားလံုး ကို ေဆးရံု ဝန္ထမ္းမ်ားက ေသခ်ာ ေစ့စပ္စြာ လုပ္ေဆာင္ေပးပါမည္။ ေရႁမႇဳပ္ ဆိုဖာ တြင္ထိုင္ရင္း ဧည့္ ခန္း ေဆာင္ အတြင္း မွစိမ္းလန္း စိုေျပေသာ ေရာင္စံု ပန္းမာန္ မ်ား ႏွင့္ ေရပန္း မ်ားကို ၾကည့္ရႈ ခံစားရင္း မိတ္ေဆြ စိတ္ခ်မ္း သာစြာ ေနထိုင္ပါေလ။ ခံစားေနရ ေသာေဝဒနာ အားလံုးကို ပိန္းၾကာ ဖက္တြင္ ေရမတင္ သလို ေလွ်ာက် ေပ်ာက္ကင္း ေအာင္ ကုသ ေပးႏိုင္ စြမ္းရွိ သည့္ ဝါရင့္၊ သမၻာရင့္ ဒိတ္ဒိတ္ႀကဲ၊ ဖိတ္ဖိတ္ေတာက္၊ လက္လက္ထ၊ ဆရာဝန္ ႀကီး ႏွင့္ အားမနာ စတမ္း စိတ္ျကိုက္ ေဆြးေႏြးပါ။ ေဆးရံု တြင္ တက္ေရာက္ ကုသရန္ လိုအပ္ ပါက ၾကယ္ငါးပြင့္ အဆင့္ ဟိုတယ္ ဝန္ေဆာင္မႈ ထက္ သာလွ်င္သာမည္၊ မညံ့ေသာ ကြ်ႏ္ုပ္ တို႔၏ လူနာခန္း မ်ားက မိတ္ေဆြ ကို ဖရဏ ပီတိ ဂြမ္းဆီထိ သလို အေျကာေပါင္း တစ္ေထာင္ ေျပေလ်ွာ့ေစဖို့ အသင့္ ေစာင့္ျကို ေနပါရေစ။ ေကဘယ္ တီဗြီ မွ ၂၄ နာရီ ေဖ်ာ္ေျဖေရး အစီအစဥ္ မ်ားကို ၾကည့္ရင္း သက္သာစြာ အပန္းေျဖပါ။ ေဂါက္ရိုက္ခ်င္ ေသးသည္ ဆိုလွ်င္ အနီးနားမွာ ကိုးက်င္း မီနီေဂါက္ကြင္း ကေလးႏွင့္————————”

ေပ်ာ္စရာႀကီး။ ေရာဂါ သာမရွိခဲ့ ရင္ေပါ့ေလ။ ေဆးရံု လာပါတယ္ ဆိုမွ ေရာဂါ မရွိတဲ့ လူရွိမလား ဗ်၊ ကြာလတီ ဝန္ေဆာင္ မႈ ဆိုတဲ့ သေဘာကို ထင္သာေအာင္ ေျပာျပ တာပါ။ ဒီလို ကြာလတီ့ ကြာလတီ ဝန္ေဆာင္မႈ ေတြ အတြက္ ရင္းႏွီး ျမဳပ္ ႏွံ လုိက္ရတဲ့ ကုန္က် စရိတ္ ေတြဟာ သူ႔ထက္ငါ အၿပိဳင္ အဆိုင္ ေခတ္ႀကီး မွာ ေက်သြားတယ္ရယ္ လို႔ မရွိေလာက္ေအာင္ ထပ္ထပ္ ၿပီးတက္တက္ လာလို႔ စက္ေလွကား အရင္း အႏွီး (Escalated cost) လို႔ အမည္ ကင္ပြန္း ေတာင္ တပ္ေပး ထားရေသး။

ဒီကုန္က် စရိတ္ ေတြကို ဒီဝန္ေဆာင္မႈ ကိုေနာက္ဆံုး သံုးစြဲ သူ (End User) လည္းျဖစ္၊ ငါ့ဝမ္း ပူဆာ မေနသာ သူလည္း ျဖစ္တဲ့ လူနာ မ်ားက က်ခံ ရမွာ ကေတာ့ အေသ အခ်ာ ပဲေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ လည္း ဒီအတြက္ သင္အိတ္ ေဖာင္း ေနဖို႔ ေတာ့ လိုသည္ လို႔ ထည့္ေၾကာ္ျငာ စရာ မလိုေလာက္ေအာင္ သေဘာ ေပါက္ နားလည္ၿပီးသား။

ေဈးကြက္ဝင္ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွု ဟာ ႀကိဳက္သေလာက္ သံုး၊ က်သေလာက္ ေပး စနစ္ဆိုေတာ့ လူနာေတြကို ဆြဲေဆာင္ဖို႔အတြက္ လိုလို မလိုလို လုပ္ထားတဲ့ အပို ဝန္ေဆာင္မႈ စရိတ္ စက ေတြ အားလံုး ကို အခ်ိဳးက် ေပါင္းထည့္လိုက္ တဲ့အခါ အမွန္ တကယ္ က်သင့္ က်ထိုက္ တဲ့ ေဆးဖိုး ၀ါးခ ဆိုတာ ထက္ အမ်ားႀကီး ပိုက် သြားပါေတာ့တယ္။ ဧည့္ႀကိဳ မယ္ကေလး ေတြရဲ ႔ အၿပံဳး တစ္စ အတြက္၊ ဧည့္ခန္း ထဲက ေရႁမႇဳပ္ ဆိုဖာမွာ ထိုင္ၿပီး စတား ရုပ္ရွင္ ကိုမ်က္စိ ပႆာဒ ခံစား မိတဲ့ အတြက္၊ အခန္း ထဲကေန ထမင္း ပြဲေရွ့ေရာက္ မွာစား မိတဲ့ အတြက္၊ ေရခ်ိဳး ဇလံု ႀကီး ထဲ ေရေမႊး ဆပ္ျပာ ေတြထည့္ၿပီး ဇိမ္ခံ ေရခ်ိဳးမိတဲ့ အတြက္၊ နာလန္ ထစ မွာၿငိမ္ၿငိမ္ မေနႏိုင္ ပဲ ဒရိုက္ဗာ တုတ္နဲ႔ ဟန္လုပ္ၿပီး ေဂါက္သီး ကိုအုပ္မိ တဲ့ အတြက္၊ ဟိုဟာ အတြက္၊ ဒီဟာ အတြက္၊ အားလံုး အတြက္ ေပးဖို႔ တာဝန္ဟာ သံုးစြဲသူ လူနာ မိတ္ေဆြထံ မွာရွိေန သည္မဟုတ္ ပါလား။

(အခန္း ၂ ဆက္ရန္)

ေဈးထဲက အ႐ူး

ေဈးထဲမွာထိုင္ေနလ်င္ လူေပါင္းစုံေတြ႕ရတတ္သည္၊ လူခ်မ္းသာ လူဆင္းရဲ လူတန္းစားမေရြး ႀကီးႀကီးငယ္ငယ္ အရြယ္မေရြး ကုန္သည္ပြဲစား ဝန္ထမ္းမေရြး ေဈးႏွင့္မကင္း ၊ တကယ့္လူေရာင္စုံ ျမင္ကြင္းက်ယ္ႀကီးျဖစ္သည္၊ ဤအထဲတြင္ ခ်န္လွပ္ထား၍မရနိုင္ေသာ လူတစ္မ်ိဳးမွာ သူ႐ူးျဖစ္သည္၊ မည္သည့္ေဈးတြင္မဆို အနည္းဆုံး အ႐ူးတစ္ေယာက္ေတာ့ေတြ႕ရ တတ္သည္၊ သို႔မွသာ ေဈးလကၡဏာပီသ သလားမေျပာတတ္၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေဈးတြင္လည္း အ႐ူးတစ္ေယာက္ရွိသည္၊ သူက ဘဝင္႐ူး တစ္ခါတစ္ခါ သူ႔ကိုယ္သူ ဘုရင္ျဖစ္သြားလိုက္ တစ္ခါတစ္ခါ အရာရွိႀကီးျဖစ္သြားလိုက္ႏွင့္ သူ႔ အဆင့္အတန္းကို တျပားသားမွ မေလ်ာ့၊ မည္သူ႔ကိုမွ တူသည္တန္သည္မထင္၊ အတည္ေပါက္ႀကီးႏွင့္ ကိန္းႀကီးခန္းႀကီးေနတတ္သည္၊ တစ္ေယာက္တည္းပါးစပ္မွ ပြစိပြစိႏွင့္ႀကိမ္းေမာင္း ဟိန္းေဟာက္ေနတတ္သည္၊ အမိန႔္ေတြ ၾသဇာေတြေပးေနတတ္သည္၊ သူ႔အဝတ္အစား စုတ္စုတ္ျပတ္ျပတ္ႏွင့္ သူ႔မ်က္ႏွာထိမ်က္ႏွာထားထန္ေနပုံကို ၾကည့္ရတာ ရယ္ခ်င္စရာ ေကာင္းလွသည္၊

သို႔ေသာ္ သူကေတာ့ ရွက္ပုံမရ၊ တကယ္ေတာ့ ရွက္ျခင္းသည္ ပတ္ဝန္းက်င္ အသိုင္းအဝိုင္းကို ငဲ့ကြက္ျခင္းျဖစ္သည္၊ ထည့္တြက္ျခင္းျဖစ္သည္၊ ဤအ႐ူးတြင္ ပတ္ဝန္းက်င္ လူ႔အသိုင္းအဝိုင္း ဆိုေသာအရာ စိတ္ထဲတြင္ ရွိေတာ့ပုံမရ၊ ပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ ကင္းလြတ္ေနသည္၊ ပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ အဆက္အသြယ္ ျပတ္ေတာက္ေနသည္၊ သူ႔ကမၻာ သူ႔ေလာကထဲတြင္ သူ႔အထင္ႏွင့္သူ အဟုတ္ႀကီးဟုတ္ေနေတာ့သည္၊ ေဘးပတ္ဝန္းက်င္ အျမင္တြင္ အဘယ္မၽွ ရယ္စရာ အဘယ္မၽွ သနားစရာေကာင္းေနမွန္း သူကိုယ္တိုင္မသိ၊ ခက္ဘဲခက္လွပါဘိ၊ သနားစရာ ေကာင္းလွပါဘိ၊

ဤတြင္ ေခါင္းထဲမွာ အေတြးတစ္ခု ဝင္ေရာက္လာခဲ့သည္၊ ရွက္ျခင္းတြင္တန္ဖိုးရွိသည္၊ ရွက္တတ္ျခင္းသည္ လူ၏ ထူးျခားေသာ ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြးတစ္ခု ျဖစ္ေနခဲ့သည္၊ ရွက္တတ္ေနေသးေသာသူသည္ ပတ္ဝန္းက်င္ႏွင့္ သဟဇာတျဖစ္ေအာင္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ထိန္းညႇိနိုင္ေသးေသာသူ ျဖစ္သည္၊ ပတ္ဝန္းက်င္၏ ေတာင္းဆိုခ်က္ အရ မိမိ၏ အမူအက်င့္ ကို ေျပာင္းလဲေနေသာ သူ ျဖစ္သည္၊

အကယ္၍ မရွက္တတ္ေတာ့ဘူး ဆိုလ်င္ျဖင့္ ေစာေစာက အ႐ူးလို ပတ္ဝန္းက်င္ လူ႔အသိုင္းအဝိုင္းႏွင့္ ကင္းျပတ္ကာ ကိုယ့္အေတြးႏွင့္ကိုယ္ဟုတ္ေယာင္မွား ေလာက ထဲတြင္ သာယာေနေပလိမ့္မည္၊ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ ထင္ခ်င္တာထင္ ျမင္ခ်င္တာျမင္ လုပ္ခ်င္တာလုပ္ ဘယ္သူ႔ကိုမွ ဂ႐ုစိုက္ေတာ့မည္မဟုပ္၊

ကၽြန္ေတာ္ ယခုအခ်ိန္အထိ ရွက္တက္ေနေသးတာကို ဂုဏ္ယူေနမိပါသည္၊

သူသူငါငါ

၁၈ ဧၿပီ ၂၀၁၁

ခုခ်ိန္ကာလ သမယ။

နိုင္ငံရဲ့ အေရးကို လုပ္ရင္ နိုင္ငံေရးပဲေဟ့ လို့ ခံယူျကတဲ့ နိုင္ငံေရး သမား ဆိုသူမ်ား၊ နိုင္ငံေရး ပါတီ မ်ားက ျပည္သူ လူထုရဲ့ က်န္းမာေရး အေျခ အေန ကို ျမွင့္တင္၊ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွု မ်ားကို အဆင့္ျမွင့္ ျပီး ေရွး ပေဝသဏီ က က်င့္သံုးခဲ့တဲ့ အခမဲ့၊ အလကား၊ တစ္ျပားမွ မေပးရတဲ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွု စနစ္ကို ျပန္လည္ က်င့္သံုးဖို့ က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ ေျပာေနျက။

စာနယ္ဇင္းေတြက သတင္းလြတ္လပ္ခြင့္ ဆိုတာျကီးရဲ့ အသီး အပြင့္ အရြက္ အဖူး မ်ားကို ခံစားရင္း က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွု လုပ္ငန္း ရဲ့ ခ်ို့ယြင္းမွုေတြ၊ က်န္းမာေရးနဲ့ ပါတ္သက္ျပီး ျပည္သူ လူထု ျကံုေတြ့ ခံစားေနရတဲ့ အေထြေထြ အဆင္ မေျပမွု ေတြ၊ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္သူ၊ အထူးသျဖင့္ ဆရာဝန္ မ်ားရဲ့ ေပါ့ဆမွုေျကာင့္ လူနာမွာ နစ္နာရတာေတြကို စက္ရပ္ သတင္း အျဖစ္ စာလံုးမည္းျကီးမ်ားနဲ့ က်ယ္က်ယ္ ျပန့္ျပန့္ အားပါးတရ ေဖာှျပ ေနျက။

ယူခ်င္ခ်င္ မယူခ်င္ခ်င္ သမိုင္းေပး တာဝန္ အရ လူအမ်ားရဲ့ က်န္းမာေရး ကို တာဝန္ ယူထားရတဲ့ ဆရာဝန္ အမွူးျပုေသာ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္သူေတြဟာ အေစာင့္ေရွာက္ခံ ျပည္သူ လူထုရဲ့ တစ္ေန့ တစ္ျခား တိုးပြားလာေသာ လိုအင္ေတြ၊ အဆင့္ျမင့္ ဝန္ေဆာင္မွု ေတြကို ျဖည့္ဆည္း ရန္ အတြက္ ရွိသမ်ွ အတတ္ ပညာ အင္အား မ်ားနဲ့ မဆုတ္ မနစ္ ျကိုးပမ္း ေဆာင္ရြက္ ေနပါ ေသာှလည္း အတိုင္ခံရ၊ အေတာခံရ ဂ်ာနယ္မွာ အေရးခံ ျကရျပီး ေရွ့တိုး လည္း ထမ္းပိုး၊ ေနာက္ဆုတ္လည္း လွည္းတုတ္ ျဖစ္ကာ မ်က္နွာ မရ ေျခေထာက္ရ ျဖစ္ေနျက။

မီဒီယာ မ်ိုးစံု ကလည္း က်န္းမာေရး နဲ့ ပါတ္သက္တဲ့ အသိပညာ၊ ဗဟုသုတ ေတြကို ျပည္သူလူထု ထံ ေစတနာ ဗလပြ နဲ့ မဟားတရား ဇြတ္အတင္း ထိုးနွိပ္ ဖိသိပ္ ထည့္ေပး။ က်န္းမာေရး ျပခန္းတို့၊ က်န္းမာေရး စကား ပလဿလင္တို့၊ က်န္းမာေရး ဘာညာ သာရကာတို့ ေတာင္ေတာင္ အီအီ ရွည္ရွည္လ်ွားလ်ွား ျပသ၊ ေျပာဆို၊ ေရးသားျက၊ အက်ိုးဆက္ အားျဖင့္္ က်န္းမာေရး အသိပညာမ်ား အလြန္ အမင္း ထြန္းကား ပြင့္လင္း လာတဲ့ ျပည္သူ လူထုဟာ ရာေဂါ ဝါဒေန ထြာထြာေရ အတြက္ နိုင္ငံျခား ေဆးရံု၊ ေဆးခန္း မ်ားကို အစြမ္းကုန္ အားကိုးရင္းက ေဆးဖိုး ဝါးခ စရိတ္ေထာင္းလို့ နြားေရာင္းရ၊ အိမ္ေပါင္ရနဲ့ ခါးက်ိုး နလန္ မထူ ျဖစ္သူေတြလည္း ျဖစ္ျက။

အို- အခ်င္း ေမဆန္

“က်ြန္ေတာှ ေအ ေဂ် ကရိုနင္ ရဲ့ The Citadel ဝတဿတုျကီး အေျကာင္း တစ္စြန္း တစ္စ ေျပာခ်င္မိပါတယ္။ အဲဒီ ဝတဿတု ျကီး ကို က်ြန္ေတာှ ျကိုက္လြန္းလို့ ရဲတိုက္ လို့ အမည္ေပးျပီး ဘာသာျပန္ ခဲ့တာပါ။ ၁၉၈၃ ခုနွစ္ တဝိုက္က လူငယ္ေတြ (တကဿကသိုလ္ ေက်ာင္းသား ေက်ာင္းသူေတြ၊ ေဆးေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူ ေတြနဲ့ ဆရာဝန္ ေပါက္စေတြ) ျကားမွာ အေတာှကေလး အေျပာမ်ားခဲ့တဲ့ နိုင္ငံ တကာ စာေပ စာရင္းဝင္ ထင္ရွားခဲ့တဲ့ ဘာသာျပန္ ဝတဿတု တစ္ပုဒ္ပါ။

ဒီဝတဿတုထဲက အင္ဒရူး ေမဆန္ ဟာ လူငယ္ေတြ အတြက္ (အထူး သျဖင့္) ဆရာဝန္ ေတြ အတြက္ အားက် စရာ လူပါ။ သူဟာ ေငြေျကး ခ်ို့ခ်ို့ငဲ့ငဲ့ နဲ့ ရုန္းကန္ လွုပ္ရွားျပီး ဆရာဝန္ ဘဝကို မရရေအာင္ ျကိုးပမ္း ရယူခဲ့သူပါ။ ျပီးေတာ့ အင္ဒရူးရဲ့ အေျခခံ ပင္ကိုယ္ စိတ္ဓါတ္ဟာ မွန္တာကို ျကိုက္ပါတယ္။ လူေတြကို လိမ္ညာျပီး လမ္းမွားေရာက္ေအာင္ လုပ္တာမ်ိုးကို မျကိုက္ပါဘူး။ သူ့ဘဝ တည္မွီရာ ေဆးပညာ ေလာက တစ္ခုတည္းကိုသာ တိုးတက္ ေစခ်င္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ လူ့ အဖြဲ့အစည္း တစ္ခုလံုးကို အမွန္တကယ္ ဖြံ့ျဖိုးတိုးတက္ ေစခ်င္တဲ့လူပါ။

ေနာက္တစ္ခ်က္က ဆရာဝန္ တစ္ေယာက္ အေနနဲ့ ေငြေျကး အဓိက ထားမွုကို မနွစ္ျမို့ပါဘူး။ သူ့ယံုျကည္မွု ေရွ့မွာ ေငြေျကးကို ထားျခင္းဟာ မွားတယ္ လို့ ယူဆတဲ့ လူပါ။ ဆရာဝန္ ဆိုတာ ဘယ္လို ရပ္တည္သင့္တယ္ ဆိုတဲ့ စဉ္းစား စရာ အခ်က္ တစ္ခ်က္ ကိုလည္း အင္ဒရူးက ထုတ္ေဖာှျပသ သြားတဲ့ ပုဂဿဂိုလ္ပါ။ အင္ဒရူး ေမဆန္ ဟာ ေဆးပညာ ေလာက မွာ လမ္းသစ္ ေဖာက္ခ်င္ သူပါ။ လမ္းေဟာင္းက ယူသင့္တာေတြကို ယူျပီး ပယ္သင့္တာေတြကို ပယ္ခ်င္တဲ့ လူပါ။ သူ့ စိတ္ေန စိတ္ထား၊ သူ့ အျပု အမူ၊ သူ့ခံယူခ်က္နဲ့ သူ့ လုပ္ပံု ကိုင္ပံု ေျပာပံု ဆိုပံု ေတြဟာ၊ အားက် ခ်င္ စရာ၊ အတုယူခ်င္ စရာေတြပါ”

အထက္ပါ စကားလံုးေတြဟာ ၂ဝဝ၅ ခုနွစ္ ေမလထုတ္ ဗ်ူတီ မဂဿဂဇင္း မွာ ပါခဲ့တဲ့ လူငယ္နဲ့ နိုင္ငံ တကာ ရသ စာေပ ေဆာင္းပါး ထဲက ဆရာ ေမာင္ထြန္းသူ နဲ့ အင္တာဗ်ူး ကို ေကာက္နွုတ္ တင္ျပ ထားတာပါ။

ေအ ေဂ် ကရိုနင္ ရဲ့ ေဒါက္တာ အင္ဒရူး ေမဆန္ က စလို့၊ ေက်ာှေအာင္ ရဲ့ နွလံုးလွ ဆရာဝန္ ေဒါက္တာ ေနာှမန္ ဗက္သြန္း၊ ဂ်ာနယ္ေက်ာှ ဦးခ်စ္ေမာင္ရဲ့ ေဒါက္တာ ျမင့္ေမာင္ အလယ္၊ လကဿငာရည္ေက်ာှ ရဲ့ ခ်င္းေတာင္မွာ ေတာင္ပံ ခတ္တဲ့ ျကိုးျကာ ေဒါက္တာ လတ္ျငိမ္း အဆံုး အားလံုးဟာ သူတို့ရဲ့ အဓိက ဇာတ္ေကာင္ “ဆရာဝန္“ ဆိုတဲ့ ဘဝ ကို အားက် ဂုဏ္ယူ ထိုက္တဲ့၊ ပီတိ ကို စားျပီး အားရွိျကတဲ့၊ လူသား နဲ့ ဘုရား ျကားက တန္ခိုးရွင္ နတ္တစ္ပါး နီးနီး ေလာက္ အစြမ္း အစရွိတဲ့ မဟာ လူသား အျဖစ္ ဖန္တီး ခဲ့ျကတယ္။ လူ့အဖြဲ့အစည္း က ဆရာဝန္ေကာင္း တစ္ေယာက္ကို အကဲျဖတ္လိုက္တဲ့ စံတန္ဖိုးမ်ား ေတြ အားလံုး ထည့္သြင္းျပီး မဟာ လူသား ဆရာဝန္ကို အနုပညာရွင္ေတြ ဖန္တီး ခဲ့ျကတယ္။ ေမဆန္ ဆိုတဲ့ ေပတံနဲ့ တိုင္းျကည့္လို့ ေပမီ၊ ေဒါက္မီ မွသာ ဆရာဝန္ ျဖစ္ေစ ဆိုတဲ့ သေဘာပါပဲ။

က်န္းမာေရး ေဈးကြက္

ဒီေမ်ွာှလင့္ခ်က္ကို အခမဲ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွု စနစ္က စတင္ အသက္ သြင္းေပးခဲ့ပါတယ္။ မာ့ခ္စ္ စျပီး မီးေမြွးခဲ့တဲ ဘံုဝါဒ ကို ယံုယံု ျကည္ျကည္ အေကာင္ အထည္ ေဖာှခဲ့တဲ့ နိုင္ငံ တိုင္းမွာ နိုင္ငံသားမ်ား အတြက္ အခမဲ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွု စနစ္ ဆိုတာကို က်င့္သံုးခဲ့တယ္။ အဲဒီ ေခတ္၊ အဲဒီ စနစ္ ေအာက္မွာ တိုင္းသူ ျပည္သား မ်ားရဲ့ က်န္းမာေရး အတြက္ အစိုးရက အျပည့္ အဝ တာဝန္ယူ ခဲ့တယ္။ ပုဂဿဂလိက ပိုင္ဆိုင္မွု ဘာမွ ျကီးျကီးမားမား မရွိရပဲ ေငြေျကးလည္ပါတ္ စီးဆင္းမွု အားလံုးကို အစိုးရက စီမံ ခန့္ခြဲတဲ့ ဗဟို ဦးစီး စီးပြားေရး စနစ္ ဆိုေတာ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွု အတြက္လည္း အစိုးရ က အစစ အရာရာ တာဝန္ယူ ေပးရတာ အင္မတန္ သဘာဝက်တဲ့ ကိစဿစ တစ္ခုပါပဲ။ ေစတနာ ဆရာဝန္ ဆိုတဲ့ ပုဂဿဂိုလ္ေတြဟာလည္း အဲဒီေခတ္ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွုရဲ့ စံျပ ျပယုဂ္ ေတြ ျဖစ္ခဲ့တာေပါ့။ လက္ဝဲ ဩဇာေျကာင့္ ေပါက္ဖြားလာခဲ့တဲ့ ဇာတ္ရုပ္မ်ားလို့ေတာင္ ေျပာရ မလားပဲ။

အမွန္ကေတာ့ ဆရာဝန္ တစ္ေယာက္ျဖစ္ဖို့ ေလ့က်င့္ သင္ျကားေပး လိုက္တဲ့ ေဆးပညာရဲ့ အေျခခံ ဒသဿသနဟာ ဟစ္ပို ကေရးတီးရဲ့ က်င့္ထံုး အတိုင္း ေဝဒနာရွင္ လူနာ ကို အဓိက ထားတဲ့ စနစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ေငြေျကးဆိုတာ တစ္နြယ္ငင္ လို့ တစ္စင္ ပါလာတဲ့ သေဘာပါပဲ။ ဒီလူနာကို ဒီလိုကုေပးလို့ ဒီေရာဂါ ေပ်ာက္သြားတဲ့ အတြက္ ေက်းဇူးဆပ္တဲ့ အေနနဲ့ ဒီေငြကို ကန္ေတာ့တယ္။ ဆရာဝန္ နဲ့ လူနာ၊ နွစ္ေယာက္ တစ္အိပ္မက္ ကမဿဘာထဲမွာ ေငြေျကးရဲ့ အခန္း ကဏဿဍ ဟာ ေက်းဇူး တရား အတြက္ အတုန့္ အလွည့္ ျပုဖို့ရန္ အသံုးခ်ခံ ပစဿစည္း တစ္ခု ေလာက္ပါပဲ။

ေခတ္ အဆက္ဆက္ အနု ပညာ ရွင္မ်ားဟာ ေစတနာ ဆရာဝန္ ဆိုတဲ့ စံျပ ဇာတ္ရုပ္ကို ဖန္တီး ခဲ့ျကသလိုပဲ အသျပာ ဆရာဝန္ လို့ သူတို့ သတ္မွတ္တဲ့ ဆရာဝန္ လူတန္းစား ကိုလည္း ေကာင္းေကာင္းျကီး ေဆာှပ ေလာှတီး ခဲ့ဖူး ပါတယ္။ ကာတြန္း ဆရာက အသျပာ ဆရာဝန္ ဆိုတာ ဘယ္ကဲ့သို့ ဘယ္ခ်မ္းသာ ဆိုျပီး သေရာှ ေလွာင္ေျပာင္၊ စာေရး ဆရာက မင္းသားေလးနဲ့ မင္းသမီးေလးရဲ့ ခ်စ္ျခင္း ကို ခြဲတဲ့ ဗီလိန္ ဂံုးရုပ္ အျဖစ္ ဆရာဝန္ ကို အသံုးခ်၊ ရုပ္ရွင္ေတြထဲမွာ မင္းသမီး ရဲ့ မိဘေတြက အူယားဖားယား သေဘာတူ လြန္လြန္း အားျကီး လြန္လြန္းလို့ မင္းသမီးနား ကပ္ကပ္ျပီး နြားျပာျကီး ေအာက္သြား မရွိတဲ့ ရုပ္မ်ိုးနဲ့ တဟီဟီ လုပ္တဲ့ ဆရာဝန္ ကိုလူေပါ ဇာတ္ရုပ္ အျဖစ္ ေစတနာ ဗရပြနဲ့ ထည့္သြင္း ရိုက္ကူးျပ။

သမိုင္း ရဟတ္ တစ္ပါတ္လည္ခ်ိန္ မွာေတာ့ လူေတြကို ဂုတ္ခြစီးျပီး ေကာင္းေကာင္းျကီး ပညာေပးခဲ့တဲ့၊ အေျခခံ လူသံုးကုန္ ပစဿစည္းကေလးေတြ ကိုေတာင္ ခြဲတမ္း စနစ္နဲ့ ဝယ္ခြင့္ရဖို့ လ်ွာအလ်ားလိုက္ထြက္ေအာင္ တန္းစီ တိုးစားရတဲ့၊ ေရာင္းသူ အျမဲမွန္ (Provider is always right) တဲ့ ဗဟိုဦးစီး စီးပြားေရး စနစ္ ဆိုတာျကီးေတြဟာ ငါးသံုးလံုး စီးကရက္ ေလာက္ေတာင္ သက္တမ္း မရွည္တဲ့ မာ့ခ္စ္ ဝါဒ နဲ့အတူ တစ္ကမဿဘာ လံုးမွာ ပါတ္စာခြာ ဖ်ာသိမ္းခဲ့ျပီး စားသံုးသူ အလိုက် ဝယ္သူ အျမဲမွန္ (Customer is always right) တဲ့၊ ဘယ္ပစဿစည္း မဆို လြတ္လပ္စြာ ေရာင္းဝယ္ ေဖာက္ကား နိုင္တဲ့၊ အျပိုင္အဆိုင္ ေရာင္းျက၊ ဝယ္ျကတဲ့ အဒမ္ စမစ္ ရဲ့ ေဈးကြက္ စီးပြားေရး စနစ္ ဆိုတာျကီး တစ္ေက်ာ့ျပန္ ေခတ္စား လာခဲ့တယ္။ အရင္တုန္းက အရင္းရွင္ ကို အရင္ရွင္း ရမကြ လို့ ျကံုးဝါး ေျကြးေျကာှခဲ့တဲ့ ဘံုဝါဒ ကေတာ့ ခုေျမာင္းထဲ ေရာက္သြား ခဲ့တယ္။ သူအရင္ရွင္းခ်င္တဲ့ အရင္းရွင္ စနစ္ တျဖစ္လဲ ေဈးကြက္ စီးပြားေရး စနစ္ကေတာ့ ေအာင္ပန္းပန္ ျပီး ေအာင္လံ လြွင့္လ်ွက္ပဲ။

ေဈးကြက္စီးပြားေရး စနစ္ေရစီးေျကာင္းမွာ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွု လုပ္ငန္း၊ အထူးသျဖင့္ Medical care လို့ ေခါှတဲ့ ကုသေရး လုပ္ငန္း ဟာ အလိုက္သင့္ အလ်ွားသင့္ စီးေမ်ာ လိုက္ပါ သြားခဲ့တယ္။ ျပည္သူ့ေဆးရံုေတြနဲ့ စင္ျပိုင္ ပုဂဿဂလိက ေဆးခန္းျကီး၊ ေဆးရံုျကီးေတြ ေဟာတစ္ခု၊ ေဟာတစ္ခု ေပါှေပါက္ လာခဲ့တယ္။ အစပိုင္းမွာေတာ့ ေျမစမ္း ခရမ္းပ်ိုးေနရာက အခ်ိန္တိုတို အတြင္းမွာပဲ အေျခခိုင္ အသားက် လာတယ္။ အျခား စီးပြားေရး လုပ္ငန္းေတြထက္ ပိုျပီး ဖြံ့ျဖိုးလာတယ္။ အလြန္ရိုးစင္းလွတဲ့ ဆရာဝန္နဲ့ လူနာ နွစ္ေယာက္ တစ္အိပ္မက္ ကမဿဘာေလးဟာ ရုတ္တရက္ ခ်က္ခ်င္းပဲ ေဈးကြက္ ထဲ ဆိုင္းမဆင့္ ဗံုမပါ ဝင္လာခဲ့တယ္။ ဝင္လြန္း အားျကီးလို့ ဆြဲေတာင္ ထုတ္လို့ မရေတာ့ေလာက္ေအာင္ ျဖစ္လာခဲ့တယ္။ ေဈးကြက္ စီးပြားေရး စနစ္ ထဲမွာ အျခား လုပ္ငန္းေတြ ျပိုလဲတာ၊ ပ်က္စီးတာ၊ မေအာင္ျမင္တာေတြ ရွိသင့္ သေလာက္ ရွိခဲ့ျကေပမဲ့ Health care market လို့ ေျပာင္ေျပာင္တင္းတင္း ေခါှတဲ့ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွု ေဈးကြက္ ကေတာ့ ျကံတိုင္းေအာင္ လို့ ေဆာင္တိုင္းေျမာက္ခဲ့တယ္။

ဒီလိုနဲ့ပဲ ၿပိဳလဲ သြားတဲ့ ဘာလင္ တံတိုင္း၊  ဆိုဗီယက္ ယူနီယံ နိဂံုး နဲ႔ အတူစုေတ ခဲ့တဲ့ အေရွ ႔ဥေရာပ ကြန္ျမဴနစ္ စံနစ္၊ အမည္ခံ ကြန္ျမူနစ္ ရံု နစ္ျပီး အစိုးရ ကိုယ္တိုင္က ေဈးကြက္ထဲ ျဗန္းျဗန္းကြဲေအာင္ ဝင္ျကဲကာ ကမဿဘာ့ ဒုတိယ စီးပြားေရး အင္ပါယာ ရာထူးကို ခပ္တည္တည္ သိမ္းပိုက္ခဲ့တဲ့ ေဆြမ်ိုး ေပါက္ေဖာှ ေရွာင္လင္ သူရဲေကာင္းမ်ား၊ မိုက္ကရိုေဆာ့ဖ္ ဝင္းဒိုး နဲ႔ ပါဆင္နယ္ ကြန္ပ်ဴတာ၊ တတိယ လိႈင္းနဲ႔ ကမၻာျပားျခင္း၊ ၉/၁၁ နဲ႔ ဘင္လာဒင္၊ ဆူနာမီ နဲ႔ ဆဒန္ ဟူစိန္၊ ဂလိုဘယ္ လိုက္ေဇးရွင္း နဲ႔ အိုင္ပက္၊ အိုင္ေပါ့၊ အိုင္ဖုန္း၊ ေဖ့စ္ဘြတ္ခ္ နဲ့ ဝီကီလိခ္၊ အယ္လ္နီညိုနဲ့ လာနီညာ၊ ဂ်ပန္ငလ်ွင္နဲ့ ကဒါဖီ စတဲ့ အေျပာင္း အလဲ လိႈင္းလံုးႀကီး ေတြ တစ္လံုး ၿပီး တစ္လံုး ခပ္ၾကမ္းၾကမ္း ရိုက္ခတ္ ခဲ့ျပီးတဲ့ေနာက္ ယခင္ ကဂုဏ္ယူ ၀ံ့ႂကြား စြာ ကမၻာ့ ေဒသ အေတာ္မ်ားမ်ား လက္ခံ က်င့္သံုး ခဲ့ၾက တဲ့ အခမဲ့ ျပည္သူ႔ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္ မႈစံနစ္ နဲ႔ အတူ ေဒါက္တာ ေနာ္မန္ ဗက္သြန္း၊ ေဒါက္တာ အင္ဒရူး ေမဆင္၊ ေဒါက္တာ ျမင့္ေမာင္၊ ေဒါက္တာ လတ္ျငိမ္း တို႔ အမႈးျပဳတဲ့ ေစတနာ ဆရာဝန္ႀကီး မ်ား ေဈးကြက္ ပါရာဒိုင္း ေရစီးေၾကာင္း ထဲမွာ ပက္လက္ေရာ၊ ေမွာက္ခံု ပါ ေမ်ာကုန္ ၾကေတာ့တယ္။

ႀကီးႀကီးက်ယ္က်ယ္ ဆရာျမသန္းတင့္ ၏ ဝထၳဳေခါင္းစဥ္ကို လူလည္လုပ္ၿပီး ဆင္တူယိုးမွား လုပ္သည္ဟု မထင္ေစခ်င္ပါ၊ ေပါက္ေပါက္ရွာရွာ စာမူခရေအာင္ လမ္းေဘး မ်က္လွည့္ဝိုင္း မ်ားကို စာတတန္ေပတဖြဲ႕ လုပ္ေရးသည္ဟုလည္း မယိုးစြပ္ေစခ်င္ပါ၊ အမွန္တကယ္ကို လမ္းေဘး မ်က္လွည့္ဝိုင္းမ်ား အေၾကာင္းက ေခါင္းထဲကို ဘယ္လို အင္စပိုင္ေရးရွင္းနဲ႔ မ်က္စိလည္လမ္းမွားၿပီး ေရာက္ခ်လာသလဲဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္ ကိုယ္တိုင္လည္း မရွင္းျပတတ္ေတာ့ပါ၊

ကၽြန္ေတာ္ထင္ပါသည္၊ ယခုေခတ္ ဆယ္ေက်ာ္သက္ရြယ္လူငယ္မ်ား လမ္းေဘးမ်က္လွည့္ပြဲ မ်ားကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ေခတ္ကေလာက္ ၾကည့္ဖူးၾကမည္မထင္ပါ၊ အဘယ္ေၾကာင့္မွန္းမသိ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ငယ္စဥ္အခါ ဆိုရွယ္လစ္ေခတ္ ကာလတုန္းက လမ္းေဘး မ်က္လွည့္ပြဲမ်ား အေတာ့္ကို ေခတ္စား ခဲ့ပါသည္၊လူသြား လူလာ မ်ားေသာ ေဈးမ်ားအနီး သစ္ပင္ရိပ္ ေကာင္းေကာင္း ေျမသားညီညီ ေတြ႕လ်င္ မ်က္လွည့္စရာမ်ားအဖို႔ ထိုတစ္ညေန ပြဲျဖစ္ဖို႔ရာေသခ်ာ ေနခဲ့ၿပီ၊ လူအုံလာေအာင္ ဘင္တီးၿပီး ေခၚလိုက္သည္ႏွင့္ ေဈးနား ပတ္ဝန္းက်င္ တြင္ က်င္လည္ က်တ္စား ၾကကုန္ေသာ အလုပ္မရွိ အကိုင္မရွိ ေယာင္ေျခာက္ဆယ္မ်ား၊ လူေစာင့္ ေနေသာ ဆိုက္ကားဆရာမ်ား၊ အထမ္းသမားမ်ား၊ ေဈးသြားေဈးျပန္ ေက်ာင္းသြား ေက်ာင္းျပန္ လူႀကီးလူငယ္ အရြယ္ မေရြး၊ အေျပးအလႊား ေရာက္လာ ၾကေလ့ရွိသည္၊ ထုံးစံအတိုင္း ကေလးငယ္ မ်ားကေတာ့ ေရွ႕ဆုံးတန္းကေပါ့၊

ထိုစဥ္က လူစည္ကားေသာ ေနရာ ဘယ္သြားသြားဘယ္လာလာ မ်က္လွည့္ဝိုင္းတစ္ခု မဟုပ္ တစ္ခုႏွင့္ တိုးတက္သည္၊ ငယ္စဥ္က ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေမာင္ႏွမမ်ား ေဈးသြားဝယ္၍ ေတာ္ေတာ္ႏွင့္ျပန္မလာလ်င္ အေမက လမ္းထိပ္ မ်က္လွည့္ဝိုင္းေရာက္ေနၿပီဆိုတာ ဒက္ခနဲသိသည္၊ မ်က္လွည့္ဝိုင္းကို တန္းၿပီးလာရွာေလ့ ရွိသည္၊ ထိုအခါမ်ိဳးတြင္ ကၽြန္ေတာ္ တို႔မွာ အေမ့ကိုလည္း ေၾကာက္ရ၊ မ်က္လွည့္ဝိုင္းကလည္းမခြာခ်င္၊ မ်က္လွည့္ဆရာ ကလည္း ထုံးစံအတိုင္း တစ္ဝိုင္းလုံးပတ္ၿပီး ေလရွည္ေနေလ့ ရွိသည္၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔ သိခ်င္ သည္က သူ႔ ျခင္းေတာင္း ထဲက ေႁမြ ဘာျဖစ္ေနၿပီလည္း၊ မ်က္လွည့္ဆရာ ကလည္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဘာကို ျမင္ခ်င္တာလည္း ဆိုတာ ေကာင္းေကာင္းသိသည္၊ ထိုအရာကို မျပ မခ်င္း သည္လူေတြကို ရိုက္ထုပ္တာေတာင္ ထြက္သြားၾကမွာ မဟုပ္တာ သိထားသည္၊ သည္ေတာ့ ကာ မ်က္လုံး အျပဴးသားႏွင့္ ပါးစပ္အေဟာင္းသားႏွင့္ သူ႔ကို မွင္သက္ ေငးေမာ ေနၾကေသာ ပိရိသတ္ႀကီးကို သူေျပာခ်င္တာေတြ တရစပ္ အားရပါးရ ေျပာေန ေတာ့သည္၊ မ်ားေသာ အားျဖင့္ကေတာ့ ကိုယ္ရည္ေသြးတီးလုံးေတြ၊ ဘယ္တုန္းက ဘယ္ေနရာ ဘယ္သို႔ ဘယ္ဝါ စသျဖင့္၊ ဘယ္လိုမွ မသိနိင္ေသာ အတိတ္က ဘယ္မွာမွန္း မသိ ျဖစ္ခဲ့ေသာ ဇတ္လမ္းေတြကို အာေပါင္အာရင္းသန္သန္ျဖင့္ ေျပာေနေတာ့သည္၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ပိရိသတ္မ်က္စိထဲတြင္ ၾကည့္ရင္းၾကည့္ရင္း ထိုမ်က္လွည့္ဆရာကို ၾကည္ညိဳ လာမိသည္၊ ေလးစားလာမိသည္၊ ကေလးမ်ားဆို လ်င္ အားပင္ က်လာမိသည္၊ ထိုမ်က္လွည့္ဆရာ ၏ တည္ၾကည္ခံ့ညားေသာ ေျပာဟန္ဆိုေပါက္ ကိုယ္လက္လုပ္ရွားဟန္ မ်ားက အစ ကိုယ့္ကိုယ္ ကို ယုံၾကည္မွု အျပည့္ရွိေၾကာင္း ထင္ရွားေနခဲ့သည္၊ တစ္ခါတစ္ရံ သူက ဘယ္ကမွန္းမသိေသာ သူ႔ အေစာင့္အေရွာက္မ်ား ပုဂၢိဳလ္မ်ားကို လည္းတိုင္တည္ ေနတတ္ေသး သည္၊ သူ၏ ေလးနက္လြန္းလွေသာ အမူအရာ၊ ေအာင္ျမင္ ခန႔္ညားေသာ ေျပာဟန္ဆိုေပါက္မ်ားေၾကာင့္ လမ္းေဘးေျမကြက္လပ္ ကေလးသည္ အလိုလိုေနရင္း ဂမၻီရ ဆန္လာခဲ့သည္၊ သူတားထားေသာ စည္းဝိုင္းထဲ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မွာ ေျခပင္မခ်ရဲ၊ အေနာက္ကလူအုပ္က တိုးလိုက္၍ စည္းဝိုင္းထဲ ကၽြံသြားခဲ့လ်င္ပင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔မွာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို မလုံမလဲ အျပစ္လုပ္မိသလို ခံစားရသည္၊ မျမင္နိုင္ေသာ အေစာင့္အေရွာက္ မ်ားကို ခြင့္လႊတ္ဖို႔စိတ္ထဲက က်ိတ္ၿပီး ေတာင္းပန္ ေနမိ တတ္သည္၊

မ်က္လွည့္ဆရာ ေပးေသာ အေဆာင္လက္ဖြဲ႕ မ်ား၊ ေဆးဝါးမ်ားကို လိုလည္းလိုခ်င္သည္ ယူလည္းမယူရဲ၊ ေဘးကလူယူေတာ့မွ မရဲတရဲ ကိုင္ၾကည့္မိသည္၊ သူ ကအလကားေပးတာ ဆိုေတာ့လည္း ဟုပ္ဟုပ္ မဟုပ္ ဟုပ္ ယူလိုက္ခ်င္မိသည္၊ သို႔ေသာ္ မ်က္လွည့္ဆရာက သူ႔ အေဆာင္လက္ဖြဲ႕မ်ား၊ ေဆးဝါးမ်ားကို သိဒၶိတင္ ၿပီး ထိုက္မွရသလိုလို၊ ရၿပီးလ်င္လိုက္နာ ရမည့္ ဝတၱရား၊ ေစာင့္ထိန္းရမည့္ သစၥာ၊ စသည္စသည့္ ေျခာက္လုံးလွန႔္လုံးမ်ားေၾကာင့္ လည္းယူဖို႔ ရာ တြန႔္ဆုပ္ေနမိတတ္သည္၊ အားလုံး ကို အခမဲ့ ေဝၿပီး အလွူေငြေတာင္း ေသာ အခါမွ သာ ငါမယူမိလိုက္တာ ေတာ္ေသးတာေပါ့ဆို ၿပီး သက္ျပင္းခ်မိတတ္သည္၊ ထိုအခ်ိန္က ကေလးအရြယ္သာ ရွိေနေသးေသာ ကၽြန္ေတာ့မွာ ေပးစရာ ပိုက္ဆံအပိုလည္း ပါတတ္သည္ မဟုပ္ပါ၊ ဤသို႔ ျဖင့္ မ်က္လွည့္ဝိုင္းမ်ားစြာကို ကၽြန္ေတာ့္မွာ ျဖတ္သန္းခဲ့ဖူးပါသည္၊ သို႔ေသာ္ အမွန္အတိုင္း ဝန္ခံရလ်င္ အိမ္ေရာက္လ်င္ အဆူခံထိမွာစိုးသည္ႏွင့္ မ်က္လွည့္ဝိုင္း မၿပီးခင္သာ ျပန္လာျဖစ္တာ မ်ားပါသည္၊ ျခင္းေတာင္းထဲက ေႁမြႀကီး ဘာျဖစ္ သြားသလဲ ဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္မသိနိင္ခဲ့ပါ၊ ထိုေႁမြႀကီးသည္ အဆိပ္ ထုပ္ထားေသာ ေႁမြႀကီးလား၊ အစာ မစားရတာ ၾကာလွ၍ လူကို အႏၲရယ္ျပဳေလာက္ေအာင္ အားအင္ မရွိေတာ့ ေသာ ေႁမြႀကီးလား၊ ကၽြန္ေတာ္မသိနိုင္ခဲ့ပါ၊ ထိုေႁမြႀကီးကိုယ္တိုင္လည္း သူ႔ကို မွီ၍ လုပ္စား ေနေသာ သူမ်ား၊ သူ႔ကို စိတ္ဝင္တစား ၾကည့္ရွုေနၾကေသာ လူမ်ားကို မသိလည္းမသိပါ၊ စိတ္လည္း မဝင္စားပါ၊ ေႁမြက လည္း ေႁမြသဘာဝအတိုင္းေခြေနခဲ့သည္၊ လူကလည္း လူသဘာဝ အတိုင္း အာေပါင္အာရင္းသန္သန္ ေျပာတဲ့သူက ေျပာ နတ္ကရာ ၾကည့္ေမာတဲ့ သူကလည္းေမာလို႔၊ အလုပ္ျဖစ္ေနခဲ့သည္။

အံ့မခန္း မယုံနိင္ဖြယ္ရာမ်ားကို ေမၽွာ္လင့္ေလ့ရွိေသာ လူ႔သဘာဝႏွင့္ ပါးနပ္လိမၼာစြာ ေျပာဆို လွည့္စား တတ္ေသာ မ်က္လွည့္ဆရာတို႔ အဟတ္မိသြားသည္ဟုပင္ဆိုရမည္လား မသိ၊ မ်က္လွည့္ပြဲတိုင္း ၾကည့္လိုက္လ်င္ လူျပည့္လူလၽွံေနေလ့ရွိသည္၊ တိုးမေပါက္ေအာင္ စည္ကားလွသည္၊ မ်က္လွည့္ဆရာက ဝိုင္းသိမ္းပါၿပီဆိုတာေတာင္ ယစ္သီယစ္သီႏွင့္ မျပန္နိင္ေသးေသာ သူမ်ားပင္ရွိပါသည္၊ မ်က္လွည့္ဆရာ ကို အမွန္တကယ္ အစြမ္းရွိေသာ ေလာကီပညာတစ္စုံတစ္ရာကို လိုက္စားက်င့္ႀကံေနေသာ သူတစ္ေယာက္ပမာ ယူဆ၍ အနားကပ္ၿပီး တပည့္ခံ ခ်င္သူမ်ားကလည္း ကုပ္ေခ်ာင္းေခ်ာင္းႏွင့္ မရဲတရဲ ခ်ည္းကပ္လို႔၊

ယခုအခ်ိန္ ျပန္ေတြးၾကည့္ေသာ အခါ၊ ထိုစဥ္က မ်က္လွည့္ဆရာမ်ား၏ အေျပာစြမ္းရည္ မွင္ေမာင္း ေကာင္းေကာင္း ႏွင့္ သ႐ုပ္ေဆာင္ စြမ္းရည္တို႔ကို စိတ္ထဲမွ ခ်ီးက်ဴးမိပါသည္၊ တခါတရံ ကၽြန္ေတာ္တို႔မွာ ကိုယ့္ဘက္ ကခိုင္မာေနေသာ အမွန္တရားတစ္ခုကို ပင္ သူတို႔လို ရဲရဲတင္းတင္း ေျပာဖို႔ အင္အားမရွိ၊ ဘာကိုမွန္းမသိ၊ ေၾကာက္ရြံ့ တြန႔္ဆုတ္ ေနမိတတ္သည္၊ ေလသံေျပာ့ေလးႏွင့္ တုန္တုန္ယင္ယင္ ျဖစ္ေနတတ္သည္၊ထိုမ်က္လွည့္ဆရာမ်ား ေတြ႕လ်င္ ဟားတိုက္ရယ္ေလမလားမသိ၊

မည္သို႔ပင္ျဖစ္ေစ၊ ငယ္စဥ္က ၾကည့္ခဲ့ရေသာ မ်က္လွည့္ဝိုင္းမ်ားကို ကၽြန္ေတာ္ ျပန္လည္ တမ္းတေနမိသည္၊ ဒီဘက္ေခတ္မွာ ေတာ့ ထိုမ်က္လွည့္ဝိုင္းမ်ားကို အေတာ္အေတြ႕ရ က်ဲသြားပါၿပီ၊ ၾကည့္ခ်င္လို႔ပင္ မနည္းလိုက္ရွာ ရေတာ့မည္ထင္သည္၊ ကၽြန္ေတာ္ ကိုယ့္ကိုယ္ကို မေသခ်ာပါ၊ ယခုအခ်ိန္မ်ား သြားရင္း လာရင္းေတြ႕လ်င္ မႀကီးမငယ္ႏွင့္ ဝင္ၾကည့္ျဖစ္ဦးမည္ ထင္ပါသည္၊ ငယ္စဥ္ကေတာ့ ကိုယ့္ကို လိမ္ေနမွန္း မသိ၍ ၾကည့္ခဲ့သည္၊ သို႔ေသာ္ ယခုႀကီး လာ ၍ အသိတရားရွိလာေသာ္လည္း ထိုမ်က္လည့္ ဆရာ၏ ပိုင္နိင္လွေသာ ျပကြက္ မ်ားကို ဆက္၍ ၾကည့္ခ်င္ေနေသးသည္ကိုေတာ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကို လည္း နားမလည္နိင္ ေအာင္ ျဖစ္မိပါေတာ့သည္၊

သူသူငါငါ

၂ ေမ ၂၀၁၁

ငါ့ဝမ္းပူစာ မေနသာလို့ ကိုက္တဲ့ ေျမြ

ေတာျကီး မ်က္မည္း အတဿတေဈးကြက္

အိုဘယ့္ ေစ်းကြက္

ခုေခတ္က ဘယ္သူ ဘာေျပာေျပာ ေစ်းကြက္ စီးပြားေရးေခတ္။ နီ၊ ဝါ၊ ျပာ၊ စိမ္း ဘယ္လို ႏိုင္ငံေရး စံနစ္ကို က်င့္သံုး ေနပါေစ၊ စီးပြားေရးမွာေတာ့ မားကတ္ အီေကာ္ေနာ္မီ က တစ္ေရြးသားမွ မေလွ်ာ့ၾက။ ဟိုမွာ ဖက္ ဆီက ဂႏၶာလရာဇ္ နဂါးႀကီးကလည္း မားကတ္။ ဒီမွာဖက္ဆီက မစၦ်ိမ ေဆြေတာ္ မ်ိဳးေတာ္ ေတြ ကလည္း မားကတ္၊ မာ့စ္ဝါဒနဲ႔ မ်က္ႏွာသစ္ၿပီးေမွ်ာ္ေပမဲ့ ေပၚမလာ၊ အေတာ္ၾကာ ဇာတ္ခင္းသြားတဲ့ အေရွ့ကထြက္မဲ့ ေနမင္းကို မ်က္ကြယ္ျပဳလိုက္ၿပီး ကိုပူတင္ နဲ့ ကိုမက္ဗီဒက္ ႀကိဳးဆြဲရာေနာက္ လႈပ္တုတ္ လႈပ္တုတ္ လိုက္က ေနရရွာတဲ့ ရုရွ ဝက္ဝံႀကီး ကလည္း ေစ်းကြက္ကို ေသြးထြက္ေအာင္ခ်စ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ တစ္ကမ႓ာလံုး မားကတ္ ဒီေရ တက္ေန ၾကတဲ့ ေခတ္။ ေစ်းကြက္ဆိုရင္ အိမ္ေရွ ့ လမ္းမေပါှမွာ ျဗဲလရမ္းတာ ခင္းထားတဲ့ အခြန္လြတ္ ေစ်းကြက္ကြက္ ကေလး ကို သာ တစ္သက္လံုးနီးပါး ျမင္လာရတဲ့ အခ်ို့အခ်ို့ေသာ သူေတြအဖို့ကေတာ့ သူမ်ား ေယာင္လို႔သာ  ဂေယာင္ ဂယင္နဲ႔ ေစ်းကြက္ ျမင္းႀကီး တက္စီး လိုက္ရေပမဲ့ ကိုယ္စီးတဲ့ ျမင္း အထီးလား၊ အမ လား၊ အေျခာက္လား၊ ခုထိ ေဝေဝဝါးဝါး ျဖစ္ေနတုန္း။

ေစ်းကြက္ အစ စမစ္က

ေစ်းကြက္ဇာတ္လမ္းကို စခဲ့သူက အဒမ္ စမစ္ဆိုတဲ့ ငနဲႀကီးပဲ။ အဂၤလိပ္ ပရီးမီးယား ေဘာလံုးပြဲေတြ တစ္သက္လံုး အားေပးလာသူေတြ ဆိုေတာ့ ဒီနာမည္ကရင္းႏွီးေနသလုိလို။ ပရီးမီးယား ထိပ္သီး အသင္းျကီး ေတြ စိတ္ဝင္စားေနျကတဲ့ ဘလက္ပူး အသင္းေခါင္းေဆာင္ ခ်ာလီအဒမ္ နဲ႔ မန္ယူတိုက္စစ္မွဴးျပဳတ္ အလန္ စမစ္ ေပါင္းထားတာလို႔ ေအာက္ေမ့ေတာ္ မမူ ၾကပါနဲ႔။ မူရင္းနာမည္ ကိုက အဒမ္စမစ္ ပါတဲ့။ ထင္ရွားေအာင္ ခ်ိန္ထိုးျပရရင္ ၁၇၂၃ အဒမ္စမစ္ေမြးခ်ိန္ က်ြန္ေတာှတို့ ေရြွျပည္ျကီးမွာ ေညာင္ရမ္းေခတ္ ေနာက္ဆံုးဘုရင္ မဟာဓမၼရာဇာမင္း ထီးနန္းစိုးစံလို႔ ေကာင္းတုန္းေပါ့။ အဝ ေရြွျမို့ေတာှျကီး ထြန္းကား စည္ပင္ တုန္းေပါ့။ ၁၇၉ဝ စမစ္ေသတဲ့ အခါက်ေတာ့ ကုန္းေဘာင္ မင္းဆက္ေတြ ျဖစ္တဲ့ အေလာင္းဘုရား ဦးေအာင္ေဇယ်၊ ေနာင္ေတာ္ႀကီး၊ ဆင္ျဖဴရွင္၊ စဥ့္ကူးမင္း၊ ေဖာင္ကားစားေမာင္ေမာင္ စတဲ့ ဘုရင္ေတြ အသီးသီး ထီးနန္းစိုးစံ၊ နတ္ရြာလား ၾကၿပီးလို႔ ဘိုးေတာ္ဗဒံုမင္းေတာင္ ျမို့ေတာှကို ေရြွဘို ကေန အမရပူရ ေျပာင္းၿပီးတာ ကိုးႏွစ္ ရွိ ေနၿပီ။ ဒီသက္တမ္း ကာလ အတြင္း စမစ္လုပ္ခဲ့သမွ်ထဲမွာ ေျပာစမွတ္ျပဳၾကရတာကေတာ့ လြတ္လပ္တဲ့ ေစ်းကြက္ သီအိုရီ (Free Market Theory) ပါ။ ဒါေၾကာင့္မို႔ သူ႔ကို ေခတ္သစ္ေဘာဂေဗဒရဲ့ ေဂါ့ဒ္ဖားသားႀကီးလို႔ ခုထိ တသသ ေျပာေနၾကရ တယ္။ ၁၇၇၆ ခုႏွစ္မွာ နန္းတက္တဲ့ ကုန္းေဘာင္ ဘုရင္ ဆင္ျဖဴရွင္ဟာ သူ႔အေဖ အေလာင္းဘုရား၊ သူ႔အကို ေနာင္ေတာ္ႀကီး တို႔အၿပီးမသတ္ႏိုင္ခဲ့တဲ့ အယုဒၶယကို ေဆာ္ပေလာ္တီးေရး လုပ္ငန္းႀကီးကို ေဆာင္ရြက္ဖို႔ ထြက္ေတာ္မူ နန္းကခြာတဲ့ အခ်ိန္မွာပဲ အဒမ္စမစ္ရဲ့ ကမဿဘာတစ္ခြင္ မိုးေျမသိမ့္သိမ့္တုန္သြားေစတဲ့ “ေလာကကိုေလ႔လာျခင္းႏွင့္ ႏိုင္ငံအေပါင္း ခ်မ္းသာေၾကာင္း နည္းလမ္းမ်ား- An inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations” က်မ္းႀကီး ပံုႏွိပ္ထုတ္ေဝခဲ့တယ္။ ေစ်းကြက္ဆိုတဲ့ စကားလံုးအဲဒီအခ်ိန္က စလို႔ လူတကာႏႈတ္ဖ်ားမွာ ေရပန္းစားလာခဲ့ ပါသတဲ့။

ေစ်းကြက္ထဲမွာ ဘာဘာညာညာ

ေစ်းကြက္ထဲမွာ ဘာေတြရွိသလဲ။ ဘယ္သူေတြ ရွိသလဲ။ ဘာလုပ္ေနၾကသလဲ။ ေဈးကြက္ ဘာလဲ၊ ဘယ္လဲ။ ႀကီးႀကီးက်ယ္က်ယ္ေတြ ေလွ်ာက္စဥ္းစားစရာမလိုပါ။ ေစ်းကြက္ထဲမွာ ေရာင္းသူ နဲ႔ ဝယ္သူ လူႏွစ္မ်ိဳးသာ ရွိပါတယ္။ အေရာင္း အဝယ္၊ အလဲ အလွယ္ ျပဳလုိ႔ရတဲ့ ပစၥည္း ေတြသာ ရွိပါတယ္။ ေရာင္းဝယ္ ေဖာက္ကားလို့ ရနိုင္သမ်ွေသာ ကုန္ပစၥည္း ေတြကို ေရာင္းသူ၊ ဝယ္သူ အသံတူေအာင္ ေရာင္းဝယ္၊ လဲလွယ္ ျခင္းအလုပ္ ကိုသာ လုပ္ေနၾကပါတယ္။ ဒန္အိုး၊ ဒန္ခြက္စုတ္ေတြကို ပဲေလွာ္နဲ႔လဲတာ၊ မီးေခ်ာင္း အကြ်မ္းေတြကို ပလတ္စတစ္ခြက္ နဲ႔ လဲတာ၊ ပိုက္ဆံကို စေတာ့ရွယ္ယာနဲ႔လဲတာ၊ ေရနံကို ေဒၚလာနဲ႔ လဲတာ၊ ေျမကြက္ကို ေငြ၊ခ်က္ နဲ့လဲတာ။ အားလံုးဟာ ေစ်းကြက္ပါပဲ။ ခုနကေျပာသလို ေရာင္းသူ နဲ႔ ဝယ္သူ အသံတူ ၾကဖို႔ပဲ လိုတယ္။ အခ်ိဳ ႔ေစ်းကြက္က တစ္ခဏ၊ အခ်ိဳ ႔ေစ်းကြက္ က ထာဝရ၊ ေရာင္းဝယ္၊ လဲလွယ္ ေနတဲ႔ ပစၥည္း ေပၚ မူတည္လို႔ ကြာသဗ်။

ေလာ့ခ္ရဲ့ အခြင့္အေရးမ်ား

လြတ္လပ္ေသာ ေစ်းကြက္ဆုိတာ လြတ္လပ္ေရးေန႔ မွာ ေစ်းတန္းေလးခင္းၿပီး ပစၥည္းေရာင္းတာလို႔ေတာ့ မယူဆ တန္ေကာင္းပါဘူး။ Free market ဆိုတဲ့ စကားဟာ အဒမ္စမစ္ ရဲ့ လက္သံုးစကား၊ သူေျမႇာက္စား လို႔ ေတာက္ႂကြား လာခဲ့ေပမဲ့ စမစ္ရဲ့ ကိုယ္ပိုင္ အေတြးအေခၚေတာ့ မဟုတ္ပါ။ စမစ္ မေမြးခင္ အနွစ္ နွစ္ဆယ္ ေလာက္ ေစာေသ ခဲ့တဲ့ အဂၤလိပ္ ႏိုင္ငံေရး ဒႆန ပညာရွင္ ဂြ်န္ေလာ့ခ္ (John Locke ၁၆၃၂- ၁၇ဝ၄) ရဲ့ “လူသား၏ ေမြးရာပါ အခြင့္အေရး” ဆိုတဲ့ ဒသဿသန အယူအဆ ကေန ဆင္းသက္ ေပါက္ဖြား လာတာ ျဖစ္တယ္။
ဂြ်န္ေလာ့ခ္ ရဲ့အလိုအရ လူသား ေတြမွာ လြတ္လပ္စြာ ကိုယ့္ၾကမၼာ ကိုယ္ဖန္တီးႏိုင္ခြင့္ (Right to liberty) နဲ႔ မိမိရဲ့ ပုဂၢလိက ပိုင္ဆိုင္မႈ ကိုလြတ္လပ္စြာ စီမံခန္႔ခြဲႏိုင္ခြင့္ (Right to private property) ဆိုတဲ့ ဘုရား ေပးတဲ့ ေမြးရာပါ အခြင့္အေရး ႏွစ္ခု ရွိသတဲ့။ ဒီအခြင့္အေရးေတြ ကို မည္သူ တစ္ဦးတစ္ေယာက္ ကမွ ပယ္ဖ်က္ ကန္႔ကြက္ ဟန္႔တား ႏိုင္ခြင့္ မရွိဘူး လို႔ သူကဆိုခဲ့တယ္။ ဂ်ြန္ေလာ့ခ္က ဆက္ျပီးေတာ့ ထပ္ေျပာတာက တကယ္လို့မ်ား နိုင္ငံ အသီးသီးမွာ အစိုးရဆိုတဲ့ အုပ္ခ်ုပ္ေရး အဖြဲ႔အစည္းေတြသာ မရွိခဲ့ရင္ လူသား ေတြဟာ မိမိ သေဘာ အတိုင္း လြတ္လပ္စြာ ေနထိုင္သြားလာ လႈပ္ရွားရင္း သူလည္းမသာ၊ ကိုယ္ လည္းမနာပဲ အားလံုး သာတူညီမွ် ရွိတဲ့ သဘာဝ ဓမၼ အေျခအေန (State of Nature) ဆိုတာကို သူတို႔ရဲ့ ဇာတိစိတ္ အရ ရွာေဖြလိမ့္မယ္တဲ့။ အဲဒီ သဘာဝ ဓမၼ ဆိုတဲ့ အေျခအေနမွာ ဘုရား သခင္က လူသားျဖစ္ခြင့္ ကို ဖန္တီးစဥ္က ခ်မွတ္ဖန္တီးခဲ့တဲ့ က်င့္ဝတ္မ်ား (Law of Nature) ကိုလိုက္နာ ရံုကလြဲၿပီး ဘယ္ အခ်ဳပ္အခ်ယ္ ဥပေဒေဘာင္အတြင္းမွာမွ ေနထိုင္စရာမလို၊ ဒါေၾကာင့္ သဘာဝ ဓမၼ အေျခအေန ကို ဖန္တီး နိုင္ခဲ့ရင္ လူသားအားလံုး အလံုးစံု လြတ္လပ္ေရး (state of perfect freedom) ရၿပီ။ ဒါကပဲ ေလာကနိဗၺာန္ ျဖစ္တယ္လို႔ သူ႔ရဲ့ Essays on the Law of nature နဲ႔ Two Treatises of Government စာအုပ္ေတြမွာ သူ႔ရဲ့ အေတြး အေခၚကို ေျပာင္ေျပာင္ တင္းတင္း ေဖၚျပခဲ့တယ္။ သူ႔ဘဝ တစ္ေလွ်ာက္လံုး လူသားေတြ ကိုယ့္ၾကမၼာ ကိုယ္ဖန္တီးခြင့္ နဲ႔ ကိုယ့္ပစၥည္းကုိယ္ စိတ္ႀကိဳက္လုပ္ပိုင္ခြင့္တို႔ကို ထပ္ကာတလဲလဲ ေျပာလြန္း အားႀကီးလို႔ ဒီႏွစ္ခ်က္ဟာ ေလာ့ခ္ရဲ့ အခြင့္အေရးမ်ား (Lockean Rights) လို႔လူသိမ်ားခဲ့တယ္။

ေတာႀကီးမ်က္မည္း

ဟုတ္ျပီေလ။ သူေျပာတဲ့ သဘာဝ ဓမၼ အေျခအေနကို စိတ္ကူးနဲ႔ပဲ တစ္ခါေလာက္ ေရာက္ၾကည့္ၾကစမ္းပါ။ ဘယ္လို ေတြျဖစ္ေနမယ္ ထင္ေတာှမူၾက ပါသလဲ။ ဘာဥပေဒ၊ ျပစ္မႈ၊ ျပစ္ဒဏ္ မွမရွိဘူး။ ကန္႔သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ မဲ့သူ မရွိ၊ မ်က္စိေဒါက္ေထာက္ၾကည့္မဲ့ လူ နတဿထိ၊ ကိုယ္ပိုင္ပစၥည္းမွန္ရင္ ကိုယ့္စိတ္ႀကိဳက္ သေဘာရွိ၊ ကေလာဟိ။ တရားမႀကိဳက္၊ အမွား လိုက္ရင္ျဖင့္၊ ဘုရားရိုက္လိမ့္မယ္ ဆိုေတာ့-

• ေရြ ႔-နိပ္သဟ၊ အိမ္က မိန္းမ အခ်ိဳးမေျပလို႔ ၾကည့္မရတာၾကာၿပီ။ တင္ေတာင္းထားတဲ့ ပစၥည္းဖိုးေက် ေအာင္ ဆိုင္ကယ္နဲ႔ လဲလိုက္ဦးမွပဲ ဆိုရင္…
• ကေလး သံုးေယာက္နဲ႔ ကားတစ္စီး လဲရန္ရွိသည္၊ နံပါတ္ျမင့္ လွ်င္ ေနာက္တစ္ေယာက္ အဆစ္ေပးမည္ ဆိုၿပီး ေၾကာ္ျငာရင္…
• သင့္ေသြးကို လွဴခ်င္းအားျဖင့္ ၾကက္ဥ ကိုယူပါ…
• သင့္ေက်ာက္ကပ္ကို ဆလြန္းကားဝယ္ႏိုင္ေအာင္ ေရာင္းခ်ပါ…
• မ်ိဳးေကာင္းမ်ိဳးသန္႔ ေယာက်ၤားဖိုအဂၤါမ်ား အလိုရွိ သည္။ ေဈးေကာင္းေပး ဝယ္ေနဘီ…
• အမ်ားျပည္သူ အတြက္ ေမာင္ဘႏွင့္သားမ်ား ျပည့္တန္ဆာ ကုမၸဏီ လီမိတက္…
• ေဂါရီ အရြယ္ အပ်ိဳစစ္စစ္ ကြ်န္မေလးႏွစ္ေယာက္ေရာင္းရန္ရွိသည္…
• ပစၥည္းမွန္ေစ်းမွန္ ဒံုးပ်ံတံဆိပ္ ဘိန္းျဖဴမ်ားကို ဝယ္ယူ သံုးစြဲျခင္းျဖင့္ ဂုဏ္ယူလိုက္စမ္းဘာ… …. …..

မိုးေျမ သိမ့္သိမ့္တုန္ေအာင္ ေရာင္းလိုက္၊ ဝယ္လိုက္ၾကမဲ့ ျဖစ္ျခင္း၊ အဲဒါေလာ့ခ္ရဲ့ အခြင့္အေရး ေတြ အားလံုးျပည့္စံု တဲ့ ေစ်းကြက္ စီးပြားေရး စံနစ္ေပါ့ဗ်။ ေကာင္းမွေကာင္း။

ဆရာေလာ့ခ္ ကလူေတြကို တယ္ယံုသကိုး၊ ဘုရားနဲ႔ လွည့္ေခ်ာက္ရံုနဲ႔ ေၾကာက္မဲ့ အမ်ိဳးေတြမဟုတ္ဘူး ဆိုတာ သူမသိရွာဘူး။ ရိုက္စမ္းပါ ဘုရားရယ္။ နာနာေလး။ ရိုက္ၿပီးရင္ေတာ့ မုန္႔ဖိုးေပးရမယ္ေနာ္ လို႔ ဘုရား ကို ျပန္ေစာဒက တက္မဲ့ လူသားမ်ိဳးႏြယ္မွာ သူမို႔လို႔ ဒီအခြင့္အေရးေတြ ေပးဖို႔စဥ္းစားတတ္ပေလတယ္။ ဒီေလာက္ နဲ႔ မၿပီးေသးဘူး။ ကိုယ့္အခြင့္အေရး ကိုယ္ကာကြယ္တဲ့ ေနရာမွာ မတရားတာမရွိဘူး။ မတရား ရင္ေတာင္ ဘယ္သူကမွ ကာကြယ္မေပးႏိုင္ဘူး။ လူတိုင္းသည္ သာတူညီမွ် အားလံုး ဘုရင္ခ်ည္းပဲ ဆိုေတာ့ ကိုယ့္ အခြင့္အေရး ဆိုတဲ့ေနရာမွာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ကာကြယ္တဲ့အေနနဲ႔ ဆိုရင္ လူသတ္ခြင့္ ေတာင္ပါသလို ျဖစ္ေနတယ္။ ဒီေတာ့ မုဒိန္းက်င့္ခြင့္၊ ဘလကၠာရ ျပဳခြင့္၊ ပါးပိတ္ရိုက္ခြင့္၊ တံေတြးနဲ႔ေထြးခြင့္၊ ေျခေထာက္နဲ႔ ေဆာင့္ကန္ခြင့္ ေတြဟာ ေတာင္းေနစရာ မလိုေလာက္ေအာင္ ဗ်ာဒိတ္ရၿပီးသား ျဖစ္ကုန္ေတာ့မယ္။ လမ္း ထြက္ရင္ ေရွ ႔ေနာက္ ေတာင္ေျမာက္ ေဘးဘီ က်ီးကန္းေတာင္း ေမွာက္ ၾကည့္၊ ဘယ္အခ်ိန္ ကိုယ့္ ဘယ္သူ က ေသနတ္နဲ႔ ပစ္ထည့္ လိုက္မလဲ။ ေနာက္ေက်ာ လွံနဲ႔ ေဆာင့္ထိုးခံရမလဲ။ လည္မ်ိဳ ဓါးနဲ႔ အလွီးခံရမလဲ။ ေန႔ ေသမလား၊ ညႂကြမလား။ အၿမဲတမ္းရင္တထိတ္ထိတ္၊ အားသာသူ ႏိုင္စတမ္း (survival of fittest) ဆို တဲ့ ေတာႀကီးမ်က္မည္းထဲ ျပန္ေရာက္သြားၾကတဲ့ ဘဝေတြမ်ားျဖစ္ေနၾကမွာလား။

အတၱ ေစ်းကြက္

ဂြ်န္ေလာ့ခ္ ဟာသူ႔ရဲ့ ဒႆနေတြကို ေရးခဲ့၊ ေျပာခဲ့ ေပမဲ့ လက္ေတြ့သံုးဖို႔ တစ္ခါမွ ေတြးေတာင္ မၾကည့္ ခဲ့ပါဘူး။ သူ႔အယူအဆေတြကို လက္ေတြ႔အသံုးခ်ၿပီး ေစ်းကြက္အဓိက ေဘာဂေဗဒ ပညာရပ္ အျဖစ္ ေျပာင္းလဲ ပစ္သူက အဒမ္ စမစ္ ေပါ့။ လြတ္လပ္စြာ ယွဥ္ၿပိဳင္ႏိုင္တဲ့ ေစ်းကြက္ (Perfectly Competitive Market) ဆိုတဲ့ ေဝါဟာရဟာ ေဈးကြက္ စီးပြားေရး ပညာမွာ အင္မတန္ေခတ္စားတဲ့ စကားလံုး ျဖစ္လာ ခဲ့တယ္။ ဒီ အေျခ အေန ျပည့္စံုဖို႔ ပညတ္ေတာ္ ခုႏွစ္ပါးရွိ သတဲ့။

• ေစ်းကြက္ ထဲမွာ ဝယ္သူ၊ ေရာင္းသူ အနႏၲ ရွိတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ ဘယ္သူ တစ္ဦး တစ္ေယာက္ ကမွ ေစ်းကြက္ကို လက္မည္းႀကီး နဲ႔အုပ္ၿပီး ေမာင္ပိုင္စီးထားလို႔မရ။
• ေရာင္းခ်င္၊ ဝယ္ခ်င္တဲ့ မည္သူမဆို ေစ်းကြက္ထဲကို လြတ္လပ္စြာ ဝင္ႏိုင္၊ ထြက္ႏိုင္တယ္။
• ေရာင္းမဲ့၊ လဲမဲ့၊ ကုန္ပစၥည္းရဲ့ ဗ်ူပဿပတ္ကို ေရာင္းသူ ေရာ၊ ဝယ္သူပါ အူမေခ်းခါးမက်န္ အကုန္ အစင္ သိၿပီး ျဖစ္တယ္။
• ေစ်းကြက္ ထဲမွာ အေရာင္းအဝယ္၊ အလဲအလွယ္လုပ္ၾကတဲ့ ပစၥည္းနဲ႔ ပါတ္သက္လို႔ ဘယ္သူ ဘာေရာင္း ၿပီး၊ ဘာဝယ္ေနသလဲ ဆိုတာ ဘယ္သူကမွ အေရးတယူလုပ္ၿပီး စံုစမ္း၊ ေထာက္လွမ္း ေနတာမ်ိဳး၊ မေရာင္းရ၊ မဝယ္ရလို႔ တားဆီးပိတ္ပင္တာမ်ိဳး မရွိ။
• အေရာင္း၊ အဝယ္ အလဲအလွယ္လုပ္ၾကတဲ့ ကုန္ပစၥည္းနဲ႔ ပါတ္သက္တဲ့ ကုန္က်စရိတ္၊ အက်ိဳး အျမတ္ အားလံုးဟာ ဒီပစၥည္းကို ေရာင္းခ်သူနဲ့ ဝယ္ယူသူ ကလြဲလို႔ ဘယ္သူကမွ ၾကားက ငထြား ခါးနာ စရာ၊ ဂုတ္ေသြး စုတ္ အျမတ္ထုတ္စရာ အေၾကာင္းမရွိ။ ပြဲညြွန့္ မတင္၊ ပြဲစား မလို။
• ေရာင္းသူ၊ ဝယ္သူ အားလံုးဟာ ကိုယ့္အတြက္ အက်ိဳးအျမတ္ အမ်ားဆံုးရလိုတဲ့သူ (Utility Maximizers) ေတြခ်ည္း ပဲျဖစ္တယ္။ အားလံုးဟာ ဟင္းရည္မ်ားမ်ား၊ အေၾကာ္မ်ားမ်ား၊ မုန္႔ဖတ္ မ်ားမ်ား၊ ဘဲဥ မ်ားမ်ား၊ ငါးဖတ္မ်ားမ်ား ရလိုၿပီး မုန္႔ဟင္းခါးဖိုးေတာ့ နည္းႏိုင္သမွ် နည္းေစ ခ်င္ပါတယ္ဆိုတဲ့ လူေတြခ်ည္းပဲ။
• ေစ်းကြက္ထဲမွာ ေရာင္းေနသူ နဲ႔ ဝယ္ေနသူေတြ ႏွစ္ဦး ႏွစ္ဖက္ သေဘာတူရင္ ကိစၥ ၿပီးၿပီ။ ဘယ္သူ တစ္ဦး တစ္ေယာက္ ကမွ (အထူးသျဖင့္ အစိုးရက) ေစ်းႏႈန္း၊ ပစၥည္း အရည္အေသြး နဲ႔ ကုန္ ပစဿစည္း အမ်ိဳး အစား ေတြကို ဒါမေရာင္းနဲ့၊ ဒါပဲေရာင္း ဆိုျပီး ကန္႔သတ္ ခ်ဳပ္ခ်ယ္ ေနစရာ အေၾကာင္း မရွိ။

ဒီအခ်က္ေတြကို တင္ျပရာမွာ အဒမ္စမစ္ အဓိက စြဲကိုင္ထားတဲ့ သေဘာတရားကေတာ့ လူမွန္ရင္ အတၱ သမား ခ်ည္းပဲ ဆိုတဲ့ အခ်က္ျဖစ္တယ္။ သူ႔ရဲ့ လူတကာ ၾသခ် ရတဲ့ နာမည္ေက်ာ္ အဆိုအမိန္႔တစ္ခုက-

“It is not from the benevolence of the butcher, the baker and the brewer that we expect our dinner, but from their regard for their own self-interest…………………………..”

“သားသတ္သမား၊ မုန္႔ဖုတ္သမား၊ အေဖ်ာ္ယမကာ ေရာင္းသူေတြရဲ့ ေမတၱာေတာ္ အနႏၲေၾကာင့္ က်ဳပ္တို႔ ညစာ စားေနရတာ မဟုတ္ပါ။ ဒါသူတို႔ အလုပ္၊ သူတို႔ လုပ္ေနၾကတာပဲ။ လူသားဆန္မႈ၊ ေစတနာသဒၵါ တရား ရွိမႈ စတာေတြ ေဘးခ်ိတ္ထားလိုက္စမ္းပါ။ လူတိုင္းဟာ ကိုယ့္အႀကိဳက္အတြက္၊ ကိုယ့္အတၱ အတြက္၊ ကိုယ္အက်ိဳး ရွိဖို႔အတြက္ လုပ္ေနၾကတာမို႔ က်ဳပ္တို႔ လိုအင္ကို ကိုယ့္ဘာသာ ကိုယ္က လြဲရင္ ဘယ္သူကမွ ကိုယ္က်ိဳးစြန္႔အနစ္နာခံျပီး ျဖည့္ဆီး ေပးႏိုင္စြမ္း မရွိ”

ကဲ-ဘယ္ႏွယ့္ရွိစ။ လူဆိုတာ အတၱသမားခ်ည္းပဲလို႔ ေျပာင္ေျပာင္ၿပဲၿပဲ ေျပာထည့္လိုက္ေတာ့ နားထဲကို ကန္႔လန့္ႀကီး ဝင္မသြားဘူးလား။ ေစ်းကြက္ ဆိုတာ အဲဒီ ကိုယ္က်ိဳးရွာ အတၱသမားေတြရဲ့ ေနရာဆိုပဲ။ ေစ်းကြက္ ကလြတ္လပ္ေလေလ၊ ကိုယ့္အတၱ ကိုအတားအဆီးမရွိ ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ေလေလတဲ့။ ဒီလိုမ်ားသာ ဆိုရင္ျဖင့္ ေတာႀကီး မ်က္မည္း ျဖစ္တဲ့ အတၱ ဗဟိုျပဳေစ်းကြက္ထဲမွာ ဆင္နင္းခံရ၊ က်ားကိုက္ခံရ၊ ဝက္ပက္ ခံရ ဦးမွာလား။ ေက်ာမ်ားပင္ ခ်မ္းမိပါရဲ့။

သင့္လူ